Akademik Dinleme Becerisi Yeterliliği Ölçeği

Özet

Akademik Dinleme Becerisi Yeterliliği Ölçeği (ADBYÖ), yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören bireylerin akademik ortamlarda sunulan sözlü bilgiyi ne derece etkili bir şekilde alıp işleyebildiklerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş Psikometri temelli bir ölçektir. Sevilay Yıldız tarafından 2018 yılında geliştirilen bu ölçek, öğrencilerin dersleri, seminerleri ve diğer akademik konuşmaları anlama, not alma ve değerlendirme konusundaki öz yeterlilik algılarını değerlendirmeyi hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirme çalışması, bu kritik becerinin akademik başarı üzerindeki etkisini nicel olarak saptamak için sağlam bir araç sunmaktadır.

Ölçek, özellikle Akademik Dinleme becerisinin farklı boyutlarını (bilişsel, duygusal ve davranışsal) kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu sayede, öğrencilerin sadece dinlediklerini hatırlama yeteneği değil, aynı zamanda dinleme sürecine yönelik tutumları ve kullandıkları stratejiler de kapsamlı bir şekilde incelenebilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Akademik Dinleme, Yeterlilik, Öz Yeterlilik, Ölçek Geliştirme, Yükseköğretim, Dinleme Becerisi, Psikometri

Yazarlar

Sevilay Yıldız

Amaç

Akademik Dinleme Becerisi Yeterliliği Ölçeği’nin temel amacı, üniversite düzeyindeki öğrencilerin akademik dinleme bağlamındaki yeterlilik algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu yeterlilik, öğrencilerin ders materyallerini ne kadar dikkatle takip edebildiklerini, ana fikirleri ve destekleyici detayları ayırt edebildiklerini ve bilgiyi eleştirel bir şekilde değerlendirebildiklerini yansıtır.

Ölçek, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin akademik dinleme eksikliklerini tespit etmelerine olanak tanır. Elde edilen veriler, öğrencilerin dinleme becerilerini geliştirmeye yönelik pedagojik müdahalelerin ve eğitim programlarının tasarlanmasında kritik bir rol oynamaktadır. Ölçek, öğrencilerin dinleme stratejileri hakkındaki farkındalıklarını artırmayı da dolaylı olarak amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin akademik bağlamda sergilediği dinleme davranışlarının çok boyutlu doğasını yansıtan bir yapıya sahiptir. Akademik dinleme yeterliliği, genellikle dikkat, anlama, eleştirel değerlendirme ve not alma gibi farklı bileşenlerden oluşur. ADBYÖ, bu yeterliliği ölçmek için çeşitli alt boyutlar içermektedir, ancak kaynakta bu alt boyutlar detaylı olarak belirtilmemiştir.

Geliştirme çalışması, ölçeğin teorik olarak beklenen akademik dinleme yapısıyla ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için kapsamlı bir yapı geçerliği sürecinden geçmiştir. Bu süreç, öğrencilerin kendilerini akademik dinleme rollerinde ne kadar yetkin gördüklerini belirleyen bilişsel ve davranışsal öz yeterlilik inançlarına odaklanmaktadır.

Geçerlik

Akademik Dinleme Becerisi Yeterliliği Ölçeği’nin Geçerlik çalışması, Sevilay Yıldız’ın 2018 tarihli makalesinde detaylandırılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak öngörülen boyutlar altında gruplanıp gruplanmadığını test eder.

Geçerlik bulguları, ölçeğin akademik dinleme yeterliliği yapısını ölçmek için yeterli kanıt sunduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak ve madde havuzu oluşturularak sağlanmıştır. Ölçeğin, ölçmek istediği kavramı gerçekten ölçtüğüne dair güçlü istatistiksel kanıtlar sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik çalışması, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. İç tutarlılık güvenilirliği, genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Geliştirme makalesinde sunulan sonuçlar, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, ADBYÖ’nün akademik dinleme becerisi yeterliliğini tutarlı bir şekilde ölçebilen güvenilir bir araç olduğunu işaret etmektedir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği gibi kararlılık analizlerinin de yapıldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Akademik Dinleme Becerisi Yeterliliği Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için Faktör Analizi (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı) kullanılmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin maddelerinin kaç boyutta toplandığını ve bu boyutların akademik dinleme yapısını ne ölçüde temsil ettiğini belirlemiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise, AFA sonucunda ortaya çıkan faktör yapısının, farklı bir örneklem üzerinde geçerli olup olmadığını test etmek için kullanılmıştır. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) ile ölçeğin çok boyutlu yapısının doğrulandığını göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin akademik dinleme yeterliliğini birkaç farklı alt faktör aracılığıyla ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır. (Örneğin: Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (lisans ve lisansüstü düzey).

Age Group: Genellikle 18-30 yaş arası akademik popülasyon.

Population Details: Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören öğrenci grupları üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan kağıt-kalem veya dijital anket formatı.

Anahtar Kelimeler

Akademik Dinleme, Yükseköğretim, Öz Yeterlilik, Yapı Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Sevilay Yıldız

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sevilay Yıldız

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Sevilay Yıldız tarafından 2018 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler, sorumlu yazar ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilerek alınmalıdır. Ticari olmayan akademik araştırmalar için genellikle ücretsiz kullanım izni verilmektedir.

Kaynaklar

Yıldız, S. (2018). Akademik Dinleme Becerisi Yeterliliği Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2), 1210-1230. doi: 10.17240/aibuefd.2018.-400747.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: akademik-dinleme-becerisi-yeterliligi-olcegi-toad.pdf

Akademik Dinleme Becerisi Yeterliliği Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir (doi: 10.17240/aibuefd.2018.-400747).