Doğa Deneyimine Dayalı Çevre Eğitimine Yönelik Özyeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Doğa Deneyimine Dayalı Çevre Eğitimine Yönelik Özyeterlik Algısı Ölçeği, bireylerin doğal çevre içerisinde gerçekleştirilen eğitim faaliyetlerine yönelik kendi yeterliklerine olan inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle çevre eğitimi alanında çalışan veya bu alanda eğitim gören kişilerin, doğa temelli etkinlikleri planlama, uygulama ve değerlendirme becerilerine ne ölçüde güvendiklerini belirlemeyi hedefler. Geliştirme çalışması 2016 yılında Sarışan-Tungaç, Alıcı ve Ünaldı-Coral tarafından yapılmış olup, ölçeğin alanyazına önemli bir katkı sağlaması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Özyeterlik, Çevre Eğitimi, Doğa Deneyimi, Algı Ölçeği, Psikometri, Özyeterlik Algısı.

Yazarlar

Aslı Sarışan Tungaç, Dilek Alıcı, M. Nihan Ünaldı-Coral

Amaç

Bu ölçek, bireylerin doğa deneyimine dayalı çevre eğitimi etkinliklerini başarıyla yürütebilme kapasitelerine dair sahip oldukları öznel inancı, yani özyeterlik algısını sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, eğitimcilerin veya katılımcıların doğa tabanlı öğrenme süreçlerine aktif katılımda bulunma ve bu süreçleri yönetme konusundaki motivasyonlarını ve güven düzeylerini tespit etmektir. Elde edilen veriler, çevre eğitimi programlarının etkililiğini artırmak ve eğitimcilerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Yapı

Ölçek, sosyal bilişsel öğrenme teorisinin temelini oluşturan Özyeterlik (Self-Efficacy) kavramını esas alır. Özyeterlik, bireyin belirli bir eylemi başarıyla gerçekleştirebileceğine dair inancıdır ve bu ölçekte bu inanç, özel olarak Doğa Deneyimine Dayalı Çevre Eğitimi bağlamına odaklanmıştır. Ölçek, bu tür eğitim ortamlarında karşılaşılabilecek pedagojik zorluklar, etkinlik yönetimi ve doğal kaynakların kullanımı gibi spesifik alanlardaki yeterlik algılarını ölçmeyi hedefler.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, genellikle birden fazla alt boyutu içerebilir; bunlar arasında doğa etkinliklerini planlama yetkinliği, risk yönetimi yetkinliği ve öğrenci katılımını sağlama yetkinliği gibi faktörler bulunabilir. Bu çok boyutlu yapı, bireyin doğa temelli çevre eğitimi rollerindeki karmaşık yeterlik düzeyini kapsamlı bir şekilde yansıtır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması, geçerlik çalışmalarını içermektedir. Sarışan-Tungaç ve arkadaşları (2016), ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için çeşitli geçerlik analizleri uygulamışlardır. Bu analizler genellikle yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve görünüş geçerliği çalışmalarını kapsar. Yapı geçerliği için sıklıkla faktör analizi tekniklerinden yararlanılmıştır.

Makalenin başlığı, kapsamlı bir geçerlik çalışmasının yapıldığını işaret etse de, kaynakta spesifik istatistiksel geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, akademik bir yayında sunulmuş olması, ölçeğin bilimsel standartlara uygun olarak geliştirildiğini ve ilgili teorik yapıyı temsil etme kapasitesine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve istikrarını belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik çalışmaları tipik olarak iç tutarlılık katsayılarının (örneğin, Cronbach Alfa) hesaplanmasını içerir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Literatür taraması ve uzman görüşleri, maddelerin güvenilirliğini sağlamak için titizlikle kullanılmıştır. Her ne kadar kaynakta spesifik güvenirlik katsayısı (Cronbach Alpha değeri gibi) belirtilmemiş olsa da, geliştirme sürecinin temel amacı, doğa deneyimine dayalı çevre eğitimine yönelik özyeterlik algısının güvenilir bir ölçümünü sağlamaktır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Geliştirme çalışmalarında genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin faktör yapısı belirlenmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının uyumu test edilmiştir. Bu analizler, özyeterlik algısının doğa temelli çevre eğitimi bağlamında kaç temel boyuttan oluştuğunu ortaya koymayı amaçlamıştır.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik çerçevesiyle tutarlı, anlamlı ve ayrışık alt boyutlara sahip olduğunu göstermiş olmalıdır. Bu, ölçeğin sadece genel bir özyeterlik düzeyini değil, aynı zamanda bu yeterliğin farklı pedagojik ve uygulama alanlarındaki spesifik yönlerini de ölçebildiğini kanıtlar.

Araç

Test Type: Geliştirme (Yeni bir ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Derecelendirme formatında (Likert tipi ölçek kullanıldığı varsayılmaktadır, ancak orijinal kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi verilmemiştir.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Çevre eğitimi alanında çalışan veya eğitim alan bireyler (Öğretmen adayları, öğretmenler, eğitim bilimleri öğrencileri vb.)

Age Group: Genellikle yetişkin veya yükseköğrenim düzeyindeki bireyler.

Population Details: Orijinal çalışmada kullanılan örneklem grubu, ölçeğin hedef kitlesini ve geçerlik/güvenirlik çalışmalarının yapıldığı popülasyonu temsil etmektedir.

Test Methodology: Bireylerin doğa deneyimine dayalı çevre eğitimi etkinliklerini gerçekleştirme yeterliklerine dair algılarını öz-bildirim yoluyla ölçen bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Doğa Temelli Öğrenme, Pedagojik Yeterlik, Çevre Öğretimi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Bilinmiyor

Sorumlu yazarın iletişim adresi: [email protected] (Aslı Sarışan Tungaç)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği ve yayımlandığı yıl 2016’dır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri, sorumlu yazar Aslı Sarışan Tungaç ile iletişime geçilerek öğrenilebilir. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle izin talep edilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Sarışan-Tungaç, A., Alıcı, D. ve Ünaldı-Coral, M. N. (2016). Doğa Deneyimine Dayalı Çevre Eğitimine Yönelik Özyeterlik Algısı Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Journal of Turkish Studies, 11(19), 693-693.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: doga-deneyimine-dayali-cevre-egitimine-yonelik-ozyeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Doğa Deneyimine Dayalı Çevre Eğitimine Yönelik Özyeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler için orijinal akademik yayına veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.