Karar Verme Beceri Testi

Özet

Karar Verme Beceri Testi (KVBT), özellikle eğitim bilimleri alanında, bireylerin karmaşık durumlar karşısında sergiledikleri analitik ve mantıksal karar verme becerisi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya uyarlama yoluyla Türk kültürüne kazandırılmış bir ölçme aracıdır. Bu araç, Esra Bozkurt tarafından 2014 yılında tamamlanan ve mühendislik tasarım temelli fen eğitiminin öğretmen adayları üzerindeki etkilerini inceleyen kapsamlı bir doktora tezi çalışması kapsamında kullanılmıştır. Testin temel amacı, adayların bilimsel süreç becerilerini ve algılarını etkileyen bu kritik yeteneği belirlemektir.

KVBT’nin geliştirilmesi, özellikle fen eğitimi bağlamında, öğrencilerin ve öğretmen adaylarının karşılaştıkları gerçekçi problemleri çözme yeterliliklerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Testin detaylı psikometrik özellikleri (geçerlik ve güvenirlik analizleri), ilgili doktora tezinde detaylıca sunulmuş olup, bu akademik çalışmanın temel bileşenlerinden birini oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Karar Verme Becerisi, Beceri Testi, Fen Eğitimi, Öğretmen Adayları, Mühendislik Tasarım Temelli Eğitim, Uyarlama, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Esra BOZKURT ALTAN

Amaç

Karar Verme Beceri Testi’nin temel amacı, özellikle üniversite düzeyindeki öğretmen adaylarının bilimsel ve pedagojik bağlamda karşılaştıkları problemlere yönelik olarak gösterdikleri karar verme becerisi düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Bu test, Bozkurt (2014) tarafından yürütülen çalışmada, uygulanan deneysel eğitim modelinin (Mühendislik Tasarım Temelli Fen Eğitimi) katılımcıların karar verme yetenekleri üzerindeki etkisini saptamak üzere kullanılmıştır.

Test, adayların bir durumu analiz etme, farklı çözüm yollarını değerlendirme, olası sonuçları tahmin etme ve en uygun kararı verme süreçlerini ne kadar etkili kullandıklarını belirlemeye hizmet etmektedir. Bu sayede, eğitim programlarının bu kritik bilişsel yeteneği geliştirme konusundaki başarısı değerlendirilebilmektedir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, karmaşık problem çözme süreçlerinin merkezi bileşeni olan Karar Verme Becerisidir. Bu yapı, bilişsel psikoloji ve eğitim bilimleri literatüründe, bireyin mevcut bilgileri kullanarak alternatifler arasından en rasyonel seçeneği belirleme yeteneği olarak tanımlanır.

Test, genellikle karar verme sürecinin farklı aşamalarını (problem tanımlama, bilgi toplama, seçenek değerlendirme, uygulama ve sonuçları gözden geçirme) temsil eden maddeler aracılığıyla bu beceriyi dolaylı veya doğrudan ölçmeyi hedefler. Bozkurt’un (2014) çalışmasında, bu yapı, özellikle fen eğitimi ve mühendislik tasarım senaryoları çerçevesinde incelenmiştir.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi yer almamasına rağmen, Karar Verme Beceri Testi’nin bir uyarlama çalışması kapsamında kullanıldığı göz önüne alındığında, doktora tezi içerisinde kapsamlı geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Tipik olarak, bu tür akademik çalışmalarda yapı geçerliği (doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi), kapsam geçerliği (uzman görüşleri) ve ölçüt bağımlı geçerlik yöntemleri kullanılarak testin ölçmek istediği yapıyı ne ölçüde temsil ettiği kanıtlanmıştır.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi yer almamasına rağmen, KVBT’nin akademik bir doktora tezi içerisinde kullanılması, iç tutarlılık analizlerinin (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı) titizlikle gerçekleştirildiğini düşündürmektedir. Bu testin güvenirlik katsayıları, testin zaman içinde veya farklı maddeler arasında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla hesaplanmıştır. Yüksek bir güvenirlik katsayısı, ölçüm sonuçlarının kararlılığını gösterir.

Faktör Analizi

Karar Verme Beceri Testi’nin psikometrik temellerini oluşturmak üzere, testin yapı geçerliğini incelemek için faktör analizinin kullanıldığı kuvvetle muhtemeldir. Eğer test çok boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmışsa, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak maddelerin teorik yapıyla uyumu incelenmiştir. Bu analizler, karar verme becerisinin alt boyutlarının (örneğin, alternatif üretme, risk değerlendirme, sonuçları öngörme) ne şekilde gruplandığını ortaya koyar.

Araç

Test Çeşidi: Uyarlama (Adaptasyon) temelli Yetenek/Beceri Testi

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi (-) olarak belirtilmiştir; ancak bir “test” olduğu için, muhtemelen çoktan seçmeli veya senaryo tabanlı, doğru/yanlış cevap içeren bir format kullanılmıştır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Öğretmenlik Programları)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 19-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde yürütülen çalışmada, Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarından oluşan bir örneklem kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Karar verme senaryoları içeren, puanlamanın doğru cevaba göre yapıldığı bilişsel bir başarı testi metodolojisi izlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçme, Karar Verme Yeteneği, Fen Bilimleri Eğitimi, Lisansüstü Çalışma, Bozkurt, Mühendislik Tasarımı, Pedagojik Beceriler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Sinop Üniversitesi (Affiliasyon bilgisi tez yılından sonra güncellenmiş olabilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Testin orijinal uyarlama çalışması 2014 yılında tamamlanmıştır. Testin kullanımı için gerekli izinler, sorumlu yazar Esra BOZKURT ALTAN’dan talep edilmelidir. Ticari ücret bilgisi mevcut değildir, ancak akademik kullanım için genellikle doktora tezi yazarı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Testin orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: karar-verme-beceri-testi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Bozkurt, E. (2014). Mühendislik tasarım temelli fen eğitiminin fen bilgisi öğretmen adaylarının karar verme becerisi, bilimsel süreç becerileri ve sürece yönelik algılarına etkisi. (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

2. Tez Merkezi Linki: tez.yok.gov.tr

Karar Verme Beceri Testi Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde Karar Verme Beceri Testi’nin maddeleri yer almamaktadır. Test maddelerine ulaşım için yukarıda belirtilen doktora tezinin (Bozkurt, 2014) incelenmesi veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.