Eğitsel Kulüp Çalışmalarına İlişkin Öğretmen Tutumları Ölçeği

Özet

Eğitsel Kulüp Çalışmalarına İlişkin Öğretmen Tutumları Ölçeği, öğretmenlerin okullardaki eğitici kulüp faaliyetlerine yönelik duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini ölçmek amacıyla 2009 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, toplam 40 maddeden oluşmakta olup, öğretmenlerin bu tür etkinliklere verdikleri önemi, istek düzeylerini ve algıladıkları potansiyel sorunları değerlendiren dört alt boyuta sahiptir. Bu ölçek, özellikle eğitim yönetimi ve psikolojisi alanlarında, kulüp çalışmalarının etkinliğini artırmaya yönelik stratejiler geliştirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin geliştirme çalışması, Tuncay Kılıçarslan tarafından yüksek lisans tezi kapsamında yürütülmüş olup, yapının geçerlik ve güvenirlik analizleri ile desteklenmiştir. Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, Eğitsel kulüp çalışmaları, Öğretmen tutumları, Psikometrik özellikler, Likert Ölçeği, Cronbach Alpha, Okul etkinlikleri.

Yazarlar

Tuncay Kılıçarslan

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin okullarda yürütülen eğitici kulüp çalışmalarına yönelik mevcut tutumlarını sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Elde edilen veriler, öğretmenlerin kulüp çalışmalarına katılma motivasyonlarını, bu çalışmaların eğitim sistemine sağladığı katkıları algılayış biçimlerini ve karşılaştıkları potansiyel engelleri belirlemeyi hedefler.

Ölçek, eğitim yöneticilerine ve politika yapıcılara, eğitici kulüp faaliyetlerinin daha verimli hale getirilmesi için gerekli olan öğretmen eğitimlerini veya destek mekanizmalarını tasarlamada somut veriler sunmak üzere tasarlanmıştır. Bu araç, öğretmenlerin kulüp çalışmalarına olan isteklilik düzeylerini tespit ederek, bu alandaki iyileştirme alanlarını işaret eder.

Yapı

Eğitsel Kulüp Çalışmalarına İlişkin Öğretmen Tutumları Ölçeği, eğitici kulüp çalışmalarına yönelik öğretmen tutumlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, toplam 40 maddeden oluşur ve dört ana faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler, öğretmenlerin kulüp çalışmalarına ilişkin farklı algı ve değerlendirme alanlarını kapsamaktadır.

Ölçeğin alt boyutları ve madde sayıları aşağıda detaylı olarak sunulmuştur:

• Sosyal Katkı: Kulüp çalışmalarının öğrencinin sosyal gelişimine ve topluma sağladığı faydalara ilişkin algıları ölçer (10 madde).
• İşlevsellik Kaybı: Kulüp çalışmalarının zaman kaybı, ek yük veya eğitim sisteminin temel işlevini aksatma potansiyeline ilişkin olumsuz algıları ölçer (13 madde).
• Öğretmen İstekliliği: Öğretmenlerin kulüp çalışmalarını yürütme veya katılma konusundaki içsel motivasyon ve gönüllülük düzeylerini ölçer (8 madde).
• Öğrenci Katılımı: Öğrencilerin kulüp faaliyetlerine olan ilgisi, katılım düzeyi ve bu katılımın yararlılığı hakkındaki öğretmen görüşlerini ölçer (9 madde).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, keşfedici Faktör Analizi (KFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin dört faktörlü bir yapıya sahip olduğu doğrulanmıştır.

Belirlenen bu dört faktörün açıkladığı toplam varyans miktarı %40,498 olarak tespit edilmiştir. Bu oran, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı kabul edilebilir düzeyde açıkladığını göstermektedir. Faktörlerin tek tek açıkladıkları varyans yüzdeleri ise şöyledir:

• Birinci Faktör (Sosyal Katkı): %16,890
• İkinci Faktör (İşlevsellik Kaybı): %15,614
• Üçüncü Faktör (Öğretmen İstekliliği): %4,158
• Dördüncü Faktör (Öğrenci Katılımı): %3,837

Güvenirlik

Eğitici Kulüp Çalışmalarına İlişkin Öğretmen Tutumları Ölçeği’nin iç tutarlık katsayıları, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Güvenirlik analizlerinde Cronbach Alpha, Guttman ve Spearman Brown katsayıları kullanılmıştır.

Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı (toplam puan) α=.856 olarak hesaplanmıştır, bu da ölçeğin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Alt boyutlar bazında Cronbach Alpha değerleri ise α=.719 (Öğrenci Katılımı) ile α=.815 (Sosyal Katkı) arasında değişmektedir.

Diğer güvenirlik katsayıları da yüksek değerler sergilemiştir:

• Guttman Değerleri: G=,599 (Öğrenci Katılımı) ile G=,781 (İşlevsellik Kaybı) arasında değişmiştir. Ölçeğin toplam Guttman değeri G=,761’dir.
• Spearman Brown Değerleri: S=,607 (Öğrenci Katılımı) ile S=,797 (İşlevsellik Kaybı) arasında yer almıştır. Ölçeğin toplam Spearman Brown değeri S=,763’tür.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal sağlamlığını belirlemek amacıyla yürütülen Faktör Analizi, 40 maddenin dört anlamlı ve birbirinden ayrışık faktör altında toplandığını ortaya koymuştur. Bu faktörler, eğitici kulüp çalışmalarına yönelik öğretmen tutumlarının karmaşık doğasını başarılı bir şekilde temsil etmektedir.

Analiz sonuçları, en yüksek açıklayıcı güce sahip faktörün Sosyal Katkı (%16,890) ve İşlevsellik Kaybı (%15,614) olduğunu göstermiştir. Bu bulgu, öğretmenlerin kulüp çalışmalarını değerlendirirken en çok, bu faaliyetlerin toplumsal faydasını ve potansiyel olarak getireceği idari/işlevsel yükü dikkate aldıklarını işaret etmektedir. Dört faktörün toplamda açıkladığı %40,498’lik varyans, ölçeğin psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde olduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 40 maddelik, 4 alt boyuttan oluşan öz bildirim ölçeği.

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği (1=kesinlikle katılmıyorum – 5=kesinlikle katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Kitle Detayları: İlköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Geçerlik için Keşfedici Faktör Analizi, güvenirlik için iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alpha, Guttman, Spearman Brown) kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, Öğretmen değerlendirmesi, Kulüp faaliyetleri, Faktör Analizi, İç tutarlılık, Ölçek geliştirme, Cronbach Alpha.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2009 yılında Tuncay Kılıçarslan’ın yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir; ancak tez çalışması kamuya açık olduğu için referans gösterilerek kullanılabilir. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif ücreti hakkında bilgi mevcut değildir.

Tezin orijinal bağlantısına YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

Kılıçarslan, T. (2009). Öğretmenlerin eğitici kulüp çalışmalarına ilişkin tutumları. (Yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: egitsel-kulup-calismalarina-iliskin-ogretmen-tutumlari-olcegi-toad.pdf

Eğitsel Kulüp Çalışmalarına İlişkin Öğretmen Tutumları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, toplam 40 maddeden ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Sosyal Katkı (10 madde)
• İşlevsellik Kaybı (13 madde)
• Öğretmen İstekliliği (8 madde)
• Öğrenci Katılımı (9 madde)