Ebeveyn Davranış Değerlendirme Formu

Özet

Ebeveyn Davranış Değerlendirme Formu, Zeynep Kurtulmuş tarafından 2010 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu form, özellikle üstün yetenekli çocukların ebeveynlerinin, çocuklarının akademik ve kişisel gelişimini desteklemek amacıyla sergiledikleri aktif ve bilinçli davranışları değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, toplam 42 maddeden oluşmakta ve tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Değerlendirme, ebeveynlerin davranış sıklığını ölçen 5’li Likert Ölçeği (1= Her zaman – 5= Hiç bir zaman) kullanılarak yapılmaktadır.

Formun geliştirilmesi, bilgisayar temelli ebeveyn eğitiminin aile ilişkileri ve çocukların mükemmeliyetçilik düzeyleri üzerindeki etkilerini inceleyen kapsamlı bir araştırma projesinin parçasıdır. Formun iç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alpha) 0,952 olarak tespit edilmiştir, bu da ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Davranışları, Üstün Yetenekli Çocuklar, Aile Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Ebeveyn Davranışı, Destekleyici Tutum.

Yazarlar

Zeynep KURTULMUŞ

[quads id=5]

Amaç

Ebeveyn Davranış Değerlendirme Formu’nun temel amacı, ebeveynlerin çocuklarının eğitim ve gelişim süreçlerine ne kadar dahil olduklarını ve bu süreçte ne tür destekleyici davranışlar sergilediklerini objektif bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle çocukları Bilim ve Sanat Merkezleri gibi kurumlara devam eden ve yüksek potansiyele sahip çocukların ailelerinin gösterdiği spesifik eğitimsel destekleri hedef almıştır.

Bu ölçek, eğitim araştırmalarında ebeveyn müdahale programlarının, özellikle bilgisayar temelli eğitimlerin, ebeveynlerin çocuklarına yönelik davranışlarını ne ölçüde değiştirdiğini değerlendirmek için bir çıktı aracı olarak tasarlanmıştır. Form, çocukların düzenli çalışma alışkanlıkları kazanmasına yardımcı olma, uygun öğrenme kaynaklarını bulma ve dışarıdan sağlanan ders ve etkinliklerden yararlanmasını teşvik etme gibi somut ebeveyn eylemlerini kaydetmektedir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, “Destekleyici Ebeveynlik Davranışları” veya “Akademik Gelişimi Teşvik Eden Ebeveyn Tutumu” olarak adlandırılabilecek tek boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. 42 madde, ebeveynlerin çocuklarının öğrenme ve gelişimini aktif olarak kolaylaştırma derecesini belirlemeye yöneliktir.

Ölçülen yapı, ebeveynlerin pasif bir kabullenme yerine, çocuğun yeteneklerini geliştirmesi için proaktif olarak ortam hazırlama, kaynak sağlama ve beceri öğretme rollerini ne kadar üstlendiğini yansıtır. Maddeler, bilişsel ve eğitimsel gelişim alanlarına odaklanarak, ebeveynin bu süreçteki rolünü somutlaştırmaktadır.

Geçerlik

Ebeveyn Davranış Değerlendirme Formu’nun geçerlik çalışmaları, ölçeğin geliştirildiği doktora tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Geçerlik bilgileri sınırlı olmakla birlikte, ölçeğin geliştirme süreci uzman görüşleri ve kapsam geçerliği çalışmaları ile desteklenmiştir. Formun tek boyutlu yapısı, ölçülmek istenen spesifik ebeveyn davranışları yapısının tutarlılığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen Cronbach Alpha Katsayısı değeri 0,952 olarak rapor edilmiştir. Psikometrik standartlara göre, 0,90 üzerindeki bu değer, ölçeğin maddeleri arasında son derece yüksek bir iç tutarlılık olduğunu ve formun güvenilir bir ölçme aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, kaynak içerikte açıkça belirtildiği üzere, 42 maddeden oluşan tek boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu bulgu, ölçeğin geliştirilmesi sırasında yapılan faktör analizlerinin (genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi) tüm maddelerin tek bir dominant faktöre yüklendiğini gösterdiğini işaret etmektedir. Bu tek boyutluluk, ebeveynin destekleyici davranışlarının bütüncül bir yapıyı temsil ettiğini ve ölçekten elde edilen toplam puanın bu yapıyı temsil etmek için yeterli olduğunu ortaya koymaktadır.

Enstrüman (Ölçek Bilgileri)

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Kendini Değerlendirme Formu

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Ebeveynler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Üstün yetenekli çocukların ebeveynleri)

Nüfus Detayları: Bilim ve Sanat Merkezlerine devam eden üstün yetenekli çocukların aileleri.

Test Metodolojisi: Ölçek, 42 maddeden oluşur ve 5 kademeli Likert tipi derecelendirme formatını kullanır. Derecelendirme sistemi şu şekildedir: 1= Her zaman, 2= Sık sık, 3= Bazen, 4= Nadiren, 5= Hiç bir zaman.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Ölçek, Cronbach Alpha, Ölçek Geliştirme, Aile İlişkileri, Eğitim Bilimleri, Mükemmeliyetçilik, Çocuk Gelişimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Zeynep Kurtulmuş (Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2010)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Zeynep Kurtulmuş tarafından 2010 yılında tamamlanan bir doktora tezi çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir. Ölçeğin orijinal kaynak dokümanına (tez) YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir.

Test Yılı: 2010.

Kaynaklar

Kurtulmuş, Z. (2010). Bilim ve sanat merkezine devam eden üstün yetenekli çocukların ailelerine verilen bilgisayar temelli eğitimin aile bireylerinin aile ilişkilerini algılamalarına ve çocukların mükemmeliyetçilik düzeylerine etkisinin incelenmesi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Tez Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir: ebeveyn-davranis-degerlendirme-formu-toad.pdf

[quads id=5]

Ebeveyn Davranış Değerlendirme Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• “Çocuğuma düzenli, etkin çalışma becerilerini nasıl geliştirebileceğini öğretebiliyorum”
• “Çocuğumun özel gruplar yada kamu kurumlarınca verilen ders ve etkinliklerden yararlanmasını sağlıyorum”
• “Çocuğumun okumasında ve izlemesinde yarar gördüğüm kitap ve yayınları bulmasında, ona yardımcı oluyorum.”