Düşme Yönünden Ev içi Güvenlik Koşulları Değerlendirme Formu (DEGKDF)

Özet

Düşme Yönünden Ev içi Güvenlik Koşulları Değerlendirme Formu (DEGKDF), özellikle yaşlı bireylerin ev ortamlarında karşılaştıkları düşme riski taşıyan çevresel tehlikeleri sistematik olarak belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, evdeki farklı alanlardaki (oturma odası, mutfak, banyo/tuvalet, yatak odası, merdivenler ve koridor) güvenlik koşullarını değerlendirir.

Dikotom (Evet/Hayır) formatında hazırlanan bu form, toplam 41 maddeden oluşmaktadır. Düşme riski değerlendirmesinde profesyonellere objektif bir araç sunarak, riskli durumların tespit edilmesine ve gerekli ev adaptasyonlarının planlanmasına yardımcı olmayı hedefler.

Anahtar Kelimeler

Düşme riski, ev güvenliği, geriatri, yaşlılık, çevresel tehlike, ev içi güvenlik, DEGKDF, düşme.

Yazarlar

Belgin Akın, Nevin Lök

Amaç

DEGKDF’nin temel amacı, yaşlı bireylerin yaşam alanları olan evlerdeki düşmeye neden olabilecek potansiyel tehlikeleri ve güvensiz koşulları standartlaştırılmış bir yöntemle tespit etmektir. Ölçek, özellikle hemşirelik ve geriatri alanında çalışan uzmanların, yaşlıların ev ortamını hızlı ve kapsamlı bir şekilde inceleyerek, önleyici müdahaleler geliştirmesine olanak tanımak üzere tasarlanmıştır.

Bu değerlendirme formu, evdeki zeminler, aydınlatma, eşyaların yerleşimi, tutunma yerleri ve merdiven yapısı gibi kritik güvenlik faktörlerini ölçerek, bireyin evde geçirdiği zaman dilimindeki kaza riskini minimuma indirmeye yönelik stratejiler oluşturulmasına bilimsel bir temel sağlar.

Yapı

DEGKDF, çevresel tehlikelerin çok boyutlu yapısını ölçen bir araçtır. Ölçeğin yapısı, ev içindeki farklı fiziksel alanlara göre alt boyutlara ayrılmıştır. Bu yapı, psikolojik bir faktörden ziyade, somut ve gözlemlenebilir yapı geçerliliği unsurlarını temsil eder.

Form, toplam 41 maddesiyle altı ana çevresel alana odaklanmaktadır. Bu sistematik ayrım, değerlendirmenin bütüncül ve eksiksiz olmasını sağlamaktadır. Ölçülen bu alt yapılar şunlardır:

• Oturma Odası
• Mutfak
• Yatak Odası
• Banyo/Tuvalet
• Merdivenler
• Koridor

Geçerlik

DEGKDF’nin geçerliliğine yönelik çalışmalar, hem içerik geçerliliğini (content validity) hem de yapı geçerliliğini (construct validity) kapsamıştır. İçerik geçerliliği, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla konu alanında yetkin uzman kişilerin görüşlerine başvurularak sağlanmıştır.

Yapı geçerliliği ise, ölçeğin teorik yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini incelemek için “bilinen grup geçerliliği” yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bu analizde, düşme riski yüksek olan grupların, risk düzeyi düşük olan gruplara kıyasla ev güvenlik koşulları açısından anlamlı farklılıklar gösterip göstermediği incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliğinin (Reliability) değerlendirilmesi için iki temel yöntem kullanılmıştır: iç tutarlılık ve görüşmeciler arası güvenilirlik. Formun dikotom (evet/hayır) yapısı nedeniyle iç tutarlılık (internal consistency) katsayısı, bu tür ölçekler için uygun olan Kuder-Richardson formül 21 (KR-21) kullanılarak hesaplanmıştır.

Görüşmeciler arası güvenilirlik, birden fazla gözlemcinin aynı ortamı değerlendirdiğinde sonuçların ne kadar tutarlı olduğunu belirlemek amacıyla incelenmiştir. Bu analizin gerçekleştirilmesinde, gözlemciler arasındaki uyumu ölçmek için güçlü bir istatistiksel yöntem olan Kappa analizinden yararlanılmıştır. Yüksek Kappa değerleri, farklı görüşmecilerin değerlendirmelerinin yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir.

Faktör Analizi

DEGKDF’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin maddelerinin dağılımı ve yapısal bütünlüğü, ev içindeki fiziksel alanlara göre doğal olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda, ölçek maddeleri 6 belirgin alana ayrılmıştır. Bu yapısal ayrım, çevresel risk faktörlerinin ölçülmesinde mantıksal bir temel oluşturmaktadır.

Her ne kadar klasik psikometrik faktör analizi (Açıklayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) sonuçları kaynakta detaylı olarak belirtilmese de, 41 maddenin 6 farklı alana (faktöre) ayrılması, ölçeğin çevresel tehlikeleri mekânsal olarak ayrıştırılmış alt yapılar halinde incelediğini göstermektedir. Bu alt yapılar, oturma odası (7 madde), mutfak (6 madde), yatak odası (7 madde), banyo/tuvalet (9 madde), merdivenler (10 madde) ve koridor (4 madde) olarak tanımlanmıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: Gözlem Formu ve Kontrol Listesi

Language Available: Türkçe

Population Group: Yaşlı Bireyler ve Geriatrik Hastalar

Age Group: Genellikle 65 yaş ve üzeri bireyler

Population Details: Yaşlı bireylerin yaşadığı ev ortamlarının güvenlik koşullarının değerlendirilmesi hedeflenmiştir.

Test Methodology: Görüşmeciler tarafından ev ortamının yerinde gözlemlenmesi ve maddelerin dikotom (İkili: Evet/Hayır) formatta işaretlenmesi.

Anahtar Kelimeler

KR-21, İç tutarlılık, Kappa analizi, Geçerlik, Güvenilirlik, Bilinen grup geçerliliği, Dikotom.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Belgin Akın (sorumlu yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

DEGKDF, 2012 yılında yayımlanan akademik çalışma ile tanıtılmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Belgin Akın ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF versiyonu ve Word belgesi aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• PDF indirme bağlantısı: dusme-yonunden-ev-ici-guvenlik-kosullari-degerlendirme-formu-degkdf-toad.pdf
• Word belgesi indirme bağlantısı: dusme-yonunden-ev-ici-guvenlik-kosullari-degerlendirme-formu-degkdf-toad.doc

Kaynaklar

Akın, B. ve Lök, N. (2012). Yaşlılarda düşme yönünden ev içi çevre özellikleri değerlendirme formunun geçerlilik ve güvenilirliği. Akademik Geriatri Dergisi, 4(3), 141-151.

Düşme Yönünden Ev içi Güvenlik Koşulları Değerlendirme Formu (DEGKDF) Maddeleri

Form toplam 41 sorudan oluşmakta ve bunların alanlara dağılımı;

• Oturma odası: 7 soru
• Mutfak: 6 soru
• Yatak odası: 7 soru
• Banyo/Tuvalet: 9 soru
• Merdivenler: 10 soru
• Koridor: 4 soru

şeklindedir. Ölçek, ikili (Dikotom) derecelendirme sistemiyle puanlanmaktadır.