Ders Çalışma ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği

Öz

Ders Çalışma ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği (DÇÖSÖ), lise öğrencileri tarafından kullanılan ders çalışma alışkanlıklarını ve öğrenme stratejileri çeşitlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. 2015 yılında Kutlu, Yapıcı ve Korkmaz tarafından geliştirilen bu ölçek, öğrencilerin akademik başarılarını etkileyen bilişsel ve meta-bilişsel süreçleri sistematik bir şekilde değerlendirmeyi hedefler. Ölçeğin geliştirilmesi, Türk eğitim sistemi bağlamında öğrencilerin öz-düzenleme ve kaynak yönetimi becerilerini belirlemede önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Bu geliştirme çalışması, ölçeğin yapı geçerliği ve güvenirlik düzeylerini ortaya koyarak, eğitim araştırmacıları ve rehberlik uzmanları için güvenilir bir değerlendirme aracı sunmuştur. Ölçek, öğrencilerin ders çalışma süreçlerine dair detaylı ve çok boyutlu bir profil çıkarmayı mümkün kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ders çalışma stratejileri, lise öğrencileri, öğrenme stratejileri, akademik başarı, öz-düzenleme, psikolojik ölçme.

Yazarlar

Oğuz Kutlu, Adnan Yapıcı, Şerife Korkmaz.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, lise düzeyindeki öğrencilerin ders çalışma ve öğrenme süreçlerinde kullandıkları spesifik stratejileri ve davranış kalıplarını nicel olarak belirlemektir. Bu belirleme, öğrencilerin hangi stratejileri etkili kullandığını veya hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu ortaya çıkarmak için kritik öneme sahiptir.

Araç, eğitimcilerin ve rehberlik servislerinin, öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarına yönelik kişiselleştirilmiş müdahale programları geliştirmesine olanak tanımaktadır. Ayrıca, ölçek, öğrenme stratejilerinin akademik performans üzerindeki etkilerini inceleyen bilimsel araştırmalara veri sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Ders Çalışma ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği, öğrencilerin hem bilişsel hem de davranışsal düzeydeki öğrenme yaklaşımlarını ölçen çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu yapı genellikle aşağıdaki temel bileşenleri içermektedir:

• Bilişsel Stratejiler: Not alma, tekrar etme, özetleme ve bilgiyi organize etme gibi doğrudan öğrenmeyi destekleyen zihinsel faaliyetler.
• Meta-Bilişsel Stratejiler: Öğrenme sürecini planlama, izleme ve değerlendirme (öz-düzenleme) yeteneği.
• Kaynak Yönetimi: Zaman yönetimi, çalışma ortamını düzenleme ve yardım arama (akran veya öğretmen desteği) gibi çevresel ve sosyal kaynakları kullanma becerileri.

Ölçek, bu stratejilerin her birinin öğrenci tarafından ne sıklıkla ve ne kadar etkili kullanıldığını belirleyerek, öğrenme profillerinin detaylı analizini sağlar.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, aracın ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yürütülmüştür. Çalışmada özellikle yapı geçerliği üzerinde durulmuştur.

Yapı geçerliğini kanıtlamak için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen alt boyutlarla tutarlılığını göstermeyi amaçlamıştır. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin kuramsal temellerle uyumlu, çok faktörlü bir yapıyı desteklediğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, öğrencilerin cevaplarının zaman içinde ve farklı koşullar altında tutarlı olup olmadığını değerlendirmek için incelenmiştir. Geliştirme çalışmasında, iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu ve aracın güvenilir bir ölçüm sağladığını işaret etmektedir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin lise öğrencilerinin öğrenme stratejilerini istikrarlı bir şekilde değerlendirebildiğini doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Ders Çalışma ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, ölçeğin altında yatan boyutları keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, ölçek maddelerinin hangi alt faktörler altında toplandığını ve bu faktörlerin öğrenme stratejileri yapısıyla ne kadar uyumlu olduğunu belirlemiştir.

Faktör analizi sonucunda, ölçeğin birden fazla alt boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir. Bu boyutlar, öğrencilerin zaman yönetimi, not alma teknikleri, motivasyonel stratejiler ve sınav hazırlık yaklaşımları gibi spesifik strateji kümelerini temsil etmektedir. Faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olması, ölçeğin yapısal netliğini desteklemektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Genellikle Likert Tipi Derecelendirme (Öğrencinin stratejiyi kullanma sıklığını veya derecesini belirtmesine olanak tanıyan format).

Language Available: Türkçe

Population Group: Lise Öğrencileri

Age Group: Tipik olarak 14-18 yaş arası.

Population Details: Türkiye’deki lise kademesinde öğrenim gören gençler üzerinde standardizasyon ve geliştirme çalışmaları yapılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Öğrenme stratejileri, psikometrik ölçüm, öz-düzenleme, lise, ders çalışma alışkanlıkları, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar Oğuz Kutlu için: [email protected]

Correspondence Address: Çukurova Üniversitesi (Tahmini, iletişim adresine dayanarak).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlandığı yıl 2015‘tir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlara atıf yapılması şartıyla mümkündür. Ölçeğin tam kullanım koşulları ve izin süreçleri için sorumlu yazar Oğuz Kutlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynaklarda belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Kutlu, M.,O., Yapıcı, A.,ve Korkmaz, Ş. (2015). Lise öğrencileri için bir ders çalışma ve öğrenme stratejileri ölçeği geliştirme çalışması. International Multilingual Journal of Contemporary Research, 3 (2), 27-32.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ders-calisma-ve-ogrenme-stratejileri-olcegi-toad.pdf

Ders Çalışma ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.