Dijital Konuşma Eğilimi Ölçeği

Özet

Dijital Konuşma Eğilimi Ölçeği (DİKE), bireylerin dijital ortamlar aracılığıyla gerçekleştirilen sözlü iletişime yönelik tutumlarını ve eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, İbrahim Halil Yurdakal tarafından 2019 yılında, ölçek geliştirme sürecinin standart adımlarına uygun olarak tasarlanmıştır. DİKE’nin geliştirilmesi, özellikle dijitalleşmenin hız kazandığı ve yüz yüze iletişimin yerini çevrimiçi etkileşimlere bıraktığı bağlamlarda, bireylerin dijital konuşma becerileri ve tercihleri hakkında önemli veriler sunmayı hedeflemektedir. Ölçeğin güvenirlik ve geçerlik çalışmaları, bir konferans bildirisi olarak sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Dijital Konuşma Eğilimi, Dijital İletişim, DİKE, Psikometrik Ölçek, Tutum, Konuşma Becerisi, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

İbrahim Halil YURDAKAL

Amaç

Dijital Konuşma Eğilimi Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin çeşitli dijital platformlar (örneğin, video konferans sistemleri, çevrimiçi dersler, sesli mesajlaşma uygulamaları) üzerinden sözlü iletişim kurmaya ne kadar istekli olduklarını, bu süreçte kendilerini ne kadar rahat hissettiklerini ve bu iletişim biçimini ne sıklıkla tercih ettiklerini belirlemektir.

Geliştirme çalışması, dijital çağda sosyal ve akademik yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelen çevrimiçi sözlü etkileşimlerin psikolojik boyutlarını inceleyen araştırmacılar için standart ve güvenilir bir ölçüm aracı sağlamayı amaçlamıştır. Bu ölçek, eğitim, psikoloji ve iletişim bilimleri alanlarında dijital okuryazarlık ve çevrimiçi katılım konularındaki çalışmaları desteklemek üzere tasarlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, “Dijital Konuşma Eğilimi”dir. Bu yapı, bireyin dijital araçları kullanarak konuşma yoluyla kendini ifade etme konusundaki içsel yatkınlığını, motivasyonunu ve yeterlilik algısını kapsar. Bu eğilim, sadece teknik yeterliliği değil, aynı zamanda dijital ortamların getirdiği yeni sosyal dinamiklere uyum sağlama ve bu ortamlarda kaygı duymadan etkili iletişim kurma isteğini de içerir.

Bu eğilim genellikle şu boyutlarla ilişkilidir: Dijital Ortamda Konuşma Kaygısı (ne kadar rahat hissedildiği), Dijital Konuşma Tercihi (yüz yüze iletişime kıyasla ne kadar tercih edildiği) ve Dijital Konuşma Sıklığı/Aktivitesi (bu tür eylemlere ne kadar katılım gösterildiği). Ölçek, bu eğilimi çok boyutlu bir perspektifle değerlendirerek, dijital iletişimdeki bireysel farklılıkları ortaya çıkarmayı hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, kapsamlı bir geçerlik analizi yapılmıştır. Her ne kadar orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir ölçek geliştirme çalışması bağlamında genellikle Yapı Geçerliği (Faktör Analizi yoluyla) ve Kapsam Geçerliği (uzman görüşleri alınarak) incelenmiştir.

Yapı geçerliği için kullanılan temel yöntem Faktör Analizi olmuştur. Bu analiz, Dijital Konuşma Eğilimi yapısının teorik olarak öngörülen alt boyutlarını ampirik olarak destekleyip desteklemediğini göstermiştir. Ayrıca, maddelerin ölçmek istedikleri yapıyı ne ölçüde temsil ettiklerini belirlemek üzere uzman görüşlerine başvurularak içerik geçerliği sağlanmıştır. Detaylı geçerlik bulgularına, ilgili konferans bildirisinin tam metninde ulaşılabilir.

Güvenirlik

Dijital Konuşma Eğilimi Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Geliştirme çalışmalarında en yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi olan İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa) kullanılmıştır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu gösterir. Ölçeğin güvenilirliğinin yüksek olması, farklı zamanlarda veya farklı gruplarda uygulandığında benzer sonuçlar vereceği anlamına gelir. Spesifik Cronbach Alfa değerleri, yazar tarafından sunulan 2019 tarihli konferans bildirisinde yer almaktadır.

Faktör Analizi

Dijital Konuşma Eğilimi Ölçeği’nin yapı geçerliğini saptamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, başlangıçta çok sayıda madde ile yola çıkılan ölçeğin, altında yatan temel boyutları veya faktörleri ortaya çıkarmasını sağlamıştır.

Faktör analizi sonuçları, Dijital Konuşma Eğilimi yapısının tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu belirlemede kritik rol oynamıştır. Genellikle dijital iletişim eğilimi gibi karmaşık yapılar, farklı alt faktörlere (örneğin, çekingenlik, katılım isteği, sosyal varlık algısı) ayrışabilir. Analizler, nihai ölçek formunun kaç maddeden oluştuğunu ve maddelerin hangi faktör yüklerine sahip olduğunu göstermiştir.

Ölçme Aracı Detayları

Test Türü:

Geliştirme (Öz Bildirimli Derecelendirme Ölçeği)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinde 4 veya 5 seçenekli Likert tipi format yaygındır.)

Mevcut Dil:

Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu:

Akademik Çalışmalar için Genel Popülasyon veya Üniversite Öğrencileri.

Yaş Grubu:

Yetişkinler (18 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları:

Ölçek, dijital iletişim araçlarını aktif olarak kullanan bireylere uygulanmak üzere tasarlanmıştır. Geliştirme çalışması genellikle yükseköğretim kurumlarındaki öğrenciler üzerinde gerçekleştirilir.

Test Metodolojisi:

Anket yöntemiyle öz bildirim esasına dayalı olarak uygulanır. Bireylerin maddelere verdikleri yanıtlar toplanarak toplam puan veya alt boyut puanları hesaplanır.

Anahtar Kelimeler

DİKE, İletişim Eğilimi, Psikometri, Faktör Analizi, Çevrimiçi Konuşma, Akademik Ölçek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri:

[email protected] (Pamukkale Üniversitesi)

Yazışma Adresi:

İbrahim Halil YURDAKAL, Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Fakültesi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2019

İzinler ve Kullanım Ücreti:

Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazarın izniyle ücretsiz olarak erişilebilir olabilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Yurdakal, İ., H. (2019). Dijital Konuşma Eğilimi Ölçeğinin geliştirilmesi: Güvenirlik geçerlik çalışması (DİKE). 3. Uluslararası Sınırsız Eğitim ve Araştırma Sempozyumunda sunulan bildiri (USEAS 2019). Muğla, Türkiye.

Bildiri özet kitabına buradan erişilebilir: sead.com.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdan indirilebilir: dijital-konusma-egilimi-olcegi-toad.pdf

Dijital Konuşma Eğilimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta (sağlanan HTML içeriğinde) yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen PDF dosyasına başvurulması gerekmektedir.