Dinleme Becerisi Farkındalık Anketi

Özet

Dinleme Becerisi Farkındalık Anketi, 2009 yılında Abdullah Şahin ve Gülnur Aydın tarafından İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi kapsamındaki dinleme eylemlerine yönelik farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, öğrencilerin dinleme süreçlerinde sergiledikleri davranışları, stratejileri ve öz-yeterlik algılarını ölçmeyi hedeflemektedir. Toplamda 46 maddeden ve beş farklı alt boyuttan oluşan bu anket, dinleme becerisinin çok yönlü yapısını kapsamaktadır. Ölçeğin derecelendirmesi 4’lü Likert tipi bir yapıya sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Dinleme Becerisi, Farkındalık, Ölçek Geliştirme, İlköğretim 6. Sınıf, Türkçe Eğitimi, Likert Ölçeği, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Abdullah Şahin, Gülnur Aydın.

Amaç

Bu anketin temel amacı, İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi bağlamında sahip oldukları dinleme becerisi farkındalıklarını, yani dinleme süreçlerini ne kadar bilinçli yönettiklerini ve bu süreçlere ne kadar hakim olduklarını saptamaktır. Elde edilen veriler, öğrencilerin dinleme stratejilerindeki güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek, eğitim programlarının geliştirilmesine ve dinleme eğitimi uygulamalarına rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı (Konstrükt)

Ölçek, öğrencilerin dinleme eylemi sırasında sergiledikleri bilişsel ve davranışsal farkındalık düzeyini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, sadece pasif dinlemeyi değil, aynı zamanda aktif katılımı, anlamayı, eleştirel düşünmeyi ve kelime dağarcığını geliştirmeyi içeren beş temel alt boyutta incelenmiştir. Bu alt boyutlar, öğrencinin dinleme sürecine ne kadar etik ve etkin yaklaştığını göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla, her bir maddeden elde edilen puanlar ile testin bütününden elde edilen puanlar arasındaki ilişki karşılaştırılmıştır. Bu analiz, madde-toplam korelasyonu yöntemine dayanmaktadır. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin son halinde yer alan tüm maddeler için madde-toplam korelasyonu katsayılarının 0,297 ile 0,545 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu değer aralığı, her bir maddenin testin ölçtüğü genel yapıyla yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ve ölçekte sorunlu veya düşük ayırt ediciliğe sahip bir madde bulunmadığını göstermektedir.

Güvenirlik

Dinleme Becerisi Farkındalık Anketi’nin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. Başlangıç aşamasında ölçeğin güvenirlik katsayısını negatif yönde etkileyen bazı maddeler çıkarıldıktan sonra, 46 maddelik son form üzerinden tekrar analiz gerçekleştirilmiştir. Bu analiz sonucunda, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri 0,916 olarak hesaplanmıştır. Psikometrik standartlara göre, 0,90’ın üzerindeki bu değer, ölçeğin son derece yüksek düzeyde güvenilir bir ölçme aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, öğrencilerin dinleme becerisi farkındalığını beş ana faktör veya alt boyut altında toplamaktadır. Bu çok boyutlu yapı, dinleme eyleminin farklı stratejik yönlerini kapsamaktadır. Ölçeğin nihai formu 46 maddeden oluşmaktadır ve maddelerin dağılımı ile alt boyutların tanımları aşağıda listelenmiştir:

• Görgü Kuralları (13 madde): Dinleme sırasında sosyal ve etik kurallara uyma, nezaket gösterme gibi davranışları ölçer.
• Anlama-Çözümleme (15 madde): Dinlenen metnin ana fikrini, olay örgüsünü ve detaylarını anlama ve analiz etme becerisini ölçer.
• Değerlendirme Yapabilme (5 madde): Dinlenen içeriğin mesajının doğruluğu, geçerliliği ve eleştirel olarak sorgulanması yeteneğini ölçer.
• Söz Varlığını Geliştirme (5 madde): Dinleme esnasında karşılaşılan yeni kelimeleri öğrenme ve not alma yoluyla kelime dağarcığını zenginleştirme stratejilerini ölçer.
• Dinleme Alışkanlıkları Etkililiği (8 madde): Öğrencinin genel dinleme alışkanlıklarının ne kadar verimli ve sonuç odaklı olduğunu ölçer.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir anket çalışması)

Format: Yazılı Anket Formu, 46 madde, 5 alt boyut.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Öğrenciler.

Yaş Grubu: İlköğretim 6. Sınıf öğrencileri (Yaklaşık 11-12 yaş).

Popülasyon Detayları: Çalışma, ilköğretim 6. sınıf düzeyindeki öğrencilerin dinleme becerisi farkındalığını ölçmeye odaklanmıştır.

Test Metodolojisi: 4’lü Likert tipi derecelendirme (1= hiçbir zaman – 4= her zaman).

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa Katsayısı, Madde Analizi, Madde-Toplam Korelasyonu, Dinleme Stratejileri, Türkçe Öğretimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi (Sorumlu Yazar): [email protected]

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik çalışmalar için orijinal makaleye atıf yapılması gerekmektedir. Ticari kullanım için yazarlarla iletişime geçilmelidir.

Testin Geliştirildiği Yıl: 2009.

PDF Kaynağı: Ölçeğin tam metnine ve detaylı analizlerine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: dinleme-becerisi-farkindalik-anketi-toad.pdf

Referanslar

Şahin, A., & Aydın, G. (2009). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi dinleme becerisi farkındalıklarının belirlenmesine yönelik bir anket geliştirme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(9), 454-464. Tam metin erişim: sosyalarastirmalar.com.

Dinleme Becerisi Farkındalık Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, 5 alt boyut ve 46 maddeden oluşmaktadır:

• Görgü Kuralları (13 m): Dinlediğim kişinin sözünü kesmemeye özen gösteririm.
• Anlama-Çözümleme (15 m): Dinlerken metnin olay örgüsünü çıkarmaya çalışırım.
• Değerlendirme Yapabilme (5 m): Dinlediğim bir metnin vermeyi amaçladığı mesajın doğru olup olmadığını düşünürüm.
• Söz Varlığını Geliştirme (5 m): Dinlerken anlamadığım kelime veya kelime grubu olursa, daha sonra öğrenmek amacıyla not alırım.
• Dinleme Alışkanlıkları Etkililiği (8 m): Dinlediklerimle ilgili her soruya cevap verebilirim.