Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği

Özet

Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği (DAMDÖ), anne adaylarının doğum deneyimleri sırasında ve hemen sonrasında yaşadıkları memnuniyet düzeylerini ve hastane hizmetlerine dair algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir psikometrik araçtır. Ölçek, İlkay Güngör tarafından 2009 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, annelerin doğum sürecine, sağlık ekibine ve hastane olanaklarına yönelik algılarını sistematik bir şekilde değerlendirerek, sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmaya yönelik veriler sağlamaktır.

Bu araç, doğum yöntemine özgü iki ayrı versiyon halinde sunulmaktadır: Normal Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği (43 madde) ve Sezaryen Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği (42 madde). Her iki ölçek de 10 farklı alt boyutu içermekte olup, annelerin doğum deneyiminin çok yönlü bir değerlendirmesini mümkün kılmaktadır. Ölçek maddeleri, 5’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Doğumda Anne Memnuniyeti, Maternal Memnuniyet, Doğum Deneyimi, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Normal Doğum, Sezaryen Doğum, Hastane Hizmet Kalitesi, Cronbach Alfa katsayısı, Kapsam Geçerliliği.

Yazarlar

İlkay Güngör

Amaç

Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, doğum sürecindeki annelerin yaşadığı deneyimin kalitesini ve bu deneyimden duydukları anne memnuniyeti düzeyini bilimsel yöntemlerle ölçmektir. Bu ölçek, özellikle doğum hizmeti sunan sağlık kuruluşlarının, bakım kalitesini annenin bakış açısıyla değerlendirmesine olanak tanımaktadır. Elde edilen veriler, sağlık profesyonellerinin ve yöneticilerin hizmet süreçlerini ve iletişim stratejilerini iyileştirmesi için kritik öneme sahiptir.

Ölçeğin bir diğer önemli amacı ise, normal ve sezaryen doğum süreçlerinin doğası gereği farklılaşan memnuniyet unsurlarını ayrı ayrı ele alarak, her iki doğum tipi için de geçerli ve güvenilir ölçümler yapabilme yeteneğini sağlamaktır. Bu çift yapı, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında kullanım esnekliğini artırmaktadır.

Yapı

Ölçek, doğum deneyimi sırasında annenin memnuniyetini etkileyen çok boyutlu yapıları incelemektedir. Bu yapı, sadece fiziksel bakımı değil, aynı zamanda duygusal destek, bilgi akışı, mahremiyet ve bebeğe yönelik ilk deneyimleri de kapsamaktadır. Ölçek, toplam 10 alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, doğum sürecinin farklı aşamalarına ve hizmet kalitesinin çeşitli yönlerine odaklanarak, kapsamlı bir değerlendirme sunar.

Ölçülen temel yapı, annenin doğum sırasındaki hizmetlere dair algısı ile bu algının sonucunda ortaya çıkan genel memnuniyet düzeyidir. Ölçeğin alt boyutları şunlardır:

• Sağlık Ekibini Algılayışı
• Doğum Eyleminde Hemşirelik Bakım
• Rahatlatma
• Kararlara Katılım ve Bilgilendirme
• Bebekle Tanışma
• Postpartum Bakım
• Hastane Odası
• Hastane Olanakları
• Mahremiyete Saygı
• Beklentilerin Karşılanması

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, hem normal doğum hem de sezaryen doğum versiyonları için titizlikle yürütülmüştür. Ölçeğin yapısal geçerliliğini desteklemek amacıyla uzman görüşüne başvurularak kapsam geçerliliği değerlendirilmiştir. Normal doğum versiyonu için kapsam geçerlik indeksi (CVI) puanı 0,91 olarak bulunurken, sezaryen doğum versiyonu için bu puan 0,89 olarak saptanmıştır. Bu değerler, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermektedir.

Ayrıca, ölçek maddelerinin iç tutarlılığa ve yapıya katkısını incelemek üzere madde-toplam puan korelasyonları ve alt boyut-toplam puan korelasyonları analiz edilmiştir. Her iki ölçek versiyonunda da bu skorlar arasında anlamlı ve güçlü korelasyonlar gözlemlenmiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin kendi alt boyutları ve genel ölçek puanı ile tutarlı olduğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü desteklediğini ortaya koymaktadır.

Güvenirlik

Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Hem Normal Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği hem de Sezaryen Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı 0,91 olarak bulunmuştur.

Psikometri alanında, 0,90 ve üzeri Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin mükemmel derecede yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik katsayısı, ölçeğin farklı bireylerden alınan ölçümlerde tutarlı sonuçlar ürettiğini ve ölçülen yapının istikrarlı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme aşamasında, anne memnuniyetini oluşturan temel yapıları ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Analizler sonucunda, doğum deneyiminin 10 farklı temel boyutu belirlenmiştir. Bu alt boyutlar, annenin memnuniyetini etkileyen birbirinden bağımsız ancak ilişkili faktörleri temsil etmektedir.

On alt boyutlu bu yapı, ölçeğin sadece genel bir memnuniyet skoru vermekle kalmayıp, aynı zamanda sağlık hizmetlerinin hangi spesifik alanlarında iyileştirme yapılması gerektiğini de detaylı olarak belirlemesine olanak tanır. Örneğin, “Doğum Eyleminde Hemşirelik Bakım” alt boyutundaki düşük puanlar, bu alana odaklanılması gerektiğini işaret ederken; “Hastane Olanakları” alt boyutundaki yüksek puanlar, fiziksel çevrenin olumlu algılandığını göstermektedir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği, İki ayrı versiyon (Normal Doğum ve Sezaryen Doğum)

Dil Mevcut: Türkçe

Popülasyon Grubu: Doğum yapmış anneler

Yaş Grubu: Yetişkin (Doğurganlık yaş aralığındaki anneler)

Popülasyon Detayları: Doğum sonrası dönemde hastanede yatmakta olan veya taburcu edilmiş anneler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert ölçeği (1= kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum). Yüksek puan, yüksek memnuniyet düzeyini ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Maternal Sağlık, Doğum Sonrası Bakım, Hemşirelik Bakımı, Doğum Hizmetleri, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Hasta Memnuniyeti, Doğumhane, Sezaryen Doğum, Postpartum Dönem.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yayın Yılı: 2009 (Doktora Tezi)

İzinler ve Ücret: Ölçek, doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve koşulları için sorumlu yazar İlkay Güngör ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

İletişim Adresi: [email protected]

Referanslar

1. Güngör, İ. (2009). Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeğinin geliştirilmesi. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Tez Kaynağı: tez.yok.gov.tr

Orijinal PDF dokümanı buradan indirilebilir: dogumda-anne-memnuniyetini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

Ölçek iki ayrı versiyondan oluşmaktadır: Normal Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği (toplam 43 madde) ve Sezaryen Doğumda Anne Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği (toplam 42 madde). Her iki ölçek de 10 alt boyuta sahiptir:

• Sağlık Ekibini Algılayışı
• Doğum Eyleminde Hemşirelik Bakım
• Rahatlatma
• Kararlara Katılım ve Bilgilendirme
• Bebekle Tanışma
• Postpartum Bakım
• Hastane Odası
• Hastane Olanakları
• Mahremiyete Saygı
• Beklentilerin Karşılanması