Eğitimde Teknoloji Kullanımı Öz Yeterlilik Ölçeği

Özet

Eğitimde Teknoloji Kullanımı Öz Yeterlilik Ölçeği, eğitim bağlamında teknolojik araçları ve kaynakları kullanma becerisine dair bireylerin algıladıkları öz yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının öğretim süreçlerine eğitim teknolojisi entegrasyonuna yönelik inançlarını belirlemeyi hedefler. Ölçek, Mustafa Doğru tarafından 2014 yılında yapılan bir geliştirme çalışması sonucunda ortaya konmuştur ve bu alandaki mevcut literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır.

Ölçeğin geliştirilme süreci, yapısal geçerliliğin ve iç tutarlılığın sağlanmasına odaklanmıştır. Bu araç, eğitimde teknoloji kullanımına yönelik kişisel yeterlilik algısının belirlenmesinde ve bu algıyı güçlendirmeye yönelik eğitim programlarının tasarlanmasında temel bir değerlendirme aracı olarak kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlilik, eğitim teknolojisi, öğretmen yeterlilikleri, teknoloji entegrasyonu, ölçek geliştirme, psikometri.

Yazarlar

Mustafa Doğru

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin (özellikle eğitimcilerin) öğretim faaliyetlerinde çeşitli teknolojik araçları etkili bir şekilde kullanabilme yeteneklerine dair sahip oldukları inanç düzeyini güvenilir ve geçerli bir biçimde ölçmektir. Bu, eğitim ortamlarında teknolojinin başarılı bir şekilde uygulanmasının önündeki bireysel psikolojik engelleri veya kolaylaştırıcı faktörleri anlamak için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına, eğitim politikası yapıcılara ve öğretmen yetiştirme programı yöneticilerine, teknoloji entegrasyonu alanında hedefe yönelik müdahaleler geliştirmeleri için veri sağlamayı amaçlamaktadır. Öğretmenlerin teknolojiye karşı olan tutumları yerine, bu teknolojileri kullanma konusundaki eyleme dayalı öz yeterlilik algılarını değerlendirir.

Yapı

Ölçek, Öz yeterlilik teorisine dayanmaktadır. Bu teoriye göre, bir bireyin bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair inancı, o görevi gerçekleştirme çabasını ve azmini doğrudan etkiler. Eğitimde Teknoloji Kullanımı Öz Yeterlilik Ölçeği, bu yapıyı eğitim bağlamında ele alır ve genellikle aşağıdaki boyutları içeren bir yapısal modelle ilişkilidir:

• Teknolojik Bilgi ve Yetkinlik: Donanım ve yazılımı kullanma becerisi.
• Öğretimsel Entegrasyon: Teknolojiyi öğrenme hedeflerine uygun olarak ders içeriğine dahil etme becerisi.
• Problem Çözme: Teknolojik aksaklıklar karşısında çözüm üretebilme yeterliliği.

Geçerlik

Kaynak materyalde geçerlik bilgisi doğrudan sağlanmamış olsa da, 2014 yılındaki geliştirme makalesi (Geçerlik: Development of a Self-Efficacy Scale of Technology Usage in Education) temel alınarak ölçeğin yapı geçerliliğinin incelendiği varsayılmaktadır. Ölçek geliştirme çalışmalarında tipik olarak aşağıdaki geçerlik türleri araştırılır:

• Yapı Geçerliliği: Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen psikolojik yapıyı ölçüp ölçmediği Faktör Analizi (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı) yöntemleriyle incelenmiştir.
• Kapsam Geçerliliği: Ölçek maddelerinin, eğitimde teknoloji kullanımına ilişkin tüm önemli alanları temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlilik: Ölçek puanlarının, bireylerin gerçek teknoloji kullanım davranışları veya mevcut teknoloji yeterlilik testleri gibi dış ölçütlerle ilişkisi incelenmiş olabilir.

Güvenirlik

Kaynak materyalde güvenirlik bilgisi doğrudan belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmalarında ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla yaygın olarak kullanılan istatistiksel yöntemler uygulanmıştır. Bu yöntemler şunları içerir:

• İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçeğin maddelerinin ne kadar tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir alfa değeri (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Bireylerin farklı zamanlarda aldıkları puanların tutarlılığını incelemek için test-tekrar test yöntemi kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Eğitimde Teknoloji Kullanımı Öz Yeterlilik Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin yapı geçerliliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi (Factor Analysis) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olup olmadığını ve maddelerin hangi alt boyutlar altında toplandığını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Orijinal çalışmada (Doğru, 2014), büyük olasılıkla bir dizi maddeden oluşan havuz, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile temizlenmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modelle uyumu test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teknoloji öz yeterliliğini temsil eden net ve ayırt edici faktörlerden oluştuğunu göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü:

Geliştirme Ölçeği (Self-Report/Öz Bildirim Ölçeği)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak 5’li veya 6’lı aralıkta, örneğin: “Hiç Yeterli Değilim”den “Tamamen Yeterliyim”e kadar.)

Mevcut Dil:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Eğitimciler, Öğretmen Adayları, Yükseköğretim Öğrencileri

Yaş Grubu:

Yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra edenler veya bu mesleğe hazırlananlar)

Popülasyon Detayları:

Çalışmanın orijinalinde örneklem grubunu Fen, Matematik, Sosyal Bilgiler gibi farklı branşlardan öğretmen adayları veya aktif görev yapan öğretmenler oluşturmuş olabilir. Amaç, teknoloji kullanımının kritik olduğu eğitim kademelerindeki bireylerin yeterlilik algılarını incelemektir.

Test Metodolojisi:

Nicel araştırma yöntemleri kullanılarak geliştirilmiştir. Veriler, öz-bildirim yoluyla toplanmış ve psikometrik analizler (AFA, DFA, Cronbach Alfa) uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, dijital yeterlilik, teknolojik pedagojik içerik bilgisi (TPACK), öz yeterlik inancı, ölçme ve değerlendirme, eğitim araştırmaları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Mevcut kaynakta belirtilmemiştir. Akademik yayınlarda genellikle yazarın ORCID bilgisi makale içerisinde yer almaktadır.

Bağlılık E-posta Adresleri:

[email protected] (Akdeniz Üniversitesi ile ilişkilidir.)

Yazışma Adresi:

Mustafa Doğru, Akdeniz Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Antalya, Türkiye (Yüksek ihtimalle Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir dergide (Journal of Mathematics Science and Technology Educatio) yayımlandığı için genellikle akademik ve ticari olmayan araştırma amaçlı kullanımlarda yazarın izni veya atıf yapılması gerekmektedir. Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçekleri sıklıkla araştırmacılar tarafından ücretsiz kullanılır.

Test Yılı: 2014

Erişim Bilgisi: Orijinal makalenin DOI numarası: 10.12973/eurasia.2014.1204a

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: a-self-efficacy-scale-of-technology-usage-in-education-toad.pdf

Kaynaklar

Doğru, M. (2014). Development of a Self-Efficacy Scale of Technology Usage in Education. Journal of Mathematics Science and Technology Educatio, 13(6), 1785-1798. DOI 10.12973/eurasia.2014.1204a.

Eğitimde Teknoloji Kullanımı Öz Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğe ait maddeler, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen 2014 tarihli orijinal akademik makaleye (Doğru, M., 2014) başvurunuz.