Ebeveynlerin Psikolojik Hizmetlere Yönelik Tutumları Envanteri

Özet

Ebeveynlerin Psikolojik Hizmetlere Yönelik Tutumları Envanteri (EPHTE), ebeveynlerin çocukları veya kendileri için psikolojik hizmetlere başvurma veya bu hizmetleri kullanma konusundaki eğilimlerini ve algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu envanter, Başdaş ve Türküm (2018) tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, psikolojik yardım arama davranışını etkileyen temel faktörlerden olan olumlu veya olumsuz tutum bileşenlerini nicel olarak değerlendirmeyi hedefler. Ölçek çeşidi Uyarlama olup, Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik çalışmaları ile psikometrik sağlamlığı kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn tutumları, psikolojik hizmetler, yardım arama davranışı, uyarlama, psikometrik özellikler, tutum envanteri.

Yazarlar

E. Başdaş, A. S. Türküm

Amaç

EPHTE’nin temel amacı, ebeveynlerin psikolojik hizmetlere karşı geliştirdikleri algı, inanç ve duygusal tepkileri sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu envanter, özellikle ebeveynlerin çocuklarının ruh sağlığı sorunları olduğunda profesyonel yardım alma konusundaki istekliliklerini, hizmetlere yönelik ön yargılarını (stigma) ve hizmetlerin yararlılığına dair inançlarını belirlemeye yardımcı olur. Bu veriler, ruh sağlığı profesyonellerinin ve eğitimcilerin, ebeveynlere yönelik müdahale programlarını ve bilgilendirme stratejilerini geliştirmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Yapı

Envanter, ebeveynlerin psikolojik hizmetlere yönelik genel tutumunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle üç temel bileşen etrafında şekillenir: Stigma ve Çekince (Psikolojik yardıma başvurmanın sosyal açıdan damgalanma korkusu), Hizmetlerin Faydasına Yönelik İnanç (Psikolojik danışmanlığın etkili ve yararlı olduğuna dair inanç) ve Profesyonel Yardım Arama Eğilimi (Gelecekte yardım alma niyetinin derecesi). Ölçek, bu bileşenlerin birleşimi aracılığıyla ebeveynlerin psikolojik yardım arama davranışının ardındaki bilişsel ve duygusal engelleri ortaya koyar.

Geçerlik

Envanterin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Başdaş ve Türküm (2018) tarafından detaylıca incelenmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu ve maddelerin ilgili faktörlere yeterince yüklendiğini göstermiştir. Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; ölçüt bağıntılı geçerlik için ise benzer yapıları ölçen diğer ölçeklerle korelasyonlar incelenmiştir.

Güvenirlik

EPHTE’nin Türkçe formunun güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Başdaş ve Türküm’ün (2018) çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu yüksek katsayılar, envanter maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin çok boyutlu yapısını incelemek için faktör analizi teknikleri uygulanmıştır. Araştırmacılar, orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanmışlardır. Analiz sonuçları, veri ile teorik model arasındaki uyum indekslerinin kabul edilebilir veya iyi düzeyde olduğunu göstermiştir. Bu durum, envanterin Türkçe formunun da birden fazla alt boyuttan oluştuğunu ve bu boyutların ebeveynlerin psikolojik hizmetlere yönelik tutumlarını anlamlandırmada önemli rol oynadığını doğrulamaktadır.

Envanter Bilgileri

Test Type: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme formatında kullanılır (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Language Available: Türkçe (Türkçe uyarlama çalışması Başdaş ve Türküm, 2018)

Population Group: Ebeveynler (Çocuk sahibi olan yetişkinler)

Age Group: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üstü)

Population Details: Çalışma genellikle çocuklarının eğitimi veya psikolojik durumuyla ilgili olan ebeveynler (örneğin okul çağındaki çocukların velileri) üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Öz bildirim envanteri. Katılımcılar, psikolojik danışmanlık hizmetlerine dair kendi inançlarını ve tutumlarını belirten maddeleri derecelendirirler.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn, psikolojik hizmet, tutum, geçerlik, güvenirlik, psikometrik, adaptasyon, Türkiye.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Sorumlu Yazar: Erdal BAŞDAŞ (Detaylı adres makalede yer almaktadır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2018.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiricilerin ve uyarlamayı yapan yazarların izinlerinin alınması gerekmektedir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda izin koşulları için sorumlu yazar Erdal Başdaş ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF formu indirilebilir: ebeveynlerin-psikolojik-hizmetlere-yonelik-tutumlari-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

Başdaş, E., ve Türküm, A. S. (2018). Ebeveynlerin Psikolojik Hizmetlere Yönelik Tutumları Envanteri: Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Education Journal, 26(6), 1813-1821. doi: 10.24106/kefdergi.2091

Ebeveynlerin Psikolojik Hizmetlere Yönelik Tutumları Envanteri Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way. (Note: Scale items were not provided in the source content, hence this section remains descriptive based on the source limitations.)

Kaynak içerikte envanter maddelerine dair detaylı bilgi bulunmamaktadır. Maddeler, Başdaş ve Türküm (2018) tarafından yayınlanan makalenin tam metninde yer almaktadır. Genel olarak maddeler, ebeveynlerin psikolojik danışmanlık hizmetlerine yönelik algılarını, bu hizmetlerin sosyal kabulünü ve yardım alma istekliliklerini ölçmeye odaklanmaktadır.