Okul Öncesi Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Çalışmalarına İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği

Özet

Okul Öncesi Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Çalışmalarına İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği, 2010 yılında D. Neslihan Bay ve F. Alisinanoğlu tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, okul öncesi öğretmenlerinin, çocukları okuma ve yazma süreçlerine hazırlamaya yönelik yürüttükleri etkinlikler ve çalışmalar hakkındaki kendilerine yönelik algıladıkları yeterlik düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle erken çocukluk eğitiminde kritik öneme sahip olan okuma yazmaya hazırlık becerilerinin öğretimi konusunda öğretmenlerin öz güvenini ve yeterlilik inançlarını nicel olarak ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışmalarını içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Okul öncesi, yeterlilik algısı, okuma yazmaya hazırlık, öğretmen, öz yeterlik, ölçek geliştirme, erken çocukluk eğitimi.

Yazarlar

D. Neslihan Bay, F. Alisinanoğlu

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okul öncesi öğretmenlerinin okuma yazmaya hazırlık çalışmalarına yönelik sahip oldukları yeterlilik inançlarını bilimsel, geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu yeterlilik algılarının belirlenmesi, öğretmen eğitim programlarının geliştirilmesi, mesleki gelişim ihtiyaçlarının saptanması ve erken okuryazarlık alanındaki uygulamaların kalitesinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır.

Ölçek, öğretmenlerin kendilerini hangi alanlarda (örneğin, sesbilgisel farkındalık, harf tanıma, kitap okuma alışkanlığı kazandırma) daha yetkin hissettiklerini ortaya koyarak, eğitim politikalarına ve müfredat güncellemelerine veri sağlamayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, psikolojik bir yapı olan öz yeterlilik (self-efficacy) kavramını temel alır. Öz yeterlilik, bireyin belirli bir eylemi başarıyla gerçekleştirme yeteneğine olan inancıdır. Bu ölçek özelinde, yapı, okul öncesi öğretmenlerinin erken okuryazarlık (Emergent Literacy) becerilerini destekleme ve çocukları formel okuma-yazma eğitimine hazırlama konusundaki görevlerini yerine getirme kapasitelerine dair kendi yargılarını temsil eder.

Yapının çok boyutlu olduğu varsayılmaktadır; bu boyutlar genellikle dil gelişimi, fonolojik farkındalık, yazılı materyallere maruz bırakma ve ince motor becerilerin geliştirilmesi gibi okuma yazmaya hazırlık çalışmalarının temel bileşenlerini kapsamaktadır. Bu algıların ölçülmesi, öğretmen performansını etkileyen bilişsel ve motivasyonel süreçleri anlamak için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme çalışmasında (Bay ve Alisinanoğlu, 2010), geçerlik çalışmalarının detayları makalede sunulmuştur. Genellikle bir ölçek geliştirme sürecinde, Kapsam Geçerliği (uzman görüşleri ile), Yapı Geçerliği ve Ölçüt Geçerliği incelenir.

Kaynak referansına göre, Yapı Geçerliği, genellikle Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analiz, ölçeğin teorik olarak varsayılan boyutları ne ölçüde ölçtüğünü göstermekte ve maddelerin ilgili alt boyutlar altında toplandığını doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) çalışmaları, elde edilen puanların tutarlılığını ve istikrarını değerlendirmek için gerçekleştirilmiştir. Yeni geliştirilen bir ölçek için en yaygın kullanılan yöntem İç Tutarlılık (Internal Consistency) katsayısının hesaplanmasıdır.

Bay ve Alisinanoğlu (2010) çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, alt boyutlar arasındaki korelasyonlar ve test-tekrar test güvenilirliği de, ölçek puanlarının zamana karşı ne kadar kararlı olduğunu belirlemek amacıyla incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Okul Öncesi Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Çalışmalarına İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi yapılmıştır. Bu analiz, ölçeğin altında yatan, birbirinden bağımsız ve anlamlı boyutları ortaya çıkarmıştır.

Faktör analizi sonuçları, öğretmen yeterlilik algılarının tek bir genel boyutta değil, okuma yazmaya hazırlık çalışmalarının farklı yönlerini temsil eden spesifik alt boyutlarda (örneğin, dil becerileri, görsel algı, harf farkındalığı vb.) kümelendiğini göstermiştir. Bu alt boyutların belirlenmesi, öğretmenlerin yeterlilik algılarını daha detaylı incelemeye olanak tanımaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği

Format: Yeterlilik algısını ölçmek üzere tasarlanmış, muhtemelen Likert Tipi derecelendirmeye sahip, kendini raporlama envanteri.

Language Available: Türkçe

Population Group: Okul Öncesi Öğretmenleri

Age Group: Yetişkin (Öğretmenler)

Population Details: Türkiye’de Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri çerçevesinde geliştirilmiş, öğretmenlerin kendi yeterlilik düzeylerini işaretlediği öz bildirim (self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlik, okul öncesi eğitim, okuma yazmaya hazırlık, öğretmen yeterliği, psikometrik özellikler, ölçek geliştirme, güvenirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: D. Neslihan Bay)

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Okul Öncesi Eğitimi Anabilim Dalı (2010 yılı itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2010 yılında yayımlanan akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar D. Neslihan Bay ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanımı için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okul-oncesi-ogretmenlerinin-okuma-yazmaya-hazirlik-calismalarina-iliskin-yeterlilik-algilari-olcegi.pdf

Kaynaklar

Bay, D. N. ve Alisinanoğlu, F. (2010). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Çalışmalarına İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 3(1), 111-123.

[quads id=5]

Okul Öncesi Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Çalışmalarına İlişkin Yeterlilik Algıları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin tam listesi için Bay ve Alisinanoğlu (2010) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulmalıdır.