Eğitimsel Değerlendirmelerde Etik İlkelere Bağlılık Ölçeği

Özet

Eğitimsel Değerlendirmelerde Etik İlkelere Bağlılık Ölçeği (EİBÖ), eğitimcilerin veya değerlendirme yapan profesyonellerin, eğitimsel değerlendirme süreçlerinde etik ilkelere ne ölçüde bağlı kaldıklarını belirlemek amacıyla Türkçeye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. İlhan, Güler ve Kinay (2017) tarafından uyarlanan bu ölçek, toplam 10 maddeden ve üç temel faktörden oluşmaktadır: Testin Güvenli Uygulanması, Gizlilik ve Saydamlık. Ölçek, 5’li Likert ölçeği formatında yanıtlanmakta olup, yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Bu araç, öğretmenlerin mesleki etik standartlara uyum düzeylerini ölçmede önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitimsel değerlendirme, Etik ilkeler, Gizlilik, Saydamlık, Güvenli uygulama, Psikometrik araç, Uyarlama.

Yazarlar

Mustafa İlhan, Nurgül Güler, İbrahim Kinay.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim alanında görev yapan bireylerin, özellikle sınav ve notlandırma süreçleri sırasında sergiledikleri etik davranışları ve bu eğitimsel değerlendirme süreçlerine ne kadar etik ilkelere uygun yaklaştıklarını belirlemektir. Bu araç, eğitim kurumlarında etik farkındalığı artırmayı ve değerlendirme pratiklerindeki potansiyel etik ihlallerini tespit etmeyi hedefler.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu test etmek ve geçerli, güvenilir bir ölçüm aracı sunmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu sayede, Türkiye’deki eğitim araştırmacıları ve uygulayıcıları için standart bir etik bağlılık ölçütü oluşturulmuştur.

Yapı

Eğitimsel Değerlendirmelerde Etik İlkelere Bağlılık Ölçeği, değerlendirme etiği alanındaki üç temel boyutu ölçmektedir. Bu boyutlar, bir eğitimcinin mesleki sorumluluklarını yerine getirirken uyması gereken temel etik standartları temsil eder.

Ölçek, 10 maddeden oluşur ve aşağıdaki üç faktör altında toplanır:

• Testin Güvenli Uygulanması: Sınavların veya değerlendirmelerin, hile veya kopya çekme gibi istenmeyen durumları önleyecek şekilde, adil ve kontrollü bir ortamda gerçekleştirilmesine yönelik bağlılığı ifade eder.
• Gizlilik: Öğrencilerin bireysel değerlendirme sonuçlarının, kişisel verilerinin ve performans bilgilerinin yetkisiz kişilerle paylaşılmaması, korunması ve mahremiyetinin sağlanmasına yönelik etik sorumluluğu kapsar.
• Saydamlık: Değerlendirme kriterlerinin, puanlama yöntemlerinin ve beklentilerin öğrencilere açıkça ve önceden bildirilmesi, böylece sürecin şeffaflığının sağlanmasına yönelik bağlılığı temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla uyarlama çalışmasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin teorik olarak belirlenmiş faktör yapısının (üç faktörlü yapı) toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için kullanılan güçlü bir istatistiksel yöntemdir.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin orijinal formunda bulunan üç faktörlü yapının (Testin Güvenli Uygulanması, Gizlilik ve Saydamlık) Türk kültürü örnekleminde de doğrulandığı tespit edilmiştir. Bu bulgu, EİBÖ’nün ölçmeyi amaçladığı etik bağlılık yapılarını tutarlı ve geçerli bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak yapılmıştır. İç tutarlılık değerleri, maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu gösterir.

EİBÖ’nün genel ve alt boyutlar bazındaki iç tutarlılık katsayıları şu şekildedir:

• Ölçeğin Geneli: .72
• Saydamlık Boyutu: .75
• Gizlilik Boyutu: .67
• Testin Güvenli Uygulanması Boyutu: .61

Genel güvenirlik katsayısı (.72), ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenilir olduğunu işaret etmektedir. Alt boyutlardaki değerler, sosyal bilimler araştırmaları için alt sınır kabul edilen değerlere yakın olmakla birlikte, ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini kanıtlamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, araştırmacıların önceden belirlediği teorik modelin (üç faktörlü yapı) verilerle uyumunu test etmeye olanak tanır.

Analiz sonuçları, 10 maddelik ölçeğin, orijinal formdaki üç faktörlü yapıyı koruduğunu ve bu yapının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu doğrulamıştır. Bu faktörler, eğitimcilerin etik davranışlarını kapsamlı bir şekilde ele alan Testin Güvenli Uygulanması, Gizlilik ve Saydamlık boyutlarını içermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Öz Bildirim)

Language Available: Türkçe

Population Group: Eğitimciler, Öğretmenler, Değerlendirme Yapan Profesyoneller

Age Group: Yetişkin

Population Details: Ölçek, eğitimsel değerlendirme süreçlerinde aktif rol alan ve etik ikilemlerle karşılaşan profesyonel gruplar üzerinde kullanıma uygundur.

Test Methodology: 5’li Likert ölçeği (1=hiç bağlı değilim ve 5=tamamıyla bağlıyım) kullanılarak derecelendirme yapılmaktadır. Yüksek puanlar, değerlendirme süreçlerinde etik ilkelere yüksek düzeyde bağlılık gösterildiğini ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Eğitim etiği, Öğretmen yeterlikleri, Mesleki bağlılık, Eğitimsel değerlendirme, DFA, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Mustafa İlhan (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında Türkçe olarak uyarlanmıştır. Kullanım izinleri ve detaylı uygulamaya dair bilgi için sorumlu yazar Mustafa İlhan ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Orijinal uyarlama çalışmasına ait PDF dosyası bulunmaktadır. The original PDF can be downloaded here: egitimsel-değerlendirmelerde-etik-ilkelere-bağlılık-ölçeği-toad.pdf

Kaynaklar

İlhan, M., Güler, N., ve Kinay, İ. (2017). Eğitimsel Değerlendirmelerde Etik İlkelere Bağlılık Ölçeğinin Türkçe uyarlaması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 779-795.

Eğitimsel Değerlendirmelerde Etik İlkelere Bağlılık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek 10 madde üç faktörlü yapıdadır.

• Testin Güvenli Uygulanması (1m): Sınavlarda öğrencilerin kopya çekmesini önlerim.
• Gizlilik (5m): Her bir öğrencimin değerlendirme sonuçlarını gizli tutarım.
• Saydamlık (10m): Puanlamanın nasıl yapılacağı hakkında öğrencileri önceden bilgilendiririm.

Not: Maddelerin tam listesi yerine sadece örnek maddeler ve faktör dağılımı sunulmuştur.