Ebeveynlik Ölçeğinin Türkçe Versiyonu

Özet

Ebeveynlik Ölçeği’nin Türkçe Versiyonu, orijinal İngilizce Ebeveynlik Ölçeği’nin (Parenting Scale – PS) Türk kültürüne ve diline uygunluğunu değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilen bir uyarlama çalışması sonucu geliştirilmiştir. Bu ölçek, ebeveynlerin çocuk yetiştirme süreçlerinde sergiledikleri işlevsiz davranışları ve disiplin stratejilerini ölçmeyi hedefler. Arkan ve arkadaşları (2019) tarafından yapılan bu çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerinin, özellikle de güvenirliğinin ve geçerliğinin Türk örnekleminde tatmin edici düzeyde olduğunu göstermiştir. Ölçek, çocuk ve ergen sağlığı alanlarında araştırmacılar ve klinisyenler için önemli bir değerlendirme aracı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveynlik, İşlevsiz Ebeveynlik, Disiplin Stratejileri, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama Çalışması, Psikometri.

Yazarlar

Burcu Arkan, Meltem Bektaş, Ceyda Öztürk, Nuran Özyazıcıoğlu, Pınar Vural.

Amaç

Ebeveynlik Ölçeği’nin temel amacı, ebeveynlerin çocuklarına yönelik kullandıkları yaygın olarak görülen işlevsiz disiplin ve ebeveynlik davranışlarını nicel olarak ölçmektir. Bu işlevsiz davranışlar genellikle üç ana faktör altında toplanır: Gevşeklik (Laxness), Aşırı Tepkisellik (Over-reactivity) ve Söz Kalabalığı (Verbosity).

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu aracın Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilmesini sağlamaktır. Bu sayede, Türk aile yapısına özgü ebeveynlik kalıpları hakkında bilimsel veriler toplanması mümkün hale gelmiştir.

Yapı

Ebeveynlik Ölçeği, ebeveyn davranışlarını değerlendiren çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin orijinal yapısı, çocuklara yönelik tutarsız, aşırı duygusal veya etkisiz disiplin yöntemlerini temsil eden alt boyutlardan oluşur.

Türkçe versiyonunun yapısal analizi, orijinal ölçekte olduğu gibi, ebeveynlerin çocuklarına karşı sergilediği tepkilerdeki tutarsızlıkları ve etkisizliği yansıtan üç temel işlevsiz ebeveynlik boyutunu desteklemektedir. Bu boyutlar, ebeveynlerin disiplin uygulamalarındaki zorlukları anlamak için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Arkan ve arkadaşları (2019) tarafından yürütülen geçerlik çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde de iyi bir uyum sergilediğini göstermiştir.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış ve maddelerin kültürel adaptasyonu dilsel eşdeğerlik çalışmalarıyla desteklenmiştir. Bu bulgular, Ebeveynlik Ölçeği’nin Türkçe Versiyonu’nun ölçmek istediği yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır. (Spesifik DFA uyum indeksleri, tam makaleye erişim olmadan burada belirtilemez.)

Güvenirlik

Güvenirlik incelemesi, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, Türkçe formun genel olarak yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Genellikle psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde olan bu katsayılar (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Bu durum, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde benzer sonuçlar verme yeteneğine sahip olduğunu işaret etmektedir. (Spesifik Cronbach Alfa değerleri, tam makaleye erişim olmadan burada belirtilemez.)

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla yapılan analizler, Ebeveynlik Ölçeği’nin Türkçe formunun, orijinal ölçekteki gibi, Gevşeklik, Aşırı Tepkisellik ve Söz Kalabalığı olmak üzere üç temel boyutta organize olduğunu doğrulamıştır.

Doğrulayıcı faktör analizi, modelin teorik yapıyla ne kadar uyumlu olduğunu gösteren çeşitli uyum iyiliği indeksleri ile değerlendirilmiştir. Bu analizler, Türk ebeveynlerin işlevsiz davranışlarının bu üç faktörel yapı altında güvenilir bir şekilde sınıflandırılabileceğini desteklemiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçek 7 noktalı Likert kullanır, Türkçe versiyonun da benzer bir formatta olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal (İngilizce)

Popülasyon Grubu: Ebeveynler

Yaş Grubu: Ebeveynlerin yaş aralığına bakılmaksızın, çocuklarına yönelik tutumlarını değerlendirmek isteyen yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Çalışma genellikle belirli bir yaş aralığındaki çocuklara (örneğin okul öncesi veya okul çağı) sahip ebeveynler üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Davranışı, Disiplin, Gevşeklik, Aşırı Tepkisellik, Söz Kalabalığı, Faktör Analizi, Çocuk Sağlığı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Burcu Arkan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalede belirtilen akademik kurumlar.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiriciden ve uyarlama çalışmasının sorumlu yazarından izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım ücretlendirmeye tabi olabilirken, akademik araştırmalar için genellikle izin alınarak kullanılabilir.

Ebeveynlik Ölçeği’nin Türkçe Versiyonu’nun orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ebeveynlik-olceginin-turkce-versiyonu-toad.pdf

Kaynaklar

Arkan, B., Bektaş, M., Öztürk, C., Özyazıcıoğlu, N., & Vural, P. (2019). A reliability and validity study of the Turkish version of the Parenting Scale. The Journal of Pediatric Research, 6(1), 56-64. doi: 10.4274/jpr.galenos.2018.23855

Arnold, D. S., O’Leary, S. G., Wolff, L. S., & Acker, M. M. (1993). The Parenting Scale: A measure of dysfunctional parenting in discipline situations. Psychological Assessment, 5(2), 139–145. (Orijinal ölçeğin referansı)

Ebeveynlik Ölçeğinin Türkçe Versiyonu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakkı nedeniyle bu girişin genel içeriğine dahil edilmemiştir. Maddelerin tam listesi, ilgili akademik makaleden veya sorumlu yazardan talep edilmelidir.