PEER-U Ölçeği’nin Türkçe Versiyonu

Özet

PEER-U Ölçeği’nin Türkçe versiyonu, Akca, Gokyildiz-Surucu ve Sanberk (2019) tarafından Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılmak üzere uyarlanmıştır. Bu çalışma, orijinal PEER-U Ölçeği’nin psikometrik özelliklerini, özellikle geçerlik ve güvenirlik analizlerini yaparak Türk kültürüne uygunluğunu değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ölçek, üreme ve bebek psikolojisi alanındaki belirli bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır ve adaptasyon çalışması, ölçeğin bu alandaki araştırmalarda ve klinik uygulamalarda etkin bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Adaptasyon süreci, dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlamak için titizlikle yürütülmüştür. Bu giriş, PEER-U Ölçeği’nin Türkçe formunun temel özelliklerini, psikometrik verilerini ve kullanım alanlarını detaylandırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

PEER-U Ölçeği, Türkçe versiyon, geçerlik, güvenirlik, psikometrik özellikler, uyarlama, üreme sağlığı, bebek psikolojisi.

Yazarlar

Emine Akca, S. Gokyildiz-Surucu, I. Sanberk

Amaç

PEER-U Ölçeği’nin orijinal amacı, üreme ve bebek psikolojisi bağlamında belirli deneyimleri veya algıları değerlendirmektir. Bu bağlamda, ölçek genellikle bireylerin ebeveynlik süreçleri, sosyal destek algıları, duygusal deneyimleri veya çocuk gelişimine ilişkin tutumları gibi alanlarda kullanılmaktadır. Ölçeğin Türkçe versiyonunun temel amacı, bu orijinal yapıyı Türk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir araç sağlamaktır.

Akca ve arkadaşları (2019) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, PEER-U Ölçeği’nin Türk kültürüne özgü nüansları dikkate alarak dilsel ve kültürel eşdeğerliğini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türk araştırmacılar ve klinisyenler, üreme ve bebek psikolojisi alanında standartlaştırılmış, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı kullanarak daha doğru değerlendirmeler yapabilir ve kültürel farklılıkları göz önünde bulundurarak sonuçları yorumlayabilirler. Ölçeğin Türkçe versiyonu, ilgili alanlardaki bilimsel araştırmalara önemli katkılar sunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

PEER-U Ölçeği, genellikle üreme ve bebek psikolojisi alanında bireylerin belirli psikolojik yapılarını, algılarını veya deneyimlerini değerlendiren bir araçtır. Orijinal ölçeğin tam olarak hangi yapıları ölçtüğü, kaynak bilgide açıkça belirtilmemiştir; ancak, yayınlandığı derginin (“Journal of Reproductive and Infant Psychology”) adı, ölçeğin ebeveynlik deneyimleri, perinatal dönemdeki duygusal durumlar, sosyal destek algısı veya çocuk bakımı ile ilgili tutumlar gibi konularla ilişkili olabileceğini düşündürmektedir.

Bir ölçek olarak, PEER-U’nun altında yatan bir veya birden fazla boyutu (faktörü) olduğu varsayılır. Uyarlama çalışmaları, orijinal ölçeğin faktör yapısının hedef kültürde de korunup korunmadığını incelemek için faktör analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanır. Bu, ölçeğin ölçtüğü yapının kültürel bağlamda da tutarlı olduğunu gösterir.

Geçerlik

Geçerlik, bir ölçüm aracının gerçekten ölçmeyi amaçladığı şeyi ne kadar doğru ölçtüğünü ifade eder. Akca, Gokyildiz-Surucu ve Sanberk (2019) tarafından yapılan PEER-U Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda ilgili yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır. Bu tür çalışmalarda genellikle çeşitli geçerlik türleri incelenir.

• Kapsam Geçerliği: Ölçeğin, ölçülmek istenen yapının tüm boyutlarını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri ile değerlendirilir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak ölçtüğü yapı ile ne kadar uyumlu olduğunu gösterir. Bu genellikle faktör analizi (açımlayıcı ve/veya doğrulayıcı) ve bilinen diğer ölçeklerle korelasyon çalışmaları (yakınsak ve ıraksak geçerlik) ile değerlendirilir. Çalışmada, faktör analizi ile ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de doğrulandığı varsayılmaktadır.
• Kriter Geçerliği: Ölçeğin, ilgili dış kriterlerle ne kadar ilişkili olduğunu gösterir. Bu, eşzamanlı veya yordayıcı geçerlik olarak incelenebilir.

Akca ve arkadaşlarının çalışması, PEER-U Ölçeği’nin Türkçe formunun Türk popülasyonunda geçerli bir ölçüm aracı olduğunu destekleyen kanıtlar sunmuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının ölçtüğü şeyi ne kadar tutarlı ve kararlı bir şekilde ölçtüğünü ifade eder. Akca, Gokyildiz-Surucu ve Sanberk (2019) tarafından yapılan Türkçe versiyonunun güvenirlik çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda tutarlı sonuçlar verdiğini göstermeyi amaçlamıştır. Genellikle aşağıdaki güvenirlik türleri değerlendirilir:

• İç Tutarlılık: Ölçekteki maddelerin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Bu genellikle Cronbach’s Alpha katsayısı ile değerlendirilir. Yüksek bir Alpha değeri, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü ve ölçeğin içsel olarak tutarlı olduğunu gösterir. Çalışmada, PEER-U Ölçeği’nin Türkçe formunun kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılık sergilediği varsayılmaktadır.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında ne kadar kararlı sonuçlar verdiğini gösterir. Aynı kişilere belirli bir zaman aralığıyla tekrar uygulanan ölçeklerden elde edilen puanlar arasındaki korelasyon ile değerlendirilir. Yüksek korelasyon, ölçeğin zaman içinde kararlı olduğunu gösterir.

Akca ve arkadaşlarının çalışması, PEER-U Ölçeği’nin Türkçe formunun Türk popülasyonunda güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu teyit eden kanıtlar sunmuştur.

Faktör Analizi

Faktör analizi, psikometrik ölçeklerin yapı geçerliğini incelemek için yaygın olarak kullanılan istatistiksel bir tekniktir. PEER-U Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun uyarlama sürecinde de faktör analizi yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını belirlemeye yardımcı olur ve orijinal ölçeğin teorik yapısının hedef dilde de korunup korunmadığını kontrol eder.

Genellikle iki tür faktör analizi kullanılır: Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA). AFA, ölçeğin altında yatan faktör yapısını keşfetmek için kullanılırken, DFA, önceden belirlenmiş bir faktör yapısının veriyle ne kadar uyumlu olduğunu test eder. Akca ve arkadaşlarının çalışması, PEER-U Ölçeği’nin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu destekleyen sonuçlar sunmuştur.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) – Orijinal PEER-U Ölçeği’nin Türkçe‘ye uyarlanmış versiyonudur.

Format: Genellikle Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanır. Yanıtlar, belirli bir ifadenin katılımcı tarafından ne ölçüde kabul edildiğini veya reddedildiğini gösteren bir puanlama sistemi üzerinden toplanır. Bu, genellikle 3, 5 veya 7 noktalı bir Likert ölçeği olabilir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan versiyon) ve orijinal İngilizce (varsayılan orijinal dil).

Popülasyon Grubu: Üreme ve bebek psikolojisi alanındaki araştırmalar ve klinik uygulamalar için uygun olan yetişkin bireyler, özellikle ebeveynler, hamile bireyler veya çocuk bakımı ile ilgilenen kişiler. Çalışma, Türk yetişkin popülasyonu üzerinde yapılmıştır.

Yaş Grubu: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Akca ve arkadaşlarının (2019) çalışmasında Türk popülasyonundan örneklem alınmıştır. Spesifik demografik detaylar (örneğin, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyoekonomik durum) orijinal makalede yer almaktadır, ancak bu kaynakta belirtilmemiştir.

Test Metodolojisi: Katılımcıların kendi bildirimlerine dayanan bir anket formu aracılığıyla uygulanır. Genellikle kağıt-kalem veya çevrimiçi platformlar üzerinden doldurulabilir. Ölçek maddeleri, ölçülmek istenen yapı ile ilgili ifadelerden oluşur ve katılımcılar bu ifadelere belirli bir derecelendirme ölçeği üzerinde yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

PEER-U Ölçeği, uyarlama, geçerlik, güvenirlik, psikometri, üreme psikolojisi, bebek gelişimi, Türkçe, psikolojik ölçekler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Emine Akca)

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

PEER-U Ölçeği’nin Türkçe versiyonunu kullanmak için genellikle sorumlu yazar Emine Akca ile iletişime geçmek gerekebilir. Psikolojik ölçeklerin kullanımı genellikle akademik veya klinik amaçlar için yazardan izin almayı gerektirir. Kullanım ücreti hakkında bilgi mevcut değildir; bu tür ölçeklerin akademik kullanım için ücretsiz olması yaygındır, ancak ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için farklı düzenlemeler olabilir.

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2019 yılında yayımlanmıştır. Bu tarih, ölçeğin Türkçe formunun bilimsel literatüre girişini ve psikometrik özelliklerinin ilk kez rapor edildiği yılı göstermektedir. Orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: peer-u-olceginin-turkce-versiyonu-toad.pdf

Referanslar

• Akca, E., Gokyildiz-Surucu, S., & Sanberk, I. (2019). Validity and reliability of the Turkish version of the PEER-U scale. Journal of Reproductive and Infant Psychology, 1-14.

PEER-U Ölçeği’nin Türkçe Versiyonu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte PEER-U Ölçeği’nin maddeleri bulunmamaktadır. Bu nedenle, ölçek maddeleri burada sunulamamaktadır. Ölçek maddelerine erişmek için Akca, Gokyildiz-Surucu ve Sanberk (2019) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.