Table of Contents
Özet
Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği, Ebru Uyar-Uslan tarafından 2006 yılında hazırlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, yabancı dil öğrenenlerin (özellikle İngilizce) dilbilgisi edinimi sürecinde kullandıkları bilişsel, üstbilişsel ve telafi edici öğrenme stratejilerini sistematik olarak belirlemek amacıyla tasarlanmıştır.
Bu ölçek, öğrencilerin dilbilgisi yapılarını anlama, ezberleme, pratik etme ve hatırlayamama durumunda alternatif çözümler üretme eğilimlerini ölçer. Ölçeğin geliştirilmesi, öğrenme stratejileri kullanımının akademik dilbilgisi başarısı üzerindeki etkisini inceleyen kapsamlı bir araştırmanın parçasıdır.
Anahtar Kelimeler
Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri, Öğrenme Stratejileri, Yabancı Dil Eğitimi, İngilizce Dilbilgisi, Psikometri, Ölçek Geliştirme.
Yazarlar
Ebru Uyar-Uslan
[quads id=5]
Amaç
Ölçeğin temel amacı, yabancı dil öğrenicilerinin dilbilgisi kurallarını edinme ve uygulama süreçlerinde başvurdukları spesifik stratejileri nicel olarak ölçmektir. Bu, öğrencilerin pasif ezberleme yerine aktif anlama ve problem çözme yaklaşımlarını ne ölçüde kullandığını ortaya koymayı hedefler.
Araştırmacılar için bu ölçek, kullanılan strateji türleri ile akademik başarı arasındaki korelasyonu incelemek için bir temel oluşturur. Eğitim uzmanları ise elde edilen veriler ışığında, öğrencilerin dilbilgisi öğrenimini destekleyecek daha etkili öğretim metotları geliştirebilirler.
Yapı
Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği, yabancı dil öğreniminde bireyin kendi öğrenme sürecini yönetme ve dilbilgisi zorluklarıyla başa çıkma yöntemlerini kapsayan psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki ana strateji grubuna odaklanır: Bilişsel Stratejiler ve Telafi Stratejileri.
Ölçek maddeleri, öğrencilerin dilbilgisi yapılarını hatırlayamadıklarında alternatif yapılar kullanma (telafi) veya dilbilgisi kurallarını salt ezberlemek yerine arkasındaki mantığı ve kural setini anlama (bilişsel derinlik) gibi davranışsal eğilimlerini değerlendirir. Bu, dil öğreniminde kullanılan öz düzenleme becerilerinin bir göstergesidir.
Geçerlik
Ölçeğin geçerliğine dair kaynak içerikte herhangi bir istatistiksel analiz sonucu (yapı geçerliği, kapsam geçerliği vb.) sunulmamıştır. Ölçek, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olduğundan, geçerlik çalışmalarının (uzman görüşü alınması, pilot çalışmalar veya faktör analizleri) tezin yöntem bölümünde detaylı olarak yer aldığı varsayılmaktadır.
Bu tür özgün geliştirme çalışmalarında, genellikle kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla ilgili alandaki uzmanların görüşlerine başvurulur. Yapı geçerliğinin incelenmesi için ise Faktör Analizi yöntemlerinin kullanılması beklenir.
Güvenirlik
Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach’s Alpha (Alpha) katsayısı hesaplanarak incelenmiştir. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.
Yapılan analizler sonucunda ölçeğin güvenirlik katsayısı %86 (0.86) olarak rapor edilmiştir. Psikometride 0.70 üzerindeki Alpha değerleri kabul edilebilir düzeyde güvenirlik gösterirken, 0.80 üzerindeki değerler yüksek iç tutarlılığa işaret eder. Dolayısıyla, bu ölçek yüksek düzeyde güvenilir bir ölçüm aracı olarak kabul edilebilir.
Faktör Analizi
Ölçeğin kaç faktörden oluştuğu veya faktör yüklerinin dağılımı hakkında kaynak içerikte bilgi bulunmamaktadır. Ancak bir ölçek geliştirme çalışması olduğu için, ölçeğin temel yapısını ortaya çıkarmak ve teorik modeli doğrulamak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmış olmalıdır.
Dil öğrenme stratejileri alanındaki literatür göz önüne alındığında, bu ölçeğin birden fazla alt faktöre (örneğin, Bilişsel Stratejiler, Üstbilişsel Stratejiler, Telafi Stratejileri) ayrıldığı ve bu faktörlerin dilbilgisi başarısı ile farklı şekillerde ilişkilendiği varsayılabilir. Faktör yapısının detayları için orijinal tezin incelenmesi gerekmektedir.
Ölçek Bilgileri
Test Type: Geliştirme (Özgün Ölçek)
Format: Öz bildirimli Likert Ölçeği.
Language Available: Türkçe (Özgün dil).
Population Group: Yabancı dil (İngilizce) öğrenen öğrenciler.
Age Group: Genç yetişkinler ve yetişkinler (Yüksek lisans tezinin uygulandığı üniversite öğrencisi popülasyonu dikkate alınarak).
Population Details: Ölçek, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülen bir akademik çalışma için İngilizce öğrenimi gören öğrenciler üzerinde uygulanmıştır.
Test Methodology: 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılmıştır. Cevap seçenekleri şunlardır: (1) Hiçbir zaman, (2) Nadiren, (3) Bazen, (4) Çoğu zaman, (5) Her zaman. Yüksek puanlar, öğrencinin ilgili dilbilgisi öğrenme stratejisini daha sık kullandığını gösterir.
Anahtar Kelimeler
Dil Edinimi, İkinci Dil Öğrenimi, Bilişsel Stratejiler, Üstbilişsel Stratejiler, Dilbilgisi Öğrenimi, Cronbach’s Alpha.
[quads id=5]
Yazarlar
Author ORCID Identifier: Bilinmiyor
Affiliation Email addresses: Bilinmiyor
Correspondence Address: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir, Türkiye
İzinler ve Ücretler ve Test Yılı
Ölçek, 2006 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler, yazar Ebru Uyar-Uslan ve tezin sunulduğu kurum olan Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nden alınmalıdır. Akademik ve ticari olmayan araştırmalarda, uygun referans gösterimi ile kullanılabilir. Ölçeğin kullanımına ilişkin ticari ücret bilgisi mevcut değildir.
Referanslar
Uyar-Uslan, E. (2006). Öğrenme stratejileri kullanımının İngilizce dilbilgisi başarısı üzerindeki etkililiği (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr
Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
The original PDF can be downloaded here: dilbilgisi-ogrenme-stratejileri-olcegi-toad.pdf
[quads id=5]
Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği Maddeleri
IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.
4. Konuşurken herhangi bir yapıyı hatırlayamazsam
onun yerine gelecek başka bir yapı kullanırım .
5. Dilbilgisi yapılarının mantığını anlamaya
çalışırım.
Cite this article
memjavad (2026). Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/dilbilgisi-ogrenme-stratejileri-olcegi/
memjavad. "Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 15 Jun. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/dilbilgisi-ogrenme-stratejileri-olcegi/.
memjavad. "Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/dilbilgisi-ogrenme-stratejileri-olcegi/.
memjavad (2026) 'Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/dilbilgisi-ogrenme-stratejileri-olcegi/.
[1] memjavad, "Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, June, 2026.
memjavad. Dilbilgisi Öğrenme Stratejileri Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.