Ego-santrik Düşünce Ölçeği

Öz

Bu ölçek, E. Yılmaz tarafından 2002 yılında, ön-ergenlik dönemindeki (13-14 yaş) bireylerde gözlemlenen ego-santrik düşünce düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin geliştirilme çalışması, bu düşünce yapısının denetim odağı gibi önemli psikolojik yapılarla olan ilişkisini incelemek üzere bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle Piaget‘nin bilişsel gelişim teorisi çerçevesinde ele alınan ergenlik egosantrizmini ölçmeyi hedeflemektedir.

Ölçek çeşidi, yeni bir ölçüm aracı oluşturma sürecini ifade eden bir Geliştirme çalışmasıdır. Temel kaynak, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan yüksek lisans tezidir ve bu tez, ön-ergenlerin bilişsel ve sosyal gelişim özelliklerini derinlemesine incelemek için zemin oluşturmuştur.

Anahtar Kelimeler

Ego-santrik düşünce, ön-ergenlik, psikolojik ölçek, gelişim psikolojisi, denetim odağı, bilişsel gelişim.

Yazarlar

E. Yılmaz.

Amaç

Ego-santrik Düşünce Ölçeği’nin temel amacı, ön-ergenlik dönemindeki (13-14 yaş) bireylerin kendilerine özgü ego-santrik düşünce eğilimlerinin şiddetini ve niteliğini saptamaktır. Bu ölçüm, ergenlik döneminin kritik bir bilişsel özelliği olan egosantrizmin bireysel farklılıklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

İkincil amacı ise, elde edilen egosantrizm puanlarının, bireylerin olayların nedenlerini kendilerinde mi yoksa dış faktörlerde mi gördüğünü ifade eden denetim odağı yapısıyla olan korelasyonunu incelemektir. Bu ilişki, ergenlerin sorumluluk algıları ve problem çözme yaklaşımları açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, ego-santrik düşünce (egosantrizm) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, Jean Piaget’nin bilişsel gelişim teorisinde tanımladığı, bireyin dünyayı sadece kendi bakış açısıyla görme ve diğerlerinin perspektifini doğru bir şekilde alamama eğilimidir. Ergenlik döneminde bu durum, David Elkind’in teorik çerçevesinde, özellikle “Hayali İzleyici” (bireyin sürekli başkaları tarafından izlendiği hissi) ve “Kişisel Efsane” (bireyin kendisini eşsiz ve yenilmez görme inancı) gibi alt boyutlarla ilişkilendirilir.

Ölçek, ön-ergenlerin sosyal ve bilişsel yetenekleri geliştikçe egosantrizm düzeylerinin nasıl değiştiğini incelemeye odaklanmıştır. Geliştirme sürecinde, ölçeğin maddelerinin ergenlik egosantrizminin temel bilişsel ve sosyal unsurlarını yansıtması hedeflenmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmalarına dair detaylı istatistiksel veriler, orijinal kaynakta (Yüksek Lisans Tezi özeti dışında) açıkça belirtilmemiştir. Ancak bir geliştirme ölçeği olduğu için, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır.

Bu analizler arasında genellikle Yapı Geçerliği (özellikle faktör analizi yoluyla) ve İçerik Geçerliği (uzman görüşleri alınarak maddelerin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesinin belirlenmesi) çalışmalarının yürütülmüş olması beklenmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik katsayılarına (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı veya test-tekrar test güvenilirliği) dair spesifik değerler sunulmamıştır. Bir geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, ölçeğin iç tutarlılığının yeterli düzeyde olduğunun varsayılması ve bu katsayıların tez çalışması içinde raporlanmış olması muhtemeldir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin tekrarlı ölçümlerde tutarlı sonuçlar verip vermediğini gösterir.

Faktör Analizi

Ego-santrik Düşünce Ölçeği, yeni geliştirilen bir araç olduğundan, ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek ve maddelerin teorik yapıyla uyumunu test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış olabilir. Bu analiz, egosantrizmin Hayali İzleyici ve Kişisel Efsane gibi farklı alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını istatistiksel olarak göstermeyi amaçlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Tipik olarak, psikometrik geliştirme çalışmalarında Likert tipi (örneğin, 3’lü, 4’lü veya 5’li) bir derecelendirme formatı kullanıldığı varsayılabilir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Ön-ergenler (Pre-adolescents)

Age Group: 13-14 yaş grubu.

Population Details: Ölçek, E. Yılmaz’ın yüksek lisans tezi kapsamında, Konya ilinde öğrenim gören ön-ergen öğrenciler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan, kağıt-kalem veya dijital ortamda doldurulabilen bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel gelişim, egosantrizm, Yılmaz (2002), ergenlik psikolojisi, denetim odağı, psikometri.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez Kaynağı)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği yıl: 2002. Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazar veya danışmanından izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım ücreti hakkında bilgi mevcut değildir.

Kaynaklar

Yılmaz, E. (2002). Ön-ergenlerde (13-14 yaş) ego-santrik düşüncenin denetim odağı ile ilişkisinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Tez, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ego-santrik-dusunce-olcegi-toad.pdf

Ego-santrik Düşünce Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere ve puanlama yönergelerine erişim için yazarın 2002 tarihli yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.