Delaware Sosyal-Duygusal Yeterlik Ölçeği

Özet

Delaware Sosyal-Duygusal Yeterlik Ölçeği (DSDY-Ö), bireylerin sosyal ve duygusal yeterlik düzeylerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlaması 2019 yılında Bijen Filiz ve Mustafa Durnalı tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne uygunluğunu test etmiş ve ölçeğin geçerlik ile güvenirlik değerlerini sağlamıştır. DSDY-Ö, 4’lü Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanan 10 maddeden oluşmakta ve iki temel faktörü ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Delaware Sosyal-Duygusal Yeterlik Ölçeği, DSDY-Ö, Sosyal-Duygusal Yeterlik, Ölçek Uyarlama, Faktör Analizi, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Bijen FİLİZ, Mustafa DURNALI

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin sosyal ve duygusal alanlardaki yeterliliklerini, özellikle empati, kişilerarası ilişkiler ve duygusal farkındalık gibi kritik beceriler açısından nicel olarak ölçmektir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı olarak kullanılabilmesini sağlamayı hedeflemiştir.

Bu araç, eğitim ve psikoloji alanlarında öğrencilerin sosyal-duygusal yeterlik gelişimlerini izlemek ve bu alandaki müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle bireylerin başkalarının duygularını anlama ve onlarla etkili bir şekilde geçinme yeteneklerine odaklanmaktadır.

Yapı

Delaware Sosyal-Duygusal Yeterlik Ölçeği, teorik olarak sosyal ve duygusal yeterliliği ölçen bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçek, 10 maddeden ve iki ana faktörden oluşmaktadır. Bu faktörler, tipik olarak duygusal farkındalık ve sosyal ilişkilerin yönetimi gibi temel sosyal-duygusal bileşenleri kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, bireylerin kendi duygularını yönetme ve başkalarının duygularına hassasiyet gösterme becerileri gibi temel yeterlilikleri içermektedir. Uyarlama çalışmasında elde edilen faktör yapısı, ölçeğin orijinal yapısına benzer biçimde, sosyal yeterlilik ve duygusal yeterlilik boyutlarını ayrıştırmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen analizlerde, verilerin faktör analizi için uygun olduğu tespit edilmiştir. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri .852 olarak hesaplanmıştır. Bu yüksek değer, verilerin örneklem yeterliliğinin mükemmel düzeyde olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, verinin çok değişkenli normal dağılıma uygunluğunu test eden Bartlett’s Sphericity testi ve Ki-Kare değeri anlamlı bulunmuştur (p<.05). Elde edilen spesifik istatistiksel sonuçlar şöyledir: [X²=1029.64, df=45, p<.001]. Bu sonuçlar, verilerin faktörleştirilebilir olduğunu ve ölçeğin yapı geçerliğine sahip olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

DSDY-Ö’nün güvenirlik çalışmaları, hem iç tutarlılık hem de test-tekrar test yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Güvenirlik çalışması için hesaplanan iç tutarlık katsayısı (Cronbach Alfa) .70 olarak belirlenmiştir. Bu değer, sosyal bilimler ölçekleri için kabul edilebilir bir güvenirlik düzeyini işaret etmektedir.

Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla yapılan test–tekrar test güvenirlik çalışmasında ise, hesaplanan Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon katsayısının anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verdiğini ve kararlı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Delaware Sosyal-Duygusal Yeterlik Ölçeği, Türkçe uyarlaması sonucunda toplam 2 faktör ve 10 maddeden oluşmaktadır. Bu faktör yapısı, orijinal ölçeğin temel bileşenlerini korumaktadır.

Yapı geçerliği analizlerinde kullanılan açımlayıcı faktör analizi (AFA), ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapısal boyutlar altında toplandığını doğrulamıştır. KMO değerinin yüksek çıkması (.852) ve Ki-Kare testinin anlamlı olması, faktör yapısının güçlü ve yorumlanabilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçek

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Eğitim veya Psikoloji alanında sosyal-duygusal yeterlik ölçümü yapılan genel popülasyon.

Yaş Grubu: Çalışmanın yapıldığı popülasyona bağlı olarak, genellikle ergenlik veya yetişkinlik dönemi.

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada detay belirtilmemiştir, ancak uyarlama çalışması Kuramsal Eğitimbilim Dergisi’nde yayınlanmıştır.

Test Metodolojisi: 4’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. Katılımcılar maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler (Örn: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a). Ölçek 10 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Yeterlik, Duygusal Yeterlik, Psikometrik Özellikler, Sosyal-Duygusal Yeterlik Ölçeği, Güvenirlik Katsayısı, Pearson Korelasyonu.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Afyon Kocatepe Üniversitesi (Muhtemel Bağlı Kuruluş)

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2019

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve izin durumları için sorumlu yazar Bijen FİLİZ ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: delaware-sosyal-duygusal-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Filiz, B. ve Durnalı, M. (2019). Delaware Sosyal-Duygusal Yeterlik Ölçeğinin (DSDY-Ö) Türk Diline Uyarlanması. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 12(3), 962-977. DOI: http://dx.doi.org/10.30831/akukeg.458032

Dergi Park Linki: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Delaware Sosyal-Duygusal Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 2 faktör ve 10 maddeden oluşmaktadır. Bazı örnek maddeler şunlardır:

• Başkalarının nasıl hissettiğini önemserim.
• Başkalarıyla iyi geçinirim.