Ebelik Aidiyet Ölçeği

Özet

Ebelik Aidiyet Ölçeği, 2018 yılında Dr. Yasemin Başkaya tarafından, Türkiye’deki ebelerin mesleki aidiyet düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, ebelik mesleğine yönelik duygusal bağlılığı, mesleki rollerin ve sorumlulukların yerine getirilme istekliliğini, mesleki gelişim olanaklarını değerlendirme yeteneğini ve meslek sınırlarına dair farkındalığı kapsayan dört ana faktör etrafında yapılandırılmıştır. Toplam 22 maddeden oluşan bu ölçek, ebelerin mesleklerine duydukları bağlılık seviyesini ve bu bağlılığın tükenmişlik gibi diğer psikolojik değişkenlerle ilişkisini incelemek için tasarlanmıştır. Ölçek, yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach-Alpha değeri 0,905) sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Ebelik Aidiyet Ölçeği, Mesleki Aidiyet, Ebelik, Sağlık Profesyonelleri, Tükenmişlik, Psikometrik Araç, Türkiye.

Yazarlar

Yasemin Başkaya

[quads id=5]

Amaç

Ebelik Aidiyet Ölçeği’nin temel amacı, Türkiye’de görev yapan ebelerin mesleklerine yönelik duydukları aidiyet düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, ebelerin mesleklerini ne derece benimsediklerini, mesleki rollerini ne kadar etkili üstlendiklerini ve mesleki sınırlarını nasıl algıladıklarını değerlendirerek, bu aidiyetin potansiyel olarak iş doyumu ve tükenmişlik gibi sonuçlarla ilişkisini araştırmacılara sunmayı hedeflemektedir.

Ölçek, aynı zamanda, ebelik mesleğinde personel devir hızını azaltmaya yönelik kurumsal stratejilerin geliştirilmesi ve ebelerin ebelik uygulamalarına olan bağlılıklarını artırmaya yönelik eğitim programlarının etkinliğinin değerlendirilmesi için de kritik bir araç olarak kullanılabilir.

Yapı

Ebelik Aidiyet Ölçeği, mesleki aidiyet kavramını dört alt boyutta inceleyen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu boyutlar, mesleğe yönelik tutumların ve davranışsal eğilimlerin kapsamlı bir değerlendirmesini sağlamaktadır. Ölçek, ebelerin mesleki kimliklerinin farklı yönlerini ele alarak, aidiyetin sadece duygusal bir bağdan ibaret olmadığını, aynı zamanda somut görevler ve kariyer gelişimi ile de ilişkili olduğunu göstermektedir.

Ölçekteki 22 madde, dört faktör altında toplanmıştır. Bu faktörler şunlardır: 1) Duygusal Aidiyet, 2) Mesleki Rol ve Sorumlulukları Yerine Getirme, 3) Mesleki Gelişme ve Olanakları Değerlendirme, ve 4) Meslekte Görev ve Yetki Sınırı. Bu yapı, aidiyetin bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerini temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme aşamasında Yapı Geçerliliği çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Kalan 22 maddenin istatistiksel analizlere tabi tutulması sonucunda, ölçeğin teorik olarak beklenen dört faktörlü yapıyı doğruladığı tespit edilmiştir.

Yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA), ölçeğin maddelerinin ilgili alt boyutlara anlamlı yükler verdiğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin gerçekten de ebelik aidiyetinin farklı yönlerini ölçtüğü varsayımını desteklemektedir ve ölçeğin yapısal uygunluğunu bilimsel olarak kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ebelik Aidiyet Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach-Alpha (α) değeri ile değerlendirilmiştir. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı 0,905 olarak bulunmuştur, bu da ölçeğin mükemmel bir güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Alt faktörlerin güvenirlik değerleri de yüksek düzeydedir:

• Duygusal aidiyet faktörü için: α = 0,878
• Mesleki rol ve sorumlulukları yerine getirme faktörü için: α = 0,851
• Mesleki gelişme ve olanakları değerlendirme faktörü için: α = 0,913
• Meslekte görev ve yetki sınırı faktörü için: α = 0,806

Tüm faktörlerin 0,80’in üzerinde güvenirlik değerleri sergilemesi, ölçeğin alt boyutlarının da tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin nihai yapısı, 22 maddenin açımlayıcı faktör analizine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkmıştır. Analiz, ölçeğin toplam varyansın önemli bir kısmını açıklayan dört belirgin faktörden oluştuğunu göstermiştir. Bu dört faktör, kuramsal çerçeveyle uyumlu olarak belirlenmiştir.

1. Duygusal Aidiyet (7 Madde): Ebelerin mesleklerine karşı hissettikleri kişisel uygunluk ve bağlılık duygusunu ifade eder.
2. Mesleki Rol ve Sorumlulukları Yerine Getirme (7 Madde): Ebelerin mesleki görevlerini üstlenme ve bu görevleri yerine getirme istekliliğini ölçer.
3. Mesleki Gelişme ve Olanakları Değerlendirme (5 Madde): Ebelerin kariyer gelişim fırsatlarını takip etme ve mesleki bilgisini güncel tutma çabasını yansıtır.
4. Meslekte Görev ve Yetki Sınırı (3 Madde): Ebelerin kendi yetki alanlarının farkında olması ve diğer sağlık profesyonelleri tarafından yetkilerinin ihlal edilmesine karşı duruşunu değerlendirir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Yazılı Anket (Öz Bildirim Ölçeği)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Profesyoneller)

Popülasyon Detayları: Türkiye’de çalışan veya eğitim gören ebeler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Ebelik, Meslek, Aidiyet, Psikometri, Cronbach Alpha, Faktör Yapısı, Sağlık Profesyonelleri, Doktora Tezi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Tezin yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Yasemin Başkaya’nın 2018 yılında tamamladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları için sorumlu yazar ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ebelik-aidiyet-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Başkaya, Y. (2018). Türkiye’deki ebelerin mesleki aidiyeti ve tükenmişlik düzeyleriyle ilişkisi (Doktora tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

[quads id=5]

Ebelik Aidiyet Ölçeği Maddeleri

Ölçek 22 madde ve dört faktörden oluşmaktadır. Örnek maddeler aşağıda listelenmiştir:

• Duygusal aidiyet (7 madde): Ebelik bana uygun bir meslektir.
• Mesleki rol ve sorumlulukları yerine getirme (7 madde): Yenidoğan kliniğinde çalışabilirim.
• Mesleki gelişme ve olanakları değerlendirme (5 madde): Ebelikle ilgili yeni uygulamaları takip ederim.
• Meslekte görev ve yetki sınırı (3 madde): Ebelik uygulamalarının diğer sağlık profesyonelleri tarafından yapılmasına karşıyım.