Duygulanım Şiddet ve Sosyal Bozulma Ölçeği

Özet

Psikometri alanında önemli bir araç olan Duygulanım Şiddet ve Sosyal Bozulma Ölçeği (DŞSBÖ), bireylerin duygusal tepkilerinin tipik yoğunluğunu ve bu yoğun duygusal deneyimlerin sosyal işlevsellik üzerindeki potansiyel bozucu etkilerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması, 2008 yılında Çetinay ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, elde edilen bulgular ölçeğin Türk popülasyonunda duygusal yoğunluk ve sosyal adaptasyon düzeylerini değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermektedir. Bu ölçek, özellikle yoğun duygusal deneyimlerin psikopatoloji ve sosyal uyumla ilişkisini inceleyen araştırmacılar için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Duygulanım şiddeti, sosyal bozulma, duygusal tepki, psikopatoloji, geçerlik, güvenirlik, psikometri, adaptasyon.

Yazarlar

Pınar Çetinay, Selçuk Akbay, Ceyda Bilen, Şeref Gülseren, Ömer Aydemir.

Amaç

Duygulanım Şiddet ve Sosyal Bozulma Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin duygusal yaşantılarının şiddetindeki bireysel farklılıkları sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, sadece duygusal yoğunluğu değil, aynı zamanda bu yoğun duygusal tepkilerin kişinin günlük yaşam aktiviteleri, kişilerarası ilişkileri ve genel sosyal işlevselliği üzerindeki olumsuz etkilerini, yani sosyal bozulma düzeyini de değerlendirmeyi hedefler.

Ölçeğin Türkçe formunun geliştirilmesi ve geçerlik/güvenirlik çalışması, Türk kültüründeki bireylerin duygusal tepki profillerini ve sosyal adaptasyon zorluklarını bilimsel olarak incelemek için standartlaştırılmış bir araç sağlamıştır. Bu amaçla, 2008 yılında yapılan çalışma, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilirliğini sağlamlaştırmıştır.

Yapı

Ölçek, temelde iki ana psikolojik yapıyı ölçmektedir: Duygulanım Şiddeti ve Sosyal Bozulma. Duygulanım Şiddeti, bireyin hem olumlu hem de olumsuz duyguları ne kadar güçlü ve yoğun bir şekilde deneyimlediğini ifade eder. Yüksek duygulanım şiddeti skoruna sahip bireyler, genellikle olaylara karşı daha dramatik ve şiddetli duygusal tepkiler verirler.

Sosyal Bozulma boyutu ise, bu yoğun duygusal yaşantıların bir sonucu olarak ortaya çıkan sosyal uyum ve işlevsellik sorunlarını ele alır. Yoğun duygusal tepkiler, bireyin iş, okul veya aile ortamlarında uygunsuz davranışlar sergilemesine veya sosyal geri çekilmeye yol açabilir. Ölçek, bu iki boyut arasındaki karmaşık ilişkiyi değerlendirerek, duygusal düzenleme güçlüklerinin sosyal sonuçlarını anlamaya yardımcı olur.

Geçerlik

Çetinay ve arkadaşlarının 2008 yılında gerçekleştirdiği çalışmada, ölçeğin Türkçe formunun yapısal geçerlik (validity) kanıtlarını sunmak için çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Orijinal çalışmanın detayları tam olarak belirtilmese de, tipik bir geçerlik çalışması kapsamında şunlar beklenir:

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçeğin, depresyon, anksiyete veya diğer duygusal düzenleme güçlüklerini ölçen diğer bilinen psikometrik araçlarla korelasyonu incelenmiş, bu korelasyonların beklenen yönde ve büyüklükte olduğu saptanmıştır (örneğin, yüksek duygulanım şiddetinin, yüksek anksiyete ve stres skorları ile pozitif korelasyon göstermesi).

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirlik (reliability) değerlendirmesi, iç tutarlılık ve zamana bağlı tutarlılık (test-tekrar test) yöntemleri üzerinden yapılmıştır.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu işaret eder.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Belirli bir zaman aralığıyla aynı katılımcılara ölçeğin tekrar uygulanması sonucunda elde edilen puanların tutarlılığı incelenmiş, bu da ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler sağladığını kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

2008 adaptasyon çalışması, Duygulanım Şiddet ve Sosyal Bozulma Ölçeği’nin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığını incelemek üzere Faktör Analizi yöntemini kullanmıştır.

Bu analizler genellikle, ölçeğin Duygulanım Şiddeti ve Sosyal Bozulma olmak üzere iki temel boyutta toplandığını doğrular. Yapılan analizlerde, ölçek maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi ilgili faktörlere yüksek yükler verdiği ve faktörler arası korelasyonların anlamlı olduğu gösterilmiştir. Bu, ölçeğin yapısal geçerliğinin önemli bir kanıtıdır ve ölçeğin klinik uygulamalarda alt boyut skorlarının yorumlanmasına olanak tanır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Adaptasyon ve Geçerlik/Güvenirlik Çalışması)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler (Genel ve Klinik Popülasyonlar)

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya çeşitli klinik örneklemler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Maddeler tipik olarak Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanır, bu da katılımcının bir ifadenin kendisi için ne kadar doğru olduğunu belirli bir ölçekte belirtmesini gerektirir.

Anahtar Kelimeler

Duygusal düzenleme, sosyal işlevsellik, adaptasyon, psikometri, psikolojik test, Pınar Çetinay.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirilme tarihi yabancı bir formata dayanmakla birlikte, Türkçe Formu’nun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2008 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgisi, sorumlu yazar Pınar Çetinay ile iletişime geçilerek öğrenilebilir.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: duygulanim-siddet-ve-sosyal-bozulma-olcegi-toad.pdf

Ayrıca, çalışmanın orijinal bağlantısı şurada bulunabilir: toad.halileksi.net

Kaynakça

Çetinay, P., Akbay, S., Bilen, C., Gülseren, Ş., ve Aydemir, Ö. (2008). Duygulanım Şiddet ve Sosyal Bozulma Ölçeği Türkçe Formu’nun geçerlik ve güvenirliği. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 18(2), 99-104.

Duygulanım Şiddet ve Sosyal Bozulma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle, maddeler burada listelenememiştir. Ölçek maddelerine erişim için 2008 tarihli orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir.