Eğitsel Arayüz Değerlendirme Ölçeği

Özet

Eğitsel Arayüz Değerlendirme Ölçeği (EADÖ), kullanıcıların eğitim teknolojileri bağlamında karşılaştıkları arayüzlerin kalitesini, etkinliğini ve algılanan özelliklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, 2016 yılında Serkan Dinçer ve Adnan Doğanay tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle eğitim materyallerinin sunulduğu dijital platformların ve yazılımların kullanıcı deneyimi açısından değerlendirilmesine odaklanmaktadır. Dört alt boyuttan oluşan EADÖ, arayüzlerin öğrenmeyi kolaylaştırma, güvenilirlik, insan benzeri özellikler ve çekicilik gibi kritik boyutlardaki algılanan yeterliliğini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Uyarlama çalışması, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne ve eğitim bağlamına uygunluğunu test etmiş ve doğrulayıcı faktör analizi (Doğrulayıcı Faktör Analizi) ile dört faktörlü modelin yapısal geçerliğini desteklemiştir. Bu ölçek, eğitim araştırmacıları ve yazılım geliştiriciler için Eğitsel Arayüz tasarımının etkililiğini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitsel Arayüz Değerlendirme Ölçeği, Eğitsel Arayüz, Likert, Kullanıcı Deneyimi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama.

Yazarlar

Serkan Dinçer, Adnan Doğanay

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim teknolojileri ve dijital öğrenme ortamlarında kullanılan arayüzlerin öğrencilerin veya kullanıcıların algıladığı kalite, kullanışlılık ve çekicilik düzeylerini ölçmektir. Bu bağlamda, EADÖ, pedagojik yazılımların ve çevrimiçi öğrenme platformlarının tasarım özelliklerinin öğrenme çıktıları üzerindeki potansiyel etkilerini değerlendirmeye olanak tanır.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türk kültürüne özgü dil ve anlam farklılıklarını gidermeyi ve ölçeği Türkçe konuşan akademik topluluğun kullanımına sunmayı amaçlamıştır. Ölçek, eğitim bilimleri, insan-bilgisayar etkileşimi ve uzaktan eğitim alanlarında arayüz tasarımının etkinliğini objektif bir şekilde değerlendirmek için kritik bir araçtır.

Yapı

Eğitsel Arayüz Değerlendirme Ölçeği, eğitim arayüzlerinin kalitesini çok boyutlu olarak ele alan 25 maddeden ve 4 alt boyuttan oluşan bir yapıyı ölçmektedir. Bu alt boyutlar, arayüzün kullanıcı üzerindeki farklı algılanan etkilerini temsil eder:

• Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı (10 madde): Arayüzün öğrenme sürecini destekleme ve kolaylaştırma derecesini ölçer.
• Güvenilir (5 madde): Arayüzün teknik sağlamlığı, tutarlılığı ve kullanıcıya verdiği güven hissini değerlendirir.
• İnsan Benzeri (5 madde): Arayüzün kişiselleştirme, etkileşim ve insancıl özellikler taşıma derecesini ölçer.
• Çekici (5 madde): Arayüzün estetik kalitesini, görsel tasarımını ve genel olarak kullanıcıya cazip gelme düzeyini değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı Geçerlik analizleri, dört boyutlu modelin uyumunu değerlendirmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen uyum indeksi değerleri, modelin veri ile yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir:

• Ki-kare / serbestlik derecesi oranı (χ² / ss): 2.72 (Kabul edilebilir sınırların altında, iyi uyum göstergesi).
• Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntısı (SRMR): 0.06 (Mükemmel uyuma yakın).
• Yaklaşık Hata Kare Kök Ortalaması (RMSEA): 0.07 (Kabul edilebilir uyum).
• Düzeltilmiş Uyum İndeksi (AGFI): 0.83 (Kabul edilebilir uyum).
• İyilik Uyum İndeksi (GFI): 0.86 (Kabul edilebilir uyum).
• Normlaştırılmış Uyum İndeksi (NFI): 0.95 (Yüksek uyum).
• Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI): 0.97 (Mükemmel uyum).

Bu indeksler, ölçeğin dört faktörlü yapısının teorik beklentilerle tutarlı olduğunu ve Türkçe uyarlamasının yapısal geçerliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca, ölçekteki maddelerin faktör yükleri 0.34 ile 0.77 arasında değişerek, her bir maddenin ilgili alt boyutu yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Eğitsel Arayüz Değerlendirme Ölçeği’nin iç tutarlılık Güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı ölçtüğünü göstermektedir. Analiz sonuçları, ölçeğin hem alt boyutlar hem de genel ölçek düzleminde yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymuştur.

• Alt Boyutların İç Tutarlılık Katsayıları (Cronbach Alfa): 0.79 ile 0.86 arasında değişmektedir. Bu değerler, alt boyutların her birinin kendi içinde yüksek tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.
• Ölçek Toplam Puanının İç Tutarlılık Katsayısı: 0.93 olarak hesaplanmıştır. Bu, ölçeğin genel olarak mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ifade eder.

Ek olarak, düzeltilmiş madde toplam puan korelasyon katsayıları 0.31 ile 0.89 arasında değişmektedir. Bu korelasyon değerleri, her bir maddenin ölçeğin ölçtüğü genel yapıyı temsil etme gücünün yüksek olduğunu ve ölçekten çıkarılması gereken zayıf bir madde bulunmadığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin dört boyutlu modelinin (Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı, Güvenilir, İnsan Benzeri ve Çekici) verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmiştir.

Analiz sonuçları, uyum indekslerinin (CFI=.97, NFI=.95, RMSEA=.07) dört faktörlü modelin kabul edilebilir ve güçlü bir uyum sergilediğini kanıtlamasıyla, ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemiştir. Bu bulgular, Eğitsel Arayüz Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe formunun, eğitim arayüzlerinin algılanan kalitesini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu doğrulamaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Maddeler ve Boyutlar: 4 alt boyut ve toplam 25 madde.

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri, eğitim teknolojisi kullanıcıları veya dijital öğrenme ortamı katılımcıları.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Özellikle yükseköğretim öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması genellikle üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Çevrimiçi veya basılı formda bireysel uygulama. Kullanıcıların belirli bir eğitsel arayüzü deneyimledikten sonra doldurması beklenir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojisi, Arayüz Tasarımı, Kullanılabilirlik, Psikometrik Özellikler, Faktör Yükü, Cronbach Alfa, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Serkan Dinçer

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Çukurova Üniversitesi (Uyarlama çalışması yapıldığı tarihte ilgili kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal kaynağına ve Türkçe uyarlamasına erişim, yayınlanan akademik makale üzerinden sağlanmaktadır. Ölçek, Serkan Dinçer ve Adnan Doğanay tarafından 2016 yılında uyarlanmıştır.

Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için sorumlu yazar Serkan Dinçer ile iletişime geçilmesi önerilir.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: gefad.gazi.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı burada mevcuttur: egitsel-arayuz-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Dinçer, S. ve Doğanay, A. (2016). Eğitsel Arayüz Değerlendirme Ölçeği Türkçe uyarlama çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(3), 647-674.

Eğitsel Arayüz Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 25 maddeden ve 4 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

• 4 alt boyut 25 madde
• Öğrenmeyi kolaylaştırıcı ( 10 m)
• Güvenilir ( 5 m)
• İnsan benzeri ( 5 m)
• Çekici ( 5 m)