Türkçe Dersinde Uygulanan Eğitsel Oyunlara Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Varışoğlu, Şeref, Gedik ve Yılmaz (2013) tarafından Türkçe derslerinde uygulanan eğitsel oyunlara yönelik öğrencilerin tutumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin ders materyali olarak kullanılan oyunlara karşı duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini değerlendirir. Ölçek geliştirme sürecinde, yapı geçerliliğini sağlamak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve iç tutarlılığı belirlemek için ise Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı kullanılmıştır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, eğitsel oyunlar, Türkçe dersi, geçerlilik, güvenilirlik, Açımlayıcı Faktör Analizi, Cronbach Alfa

Yazarlar

Varışoğlu, B., Şeref, İ., Gedik, M., Yılmaz, İ.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkçe dersi içeriği kapsamında uygulanan eğitsel oyunlara karşı öğrencilerin sahip oldukları tutum düzeylerini nicel olarak tespit etmektir. Bu tutumların belirlenmesi, eğitimcilerin oyun tabanlı öğrenme yöntemlerinin ders başarısı üzerindeki etkisini daha iyi anlamalarına ve materyal seçimlerini optimize etmelerine olanak tanır.

Geliştirme çalışması, eğitsel oyunların öğrenme sürecindeki öneminin artmasıyla birlikte, bu yenilikçi yöntemlere yönelik öğrenci algısını ölçmeye yönelik standart bir araç ihtiyacından doğmuştur. Ölçek, öğrencilerin motivasyon, ilgi ve oyuna katılım istekliliği gibi alanlarda oluşturdukları tutumları kapsamaktadır.

Yapı

Ölçek, öğrencilerin eğitsel oyunlara yönelik genel tutumunu ölçen psikolojik bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, oyunların öğrenmeye katkısı, derse olan ilgiyi artırması ve öğrenme ortamını daha keyifli hale getirmesi gibi boyutları içermektedir. Tutum, genellikle bilişsel (düşünceler), duyuşsal (duygular) ve davranışsal (eylem eğilimleri) bileşenlerden oluşur.

Geliştiriciler, ölçek maddelerini oluştururken, öğrencilerin Türkçe dersinde oyun oynamanın faydalarına, oyunların eğlence değerine ve oyunların dersi anlama üzerindeki etkisine dair inançlarını yansıtacak ifadeler kullanmıştır. Bu sayede ölçülen yapı, öğrencilerin oyunların ders başarısındaki rolüne dair genel kabul veya reddini ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğinin saptanması için kapsamlı bir Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, araştırmacılar tarafından belirlenen maddeler arasından aynı yapıyı veya niteliği ölçen maddelerin ortaya çıkarılarak gruplanmasını amaçlayan güçlü bir analiz tekniğidir. Bu analiz, ölçeğin teorik yapıyla ne kadar uyumlu olduğunu gösterir.

Geçerlik çalışmaları sırasında, faktör yapısının uygunluğunu değerlendirmek üzere çeşitli istatistiksel testler kullanılmıştır. İncelenen sonuçlar arasında Kaiser Meyer Olkin (KMO) örneklem yeterliliği testi ve Bartlett Sphericity Testi sonuçları yer almaktadır. Ayrıca, maddelerin ortak faktör varyans değerleri, faktör sayısını belirlemek için kullanılan öz değer çizgi grafiği (Scree Plot), temel bileşenler analiz sonuçları ve yorumlanabilir faktörler elde etmek amacıyla uygulanan Varimax döndürme tekniği sonuçları detaylıca analiz edilmiştir.

Güvenilirlik

Bir ölçekte geçerliliğin ön koşulu, ölçeğin güvenilirliğinin sağlanmış olmasıdır. Bu bağlamda, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla madde toplam test puanı korelasyonu ve Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı değeri hesaplanarak incelenmiştir.

Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı, ölçeğin test puanları arasındaki iç tutarlılığının bir ölçüsüdür ve genellikle 0,70 üzeri değerler test güvenilirliği için yeterli kabul edilmektedir. Madde toplam test puanı korelasyonu ise, her bir madde puanı ile test maddeleri toplam puanı arasındaki ilişkiyi açıklamada kullanılır. Bu korelasyon değerinin yüksek ve pozitif çıkması, ilgili maddenin ölçeğin genel yapısına katkıda bulunduğunu ve ölçeğin güçlü bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel psikolojik faktörler altında toplandığını belirlemiştir. Analizden önce, verinin faktör analizi için uygun olup olmadığını kontrol etmek amacıyla KMO ve Bartlett Sphericity Testi uygulanmış, sonuçlar verinin uygun olduğunu göstermiştir.

Faktör yapısının netleştirilmesi ve yorumlanabilir faktörlerin elde edilmesi için Temel Bileşenler Analizi uygulanmış ve ardından faktör yüklerini maksimize etmek amacıyla Varimax döndürme tekniği kullanılmıştır. Bu döndürme tekniği, faktörlerin birbirinden ayrışmasını ve her bir maddenin tek bir faktöre yüksek yük vermesini sağlayarak, ölçeğin yapısal netliğini artırmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin birden fazla alt boyuta sahip olduğunu ve bu boyutların eğitsel oyunlara yönelik tutumun farklı yönlerini temsil ettiğini işaret etmiştir (Varışoğlu et al., 2013).

Ölçek Yapısı

Test Tipi: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Tamamen Katılıyorum – Hiç Katılmıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Türkçe Dersi Öğrencileri (Genellikle İlköğretim/Ortaokul Düzeyi)

Yaş Grubu: Araştırmanın yapıldığı döneme göre 6. sınıftan 8. sınıfa kadar olan öğrenciler (Yaklaşık 11-14 yaş)

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada, ölçeğin pilot ve asıl uygulaması için uygun görülen, Türkçe derslerinde eğitsel oyunların kullanıldığı öğrenci grupları hedeflenmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Maddeler, öğrencilerin eğitsel oyunlara yönelik algılarını ve duygularını doğrudan ifade etmelerini sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, tutum ölçme, dil eğitimi, oyun tabanlı öğrenme, yapı geçerliliği, iç tutarlılık, Varimax döndürme

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Mevcut Değil

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı döneme ait ilgili üniversite veya kurum adresleri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yayın Yılı: 2013

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir. Detaylı kullanım ve izinler için ilgili makale yazarlarıyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Varışoğlu, B., Şeref, İ., Gedik, M. ve Yılmaz, İ. (2013). Türkçe dersinde uygulanan eğitsel oyunlara yönelik tutum ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 1059-1081.

Karagöz, Y. ve Kösterelioğlu, İ. (2008). Faktör analizi: Bir analiz tekniği olarak kullanımı ve bilimsel araştırmalarda uygulanması. Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(15), 181-198. (Bu referans, geçerlik bölümünde kullanılan AFA tanımını desteklemektedir.)

Ölçeğin orijinal makalesine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: turkce-dersinde-uygulanan-egitsel-oyunlara-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Türkçe Dersinde Uygulanan Eğitsel Oyunlara Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerik, ölçeğin maddelerini sağlamamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Varışoğlu et al. (2013) makalesine başvurunuz.