Düşünmeyi Destekleyen Sınıf Ölçeği

Özet

Düşünmeyi Destekleyen Sınıf Ölçeği (DDSÖ), sınıf ortamlarının öğrencilerin düşünme becerilerini ne derece teşvik ettiğini ve desteklediğini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin geliştirilmesi, 2020 yılında Çeviker-Ay, Albayrak ve Bayram tarafından gerçekleştirilen bir çalışmaya dayanmaktadır. Bu ölçek, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılara, sınıf içi etkileşimlerin ve yapısal düzenlemelerin bilişsel katılımı artırma potansiyelini sistematik olarak değerlendirme imkanı sunmaktadır. Ölçek, özellikle eleştirel düşünme, problem çözme ve yansıtıcı sorgulama gibi üst düzey bilişsel süreçleri destekleyen sınıf ortamı değişkenlerine odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Düşünme Becerileri, Sınıf Ortamı, Öğrenme, Geliştirme, Psikometri, Eğitim, Eleştirel Düşünme.

Yazarlar

Şule Çeviker Ay, Cemal Albayrak, Gülay Bayram.

Amaç

Düşünmeyi Destekleyen Sınıf Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin ve öğrencilerin algıları doğrultusunda, bir sınıfın zihinsel sorgulamayı, yaratıcılığı ve üst düzey düşünmeyi ne ölçüde teşvik eden bir atmosfere sahip olduğunu belirlemektir. Bu araç, sınıf içi uygulamaların pedagojik etkinliğini değerlendirmede ve öğretmen gelişim programlarının planlanmasında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, mevcut öğretim stratejilerinin öğrencilerin aktif düşünme süreçlerine ne kadar yer verdiğini nicel olarak ortaya koyarak, eğitim sistemindeki iyileştirme alanlarına ışık tutmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda, ölçek hem teşhis hem de değerlendirme aracı olarak kritik bir rol üstlenmektedir.

Yapı

DDSÖ, sınıf ortamının bilişsel ve duygusal boyutlarını kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmeyi amaçlar. Yapısal olarak, ölçeğin, öğrencilerin fikirlerini özgürce ifade etme imkanı buldukları psikolojik güvenlik, öğretmen rehberliğinin kalitesi ve öğrencilerin karmaşık görevler üzerinde işbirliği yapma fırsatları gibi temel bileşenleri değerlendirmesi beklenmektedir.

Ölçülen psikolojik yapı, sadece fiziksel düzenlemelerden ziyade, sınıf içindeki tartışma kültürü, hatalara karşı tolerans ve öğrencilerin kendi öğrenme süreçleri üzerindeki özerklik algılarını içerir. Bu yapı, öğrenme ortamının düşünmeyi teşvik eden bir ekosistem olarak işlev görüp görmediğini belirler.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması bir bildiri sunumu olarak yayınlanmış olup, kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla yapı geçerliği çalışmalarının (muhtemelen Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) yapıldığı varsayılmaktadır.

Kapsam geçerliğini sağlamak için uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ilgili literatürle uyumu incelenmiştir. Ölçeğin Geçerlik çalışmalarının, DDSÖ’nün Düşünmeyi Destekleyen Sınıf kavramını teorik çerçevede temsil ettiğini göstermesi beklenir.

Güvenirlik

Kaynakta spesifik güvenirlik bilgisi sunulmamıştır. Standart bir ölçek geliştirme prosedürüne göre, DDSÖ’nün iç tutarlılık güvenirlik katsayısının (Cronbach Alfa) hesaplanmış olması gerekmektedir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışmalarının da yapılmış olması muhtemeldir. Bu çalışmalar, ölçeğin farklı zamanlarda benzer sonuçlar verme yeteneğini ortaya koyar.

Faktör Analizi

DDSÖ’nün yapı geçerliğini belirlemek için Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Geliştirme çalışması, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ortaya çıkarmış olabilir.

• Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA): Maddelerin hangi faktörler altında toplandığını belirlemek ve ölçeğin alt boyutlarını keşfetmek için kullanılmıştır.
• Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): AFA ile belirlenen faktör yapısının teorik modele ne kadar uyduğunu test etmek ve ölçeğin nihai yapısını doğrulamak amacıyla kullanılmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme / Tutum Ölçeği

Format: Derecelendirme formatında (Likert tipi) maddeler içermesi muhtemeldir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler ve/veya Öğretmenler (Ölçeğin amacına bağlı olarak).

Yaş Grubu: Genellikle ilköğretim veya ortaöğretim öğrencileri ve/veya bu seviyelerde görev yapan öğretmenler.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki farklı eğitim seviyelerinden örneklem grupları üzerinde standartlaştırma çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi kullanılarak, katılımcıların sınıf ortamındaki düşünmeyi destekleyici uygulamalara yönelik algılarını derecelendirmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Düşünme, Eğitim Psikolojisi, Sınıf Yönetimi, Öğretim Stratejileri, Geçerlik, Faktör Analizi, Düşünme Becerileri.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Şule ÇEVİKER AY

Test Yılı: 2020 (Bildiri sunumu tarihi esas alınmıştır.)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı, sorumlu yazarın iznine tabi olabilir. Akademik çalışmalarda kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Çeviker-Ay, Ş., Albayrak, C. ve Bayram, G. (2020, Mart). Düşünmeyi Destekleyen Sınıf Ölçeğinin Geliştirilmesi [Bildiri sunumu]. IKSAD, Ankara, Türkiye.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• dusunmeyi-destesleyen-sinif-olcegi-toad.pdf
• 1d89097f-9d02-4a53-bbe8-961b97c7793d.filesusr.com

Düşünmeyi Destekleyen Sınıf Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin kullanılması için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Aşağıda, ölçek maddelerinin yer aldığı orijinal PDF belgesine ait bağlantı tekrar sunulmuştur:

dusunmeyi-destekleyen-sinif-olcegi-toad.pdf