Ebeveyn Teknoloji Tutum Ölçeği

Özet

Ebeveyn Teknoloji Tutum Ölçeği (ETTOÖ), ortaokul öğrencilerinin bilişim teknolojileri kullanımlarına yönelik ebeveynlerin sergilediği tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2017 yılında Duygu Gür tarafından tamamlanan bir yüksek lisans tezi çalışması kapsamında oluşturulmuştur. Temel amacı, ebeveynlerin çocuklarının teknoloji kullanımına dair sahip oldukları algıları, denetim biçimlerini ve teknolojiye karşı genel kabul veya reddetme düzeylerini sistematik olarak belirlemektir.

Bu ölçek, ebeveynlerin dijital çağdaki rollerini ve çocuklarının teknolojiyle kurduğu ilişkiyi şekillendiren psikolojik eğilimlerini anlamak açısından önemlidir. Ölçek geliştirme süreci, ebeveynlerin teknolojiye yönelik olumlu ve olumsuz tutumlarını ayırt eden faktörleri ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Çalışmanın orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ebeveyn-teknoloji-tutum-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Teknoloji Tutum Ölçeği, Ebeveyn Tutumları, Teknoloji Kullanımı, Bilişim Teknolojileri, Ortaokul Öğrencileri, Duygu Gür, Ölçek Geliştirme, Dijital Ebeveynlik.

Yazarlar

Duygu Gür

Amaç

Ebeveyn Teknoloji Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesindeki temel amaç, ortaokul kademesindeki öğrencilerin bilişim teknolojileri (BT) kullanımlarına ilişkin ebeveynlerin gösterdiği tutumları ve uyguladıkları denetim biçimlerini geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçmektir. Ölçek, ebeveynlerin teknolojinin çocuk gelişimi üzerindeki etkilerine dair inançlarını ve bu inançların denetim davranışlarına nasıl yansıdığını ortaya koymayı hedefler.

Bu aracın kullanımı, eğitim psikolojisi ve rehberlik alanlarında çalışan uzmanlara, riskli veya aşırı teknoloji kullanımı gösteren öğrencilerin ailelerine yönelik bilinçlendirme ve müdahale programları tasarlama konusunda değerli veriler sunmaktadır. Ölçek, ebeveynlerin teknolojiye adaptasyon düzeylerini ve çocuklarının dijital okuryazarlığını destekleme eğilimlerini belirlemede kritik bir rol oynar.

Yapı

Ölçek, ebeveynlerin teknolojiye yönelik tutumlarının çok boyutlu bir yapısını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenleri içerir. Bilişsel bileşen, ebeveynlerin teknolojinin faydalarına veya zararlarına dair inançlarını; duygusal bileşen, teknoloji kullanımıyla ilgili kaygı veya destekleyici duyguları; davranışsal bileşen ise çocuklarının kullanımına uyguladıkları kuralları ve denetim sıklığını kapsar.

Ölçeğin temel yapısı, ebeveyn denetimi ve teknolojiye yönelik genel kabul/red olmak üzere iki ana boyut etrafında şekillenmektedir. Ölçek, bu boyutlar üzerinden ebeveynlerin teknolojiye karşı sergiledikleri eğilimleri nicel hale getirerek, ebeveyn tutumlarının çocukların teknoloji kullanım alışkanlıkları üzerindeki etkisini incelemeye olanak tanır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik analizlerine dair spesifik istatistiksel sonuçlar sunulmamış olsa da, ölçek bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için kapsamlı bir geçerlik çalışması yürütülmüştür. Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla muhtemelen Uzman Görüşü ile kapsam geçerliği sağlanmış ve takiben Faktör Analizi (Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı) kullanılarak ölçeğin kuramsal yapısı test edilmiştir.

Geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin gerçekten ebeveynlerin teknoloji tutumlarını ölçtüğünü ve ölçeğin kuramsal yapısıyla uyumlu olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Detaylı geçerlik katsayıları ve faktör yükleri, tezin orijinal metninde mevcuttur. Teze, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmalarında standart olarak, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayının kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması, ölçeğin tutarlı ve güvenilir olduğunu işaret eder.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve ölçülen yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde temsil ettiğini gösterir. Ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı eşdeğer formlarda benzer sonuçlar verme yeteneği, tezin metodoloji bölümünde detaylandırılmıştır.

Faktör Analizi

Ebeveyn Teknoloji Tutum Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek ve temel boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizinden faydalanılmıştır. Bu analiz, ölçeği oluşturan maddelerin hangi gizil değişkenler (faktörler) altında toplandığını ve bu faktörlerin toplam varyansın ne kadarını açıkladığını göstermiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemekte ve ebeveyn tutumlarının sadece tek bir genel eğilimden ibaret olmadığını, aksine farklı alt boyutlarla (örneğin, Teknolojiye Güven, Denetim Sıklığı, Risk Algısı) temsil edildiğini ortaya koymaktadır. Faktör yükleri ve döndürme yöntemleri (örneğin, Varimax), tezin metodoloji bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Derecelendirme formatı (Likert Tipi Ölçek olduğu varsayılmaktadır)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ortaokul öğrencilerinin ebeveynleri

Age Group: Yetişkinler (Ebeveynler)

Population Details: Çalışma, Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülen yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Örneklem, Elazığ ilindeki ortaokullarda öğrenim gören öğrencilerin ebeveynlerinden oluşmaktadır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Teknoloji Tutumu, Dijital Ebeveynlik, Çocuk ve Teknoloji, Ölçek, Duygu Gür, Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Duygu Gür, Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme şartları hakkında kesin bilgi edinmek amacıyla sorumlu yazar Duygu Gür ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle teze usulüne uygun atıf yapılması beklenir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: ebeveyn-teknoloji-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Gür, D. (2017). Ortaokul öğrencilerinin bilişim teknolojileri kullanımlarına yönelik ebeveynlerin denetimleri ve tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ. Erişim adresi: tez.yok.gov.tr

Ebeveyn Teknoloji Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, ölçek geliştirme çalışmasının yapıldığı tezin ekler bölümünde yer almaktadır. Maddeler, ebeveynlerin çocuklarının teknoloji kullanımına yönelik duygusal tepkilerini, kurallarını ve genel inançlarını ölçmek üzere tasarlanmış ifadelerden oluşmaktadır. Ölçek maddelerine tezin orijinal bağlantısından veya yukarıda belirtilen PDF dosyasından ulaşılabilir.