Doğum Öncesi Bakım Memnuniyet Ölçeği (DÖBMÖ)

Özet

Doğum Öncesi Bakım Memnuniyet Ölçeği (DÖBMÖ), gebelik sürecinde kadınların aldıkları Doğum Öncesi Bakım hizmetlerinin kalitesinden duydukları memnuniyet düzeyini ölçmek amacıyla Türk kültürüne uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, sağlık hizmetlerinin algılanan kalitesini, uygulayıcıların tutumlarını ve genel olarak sunulan bakımın yeterliliğini değerlendirmeye odaklanır. DÖBMÖ, 2020 yılında Aslantekin-Özçoban ve arkadaşları tarafından yapılan kapsamlı bir geçerlilik ve güvenirlik çalışması ile Türkçe literatüre kazandırılmıştır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki anne adayları popülasyonunda güvenilir ve geçerli sonuçlar verdiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Öncesi Bakım, Memnuniyet, DÖBMÖ, Gebelik, Sağlık Hizmetleri Kalitesi, Psikometri, Uyarlama.

Yazarlar

Filiz Aslantekin Özçoban, Nigar Gelebek, Yasemin Erkal Aksoy, Hatice Yalnız Dilcen.

Amaç

DÖBMÖ’nün temel amacı, anne adaylarının doğum öncesi süreçte aldıkları sağlık hizmetlerinden ne ölçüde tatmin olduklarını standardize edilmiş bir şekilde belirlemektir. Bu ölçüm, sağlık profesyonelleri ve politika yapıcılar için kritik öneme sahiptir, zira memnuniyet düzeyleri, hizmet kalitesinin ve hasta merkezli bakımın bir göstergesidir.

Ölçek, doğum öncesi bakım hizmetlerinin iyileştirilmesi gereken alanların tespit edilmesinde önemli bir tanı aracı olarak işlev görür. Elde edilen veriler, sağlık sistemindeki eksiklikleri gidermek, bakım standartlarını yükseltmek ve nihayetinde anne ve bebek sağlığı sonuçlarını olumlu yönde etkilemek için stratejik kararlar alınmasına olanak tanır.

Yapı (Konstrukt)

Ölçek, temel olarak “Doğum Öncesi Bakım Memnuniyeti” yapısal kavramını ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel ve duygusal bileşenleri içeren çok boyutlu bir durumu ifade eder. Bilişsel bileşen, alınan hizmetin beklentileri ne kadar karşıladığına dair rasyonel değerlendirmeleri; duygusal bileşen ise bu hizmetler karşısında hissedilen olumlu veya olumsuz hisleri kapsar.

Memnuniyet Memnuniyet, genellikle hizmetin erişilebilirliği, profesyonel iletişim kalitesi, bakımın sürekliliği ve fiziksel ortamın yeterliliği gibi alt boyutlar üzerinden değerlendirilir. DÖBMÖ, bu alt boyutları kapsayarak, anne adayının bakım deneyiminin bütünsel bir resmini sunmayı hedefler.

Geçerlilik

DÖBMÖ’nün Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal Geçerlilik kanıtlarını sunmuştur. Geçerlilik çalışmaları, ölçeğin gerçekten doğum öncesi bakım memnuniyetini ölçtüğünü doğrulamak için faktör analizleri ve ilgili diğer ölçüm araçlarıyla korelasyon analizlerini içermiştir. Ancak, kaynak içerikte spesifik geçerlilik katsayıları belirtilmemiştir.

Genellikle uyarlama çalışmalarında, yapı geçerliliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılır. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk popülasyonunda da korunduğunu veya uygun bir şekilde revize edildiğini göstermeyi amaçlar.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik analizleri, DÖBMÖ’nün tutarlılık düzeyini ortaya koymaktadır. Güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle benzer sonuçlar verme yeteneğini ifade eder. Uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmış olmalıdır.

Yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı (memnuniyet) ölçme konusunda uyumlu olduğunu gösterir. Spesifik güvenirlik değerleri kaynakta yer almasa da, yayınlanan bir geçerlilik ve güvenirlik çalışmasının bu katsayıları raporlamış olması beklenir.

Faktör Analizi

Doğum Öncesi Bakım Memnuniyet Ölçeği’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla keşfedici ve/veya doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, memnuniyet kavramının hangi alt boyutlardan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini netleştirmek için hayati öneme sahiptir.

Faktör analizi sonuçları, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe versiyonunda da korunduğunu veya kültürel farklılıklar nedeniyle yeniden yapılandırıldığını ortaya koyar. Bu, ölçeğin Türk kültürüne özgü algıları doğru bir şekilde yakalaması için kritik bir adımdır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Kaynak içerikte derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak psikometrik ölçekler genellikle Likert tipi veya benzeri derecelendirme formatlarını kullanır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Gebeler/Anne Adayları

Yaş Grubu: Doğum öncesi bakım hizmeti alan üreme çağındaki kadınlar.

Popülasyon Detayları: Doğum öncesi sağlık hizmeti sunulan kurumlara başvuran ve araştırmaya katılmayı kabul eden kadınlar.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, aldıkları bakıma yönelik memnuniyet düzeylerini belirtilen derecelendirme sistemi üzerinden ifade ederler.

Anahtar Kelimeler

Prenatal Bakım, Sağlık Yönetimi, Hasta Memnuniyeti, Psikolojik Ölçme, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Hemşirelik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya yaygın dağıtımı için yazar veya telif hakkı sahibinden izin alınması gerekebilir. Akademik veya araştırma amaçlı kullanım için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Referanslar

Aslantekin-Özçoban, F., Gelebek, N., Erkal Aksoy, Y. ve Yalnız Dilcen, H. (2020). Doğum öncesi bakım memnuniyeti ölçeği (DÖBMÖ): Geçerlilik güvenirlik çalışması. Jaren, 6 (1), 141-147. doi:10.5222/jaren.2020.55823.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı (TR Dizin): app.trdizin.gov.tr

Ölçeğin PDF dosyası buradan indirilebilir: dogum-oncesi-bakim-memnuniyet-olcegi-dobmo-toad.pdf

Doğum Öncesi Bakım Memnuniyet Ölçeği (DÖBMÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte verilmemiştir.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmadığı için burada listelenememiştir. Detaylı maddeler için lütfen referans olarak belirtilen Aslantekin-Özçoban ve arkadaşlarının (2020) çalışmasına bakınız.