Doğumda Verilen Destekleyici Bakıma İlişkin Kadının Algısı Ölçeği

Özet

Doğumda Verilen Destekleyici Bakıma İlişkin Kadının Algısı Ölçeği (DVDBİKKAÖ), kadınların doğum sürecinde kendilerine sunulan destekleyici bakımı nasıl algıladıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş 33 maddelik bir psikometrik araçtır. Ölçek, yüksek düzeyde iç tutarlılık ve yapısal geçerlik göstermektedir. Üç ana alt boyuttan oluşmaktadır: kadınların rahat hissetmesini sağlayan davranışlar, bilgilendirici davranışlar ve rahatsız edici davranışlar. Ölçek, doğum hizmetlerinin kalitesini ve anne memnuniyetini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum, Destekleyici Bakım, Algı Ölçeği, Anne Sağlığı, Faktör Analizi, Güvenirlik, Elif Uludağ.

Yazarlar

Elif Uludağ

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, doğum yapan kadınların doğum eylemi sırasında sağlık personeli veya diğer destekçiler tarafından sağlanan destekleyici bakım hizmetlerini ne ölçüde algıladıklarını ve bu algının niteliğini belirlemektir. Ölçek, destekleyici bakımın farklı yönlerini (fiziksel, duygusal ve bilgilendirici) kapsayarak, doğum deneyiminin psikolojik boyutunu anlamaya yardımcı olur.

Ölçek, sağlık profesyonellerine, doğum sırasında verilen bakımın hangi alanlarının kadınlar tarafından olumlu (destekleyici) veya olumsuz (rahatsız edici) olarak algılandığına dair somut veriler sağlamayı hedefler. Bu sayede, doğumhane hizmetlerinin kalitesinin artırılmasına yönelik kanıta dayalı iyileştirmeler yapılabilir.

Yapı

Doğumda Verilen Destekleyici Bakıma İlişkin Kadının Algısı Ölçeği, 33 maddeden oluşmakta olup, kadınların doğum deneyimi sırasındaki algılarını ölçen üç temel faktör veya alt boyut içermektedir. Bu faktörler, destekleyici bakımın farklı bileşenlerini temsil etmektedir.

Ölçeğin alt boyutları şunlardır:

• Birinci Alt Boyut: Kadınların rahat hissetmesini sağlayan davranışlar (Fiziksel ve duygusal rahatlık sağlayan eylemleri kapsar).
• İkinci Alt Boyut: Kadınları bilgilendirici davranışlar (Doğum süreci, prosedürler ve tıbbi durum hakkında şeffaf ve yeterli bilgi verme eylemlerini kapsar).
• Üçüncü Alt Boyut: Kadınları rahatsız edici davranışlar (Doğum deneyimini olumsuz etkileyen, stres veya rahatsızlık yaratan eylemleri kapsar).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerlik çalışmaları hem Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda, kuramsal beklentilere uygun olarak üç faktörlü bir yapı belirlenmiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi, ölçeğin yapısal modelinin verilerle yüksek düzeyde uyumlu olduğunu göstermiştir. Model uyum göstergeleri şunlardır: x²: 1308.49, df: 492, YHOK (RMSEA): 0.068, İUİ (GFI): 0.82, KUİ (CFI): 0.97, NNUİ (NNFI/TLI): 0.97 ve NUİ (NFI): 0.95. İUİ (GFI) değeri 0.90’ın altında kalmasına rağmen, diğer uyum indekslerinin (özellikle CFI, TLI ve NFI) 0.95 ve üzerinde olması, modelin iyi bir uyuma sahip olduğunu ve üç alt faktörlü yapıyı doğruladığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik düzeyi, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin genel olarak örneklem grubu için çok iyi düzeyde bir iç tutarlılık sergilediğini kanıtlamıştır.

Ölçeğin tamamı için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı (α=0.94) olarak saptanmıştır. Alt boyutlar için iç tutarlılık değerleri ise yüksek derecede kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur (α= 0.92 ile 0.87 arasında değişmektedir). Bu yüksek katsayılar, ölçeğin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA), 33 maddenin üç temel faktör altında toplandığını ortaya koymuştur. Bu üç faktör, kadınların doğumda algıladığı destekleyici bakımın farklı boyutlarını temsil etmektedir.

Her bir faktör altındaki madde yük değerleri 0.38 ile 0.76 arasında değişmektedir, bu da maddelerin ilgili faktöre yeterli düzeyde katkı sağladığını işaret etmektedir. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, modelin teorik yapıyı desteklediğini ve uyum göstergelerinin (özellikle CFI, NFI ve NNUİ) kabul edilebilir sınırların çok üzerinde olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği formatında olup, orijinal kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi (‘-‘) olarak belirtilmiştir. Tipik olarak 5’li veya 7’li Likert formatı kullanılır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Doğum yapan kadınlar.

Yaş Grubu: Yetişkin (Doğurganlık çağındaki kadınlar).

Popülasyon Detayları: Doğum hizmeti alan kadınlar; genellikle doğum sonrası dönemde algılarını değerlendirmek üzere uygulanır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Psikometrik özellikleri yüksek lisans tezi kapsamında incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Doğum Deneyimi, Algı, Destekleyici Bakım, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir (2013 tezi bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013

İzinler ve Ücret: Ölçek, yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir ve akademik amaçlı kullanımlarda yazarın izni gerekebilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Uludağ, E. (2013). Doğumda verilen destekleyici bakıma ilişkin kadının algısı ölçeği (Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: dogumda-verilen-destekleyici-bakima-iliskin-kadinin-algisi-olcegi-toad.pdf

Doğumda Verilen Destekleyici Bakıma İlişkin Kadının Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal 33 maddesi kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak, ölçeğin yapısal bileşenleri ve alt boyutları aşağıda özetlenmiştir.

Ölçek, kadınların doğum sırasında aldıkları destekleyici bakımı üç ana boyutta değerlendiren toplam 33 maddeden oluşmaktadır:

• Kadınların rahat hissetmesini sağlayan davranışlar (Konfor ve duygusal destek sağlayan maddeler).
• Kadınları bilgilendirici davranışlar (Eğitim ve süreç hakkında bilgi verme ile ilgili maddeler).
• Kadınları rahatsız edici davranışlar (Olumsuz etkileşimi ve memnuniyetsizliği ölçen maddeler).