Doğum Tatmin Ölçeği

Özet

Doğum Tatmin Ölçeği (DTO), annelerin doğum deneyimlerine dair subjektif memnuniyet düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, doğum sürecinin çeşitli boyutlarını kapsayan kapsamlı bir değerlendirme sunar. Türkiye’deki geçerlik ve güvenirlik çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda kültürel uyarlamasını başarıyla tamamlamıştır. Ölçeğin Türkçe versiyonu, doğum hizmetlerinin kalitesini ve kadınların kişisel deneyimlerini değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum tatmini, doğum deneyimi, psikometri, uyarlama, kadın sağlığı, doğum, validasyon.

Yazarlar

F. C. Çetin, A. Sezer, Y. D. Merih

Amaç

Doğum Tatmin Ölçeği’nin (DTO) temel amacı, doğum yapmış kadınların doğum süreci boyunca yaşadıkları deneyimden duydukları memnuniyet düzeyini sistematik ve objektif bir şekilde ölçmektir. Bu araç, doğum hizmeti sunucularının ve sağlık politikası yapıcılarının, doğum kalitesini artırmak ve anne merkezli bakımı teşvik etmek için iyileştirilmesi gereken alanları belirlemelerine yardımcı olur. Ölçek, özellikle Türkiye popülasyonunda doğum sonrası psikolojik sağlığın önemli bir göstergesi olan doğum tatmini düzeyini saptamak için uyarlanmıştır.

Yapı

Doğum Tatmin Ölçeği, doğum deneyiminin çok boyutlu yapısını ölçen bir yapıdır. Genel olarak, doğum tatmini, kadının doğum beklentileri ile gerçekleşen deneyimi arasındaki uyumu, sağlık profesyonelleriyle olan etkileşimini ve doğum kontrolüne dair algısını içerir. Ölçeğin orijinal yapısı genellikle üç temel faktör etrafında şekillenir:

• Fiziksel ve Çevresel Deneyim: Ağrı yönetimi, ortamın konforu ve fiziksel destek.
• Psikolojik ve Duygusal Destek: Sağlık personelinden alınan duygusal destek, saygı ve güvende hissetme.
• Katılım ve Kontrol Algısı: Doğum kararlarına katılma ve süreç üzerinde kontrol sahibi olma hissi.

Türkçe uyarlama çalışmasında da bu çok boyutlu yapının korunup korunmadığı, faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.

Geçerlik

Doğum Tatmin Ölçeği’nin Türkçe geçerlik çalışması, Çetin, Sezer ve Merih (2015) tarafından yapılmıştır. Bu çalışma kapsamında, ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizleri (KFA ve DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültürüne uygunluğunu destekleyen iyi uyum indeksleri göstermiştir.

Ölçeğin kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; maddelerin doğum tatmini konseptini yeterince temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, DTO puanlarının doğum sonrası depresyon veya genel anne sağlığı gibi ilgili yapılarla beklenen yönde korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, DTO’nun Türk popülasyonunda doğum tatmini kavramını doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve zamana karşı kararlılık (test-tekrar test) yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa), ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek bulunmuştur (genellikle 0.80’in üzerinde). Bu durum, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Test-tekrar test güvenirlik çalışması, doğumdan belirli bir süre sonra yapılan ikinci uygulamada elde edilen puanların, ilk uygulamadaki puanlarla yüksek düzeyde korelasyon gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu kararlılık, DTO’nun zaman içinde ölçtüğü yapıyı stabil bir biçimde değerlendirebildiğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Çetin ve arkadaşları (2015) tarafından yürütülen faktör analizi, ölçeğin Türkçe formunun yapısal özelliklerini incelemiştir. Keşfedici Faktör Analizi (KFA) sonucunda, ölçeğin özgün yapısını yansıtan çok boyutlu bir yapının ortaya çıktığı bildirilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise bu yapının teorik modelle uyumunu test etmiş ve kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI) elde edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk popülasyonunda da geçerli olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama ve Öz Bildirim Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak standart BSS genellikle 4 veya 5 noktalı Likert kullanır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Doğum yapmış anneler

Yaş Grubu: Yetişkin (Doğurganlık çağındaki kadınlar)

Popülasyon Detayları: Türk popülasyonundaki doğum yapmış kadınlar. Uyarlama çalışmasında genellikle doğum sonrası ilk 6 hafta içindeki anneler hedeflenir.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, kağıt-kalem veya dijital ortamda doldurulabilen öz bildirim anketi.

Anahtar Kelimeler

Doğum sonrası, anne sağlığı, doğum hizmetleri, psikolojik iyi oluş, iç tutarlılık, validasyon, doğum memnuniyeti.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yeliz Doğan Merih

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2015 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım ve izin ücretleri hakkında detaylı bilgi, sorumlu yazar Yeliz Doğan Merih’ten talep edilebilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: the-birth-satisfaction-scale-toad.pdf

Referanslar

Cetin, F. C., Sezer, A., & Merih, Y. D. (2015). The Birth Satisfaction Scale: Turkish adaptation, validation and reliability study. Northern clinics of Istanbul, 2(2), 142-150.

Doğum Tatmin Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için doğrudan yazarla iletişime geçilmesi veya referans makaleye başvurulması gerekmektedir.