Nostalji Eğilimi Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması, Geçerlilik ve Güvenilirlilik Çalışması

Özet

Bu çalışma, bireylerin geçmişe yönelik özlem ve bağlılık derecelerini ölçen Nostalji Eğilimi Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması sürecini ve psikometrik özelliklerinin incelenmesini kapsamaktadır. Ölçeğin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlilik analizleri, Türk kültürüne uygunluğunu ve bilimsel araştırmalarda kullanılabilirliğini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliliğini test etmek için sırasıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Güvenilirlik ise iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa ile değerlendirilmiş olup, elde edilen yüksek katsayılar ölçeğin akademik çalışmalarda kullanıma uygun, güvenilir bir araç olduğunu doğrulamıştır.

Anahtar Kelimeler

Nostalji, Geçmiş Özlemi, Ölçek Uyarlama, Geçerlilik, Güvenilirlilik, Faktör Analizi, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Özhan, Şeniz; Altuğ, Neşe.

Amaç

Çalışmanın temel amacı, uluslararası alanda kullanılan Nostalji Eğilimi Ölçeği’ni Türk diline ve kültürüne uyarlayarak, psikoloji, sosyoloji ve pazarlama gibi sosyal bilimler alanlarında nostalji eğilimini bilimsel yöntemlerle ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu uyarlama, Türkiye’de nostalji olgusuna yönelik derinlemesine araştırmaların önünü açmayı hedeflemektedir.

Ölçeğin çeviri ve geri çeviri süreçlerinden sonra, Türk örnekleminde orijinal ölçeğin yapısal modelini koruyup korumadığını belirlemek için kapsamlı psikometrik analizler yapılmıştır.

Yapı

Ölçek, bireylerin geçmişteki olaylara, kişilere, yerlere ve kültürel unsurlara karşı duyduğu genel eğilimi veya yatkınlığı, yani nostalji eğilimini ölçmektedir. Bu yapı, sadece anıları hatırlamaktan öte, geçmişe yönelik olumlu duygusal bir bağlanma ve özlem duyma derecesini ifade eder.

Ölçek maddeleri genellikle bireyin kişisel geçmişine (çocukluk anıları, eski arkadaşlar) ve kültürel geçmişine (eski filmler, müzikler) yönelik tutumları sorgulamaktadır. Ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu ve nostalji deneyiminin farklı yönlerini ölçtüğü belirtilmiştir.

Geçerlilik

Yapısal Geçerlilik Analizleri

Ölçeğin yapı geçerliliğini sağlamak amacıyla iki temel faktör analizi yöntemi kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçek maddelerinin hangi boyutlar altında toplandığını keşfetmek için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin beklenen faktör yapısını ortaya koymuştur.

İkinci aşamada ise, AFA ile belirlenen faktör yapısının teorik modele uygunluğunu test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu ve bu yapının Türk örnekleminde korunduğunu kanıtlamıştır.

Güvenilirlilik

İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa)

Ölçeğin iç tutarlılığını ve dolayısıyla güvenilirliğini belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı yöntemine başvurulmuştur. Hesaplamalar sonucunda, ölçeğin geneli için elde edilen Cronbach Alfa katsayısı 0.883 olarak saptanmıştır. Bu değer, ölçeğin 0.80 ile 1.00 aralığında yer aldığını ve yüksek derecede güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Alt Ölçek Güvenilirlikleri

Ölçek, dört alt boyuttan oluşmakta olup, her bir alt ölçek için hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları şunlardır:

• Birinci alt ölçek: 0.880 (Yüksek derecede güvenilir)
• İkinci alt ölçek: 0.812 (Yüksek derecede güvenilir)
• Üçüncü alt ölçek: 0.729 (Oldukça güvenilir)
• Dördüncü alt ölçek: 0.696 (Oldukça güvenilir)

Güvenilirlik Yorumlama Kriterleri

Güvenilirlik katsayısının yorumlanmasında Kayış (2009: 403-405) tarafından belirtilen standartlar esas alınmıştır:

• ≤ α < 0.40 ise: Ölçek güvenilir değildir.
• 0.40 ≤ α < 0.60 ise: Ölçeğin güvenilirliği düşüktür.
• 0.60 ≤ α < 0.80 ise: Ölçek oldukça güvenilirdir.
• 0.80 ≤ α < 1.00 ise: Ölçek yüksek derecede güvenilir bir ölçektir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, hem keşfedici (AFA) hem de doğrulayıcı (DFA) analizlerle incelenmiştir. Bu iki aşamalı yaklaşım, ölçeğin çok boyutlu yapısının teorik beklentilerle ve orijinal ölçek yapısıyla uyumlu olduğunu göstermiştir. Yapılan faktör analizi, nostalji eğiliminin farklı bileşenlerinin (örneğin, kişisel geçmişe özlem, kültürel geçmişe özlem) net bir şekilde ayrıştığını ortaya koymuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkin Popülasyonu (Adult Population)

Age Group: Belirtilmemiş (Not specified)

Population Details: Çalışma, sosyal bilimler araştırmalarında kullanılmak üzere Türkiye örneklemine uyarlanmıştır.

Test Methodology: Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır. Katılımcılar, (1) kesinlikle katılmıyorum ile (5) kesinlikle katılıyorum seçenekleri arasında kendilerine en uygun olanı işaretlerler. Bazı maddeler ters puanlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilimler, Psikometri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Psikometrik Özellikler, Duygusal Bağlanma.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş (Not specified)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Şeniz Özhan)

Correspondence Address: Belirtilmemiş (Not specified)

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücret bilgileri hakkında sorumlu yazar Şeniz Özhan ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Çalışma, Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi‘nde yayınlanmıştır (Cilt 6, Sayı 3).

Orijinal makalenin PDF dosyası şu adresten indirilebilir: nostalji-egilimi-olceginin-turkceye-uyarlanmasi-gecerlilik-ve-guvenilirlilik-calismasi-toad.pdf

Kaynaklar

Özhan, Ş., & Altuğ, N. Nostalji Eğilimi Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması, Geçerlilik ve Güvenilirlilik Çalışması. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 6(3), 53-66.

Kayış, İ. (2009). İstatistik: Analiz Teknikleri Uygulamalar. İstanbul: Beta Yayınları.

Nostalji Eğilimi Ölçeği Maddeleri

Ölçek Derecelendirme: 1) kesinlikle katılmıyorum – 5) kesinlikle katılıyorum

1. Sık sık çocukluğumdaki olayları hatırlarım. (Kişisel)
2. “Eski güzel günleri” özlerim. (Kişisel)
3. Geçmişten gelen insanlar ve yerler benim için önemlidir. (Kişisel)
4. Eski televizyon ve radyo programlarından yenilerine göre daha fazla zevk alırım. (Kişisel)
5. Çocukken yediğim yiyecekleri yemekten hoşlanırım. (Kişisel)
6. Eski okul arkadaşlarımı çok sık düşünmem. (Kişisel, ters)
7. Eskiden filmlerin daha iyi olduğunu düşünürüm. (Kişisel)
8. Ailem ya da arkadaşlarımla eski günlerden söz etmekten hoşlanırım. (Kişisel)
9. Eskiden dinlediğimden farklı müzikleri dinlemeyi tercih ederim. (Kişisel, ters)
10. Kendimi doğduğum değil, şu anda yaşamakta olduğum yere ait hissederim. (Kişisel, ters)