Ortaokul Öğrencileri İçin Konuşma Kaygısı Ölçeği

Özet

Ortaokul Öğrencileri İçin Konuşma Kaygısı Ölçeği (OÖK KÖ), ortaokul düzeyindeki öğrencilerin yaşadığı konuşma ve sunum yapma ile ilgili kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla 2014 yılında Demir ve Melanlıoğlu tarafından geliştirilmiş psikometrik özellikleri incelenmiş bir araçtır. Ölçek, özellikle öğrencilerin ders içi etkinliklerde, sosyal ortamlarda veya resmi sunumlarda hissettikleri konuşma kaygısı düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermekte olup, bu analizler sonucunda ölçeğin hedef kitle için uygun bir ölçüm aracı olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Konuşma Kaygısı, Ortaokul Öğrencileri, Psikometrik Özellikler, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Tazegül Demir, Derya Melanlıoğlu.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki ortaokul kademesinde (genellikle 5. sınıftan 8. sınıfa kadar) öğrenim gören öğrencilerin yaşadığı konuşma kaygısı yoğunluğunu ve türünü güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, öğrencilerin sözlü iletişim kurma, sınıf içinde sunum yapma ve topluluk önünde konuşma gibi durumlarda hissettikleri endişe, gerginlik ve kaçınma eğilimlerini saptayarak, eğitimcilerin ve ruh sağlığı uzmanlarının erken müdahale stratejileri geliştirmesine zemin hazırlamaktadır.

Ölçek geliştirme çalışması, bu yaş grubuna özgü konuşma kaygısı faktörlerini ayrıştırmayı ve standardize edilmiş bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir. Bu sayede, konuşma kaygısının akademik başarı ve sosyal adaptasyon üzerindeki etkileri daha net bir şekilde incelenebilmektedir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kaygı yapılarından biri olan konuşma kaygısı (glossofobi veya sosyal kaygının bir alt türü) yapısını ölçmektedir. Konuşma kaygısı, bireyin bir topluluk önünde konuşma veya sunum yapma beklentisi veya eylemi sırasında yaşadığı yoğun endişe, fizyolojik uyarılma ve bilişsel olumsuzluklar bütünüdür. Ortaokul düzeyinde bu yapı, genellikle akran değerlendirmesi korkusu, performans baskısı ve dil becerilerine olan güvensizlik gibi faktörlerle ilişkilidir.

Ölçek, bu kaygının davranışsal, bilişsel ve duygusal bileşenlerini yansıtan maddelerden oluşur. Geliştiriciler, maddeleri oluştururken bu yaş grubunun gelişimsel özelliklerini ve okul ortamındaki spesifik kaygı tetikleyicilerini göz önünde bulundurmuşlardır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylandırılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir, ancak bu özet bilgide faktör yapısına dair spesifik katsayılar sunulmamıştır. Geçerlik çalışmalarının temel amacı, ölçek maddelerinin gerçekten konuşma kaygısı yapısını ölçtüğünü kanıtlamaktır.

Yapı geçerliği analizleri, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırıp ayırmadığını göstermiştir. Ayrıca, içerik geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin ortaokul öğrencileri için kültürel ve dilbilimsel olarak uygunluğu sağlanmıştır. Ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğu belirtilmiştir.

Güvenirlik

Ortaokul Öğrencileri İçin Konuşma Kaygısı Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık yöntemiyle incelenmiştir. İç tutarlılığı belirlemek amacıyla yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

• Tüm ölçek için hesaplanan Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0,716 olarak rapor edilmiştir.

Bu katsayı, sosyal bilimler alanındaki psikometrik araçlar için kabul edilebilir bir düzeyin üzerinde olup, ölçeğin farklı maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Güvenirlik çalışması, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar vereceği beklentisini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçek bir “Geliştirme” çalışması olduğu için, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla faktör analizleri (muhtemelen AFA ve DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olup olmadığını veya tek bir ana faktör etrafında mı toplandığını belirlemeyi amaçlamıştır. Geliştiriciler, faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve ortaokul öğrencilerinin konuşma kaygısının altında yatan temel boyutları başarıyla ayrıştırdığını rapor etmişlerdir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin maddelerinin farklı konuşma kaygısı yönlerini (örn. fizyolojik tepkiler, kaçınma davranışları, bilişsel endişeler) temsil eden alt faktörlere ayrıldığını veya güçlü bir tek faktörlü yapı sergilediğini ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin yapısal modelini doğrulamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Öğrenciler, maddelerdeki ifadelerle ne ölçüde hemfikir olduklarını 5 seçenek üzerinden belirtirler).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Ortaokul Öğrencileri.

Yaş Grubu: Genellikle 10-14 yaş aralığı.

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’deki çeşitli ortaokullarda öğrenim gören öğrencilerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Örneklemin demografik dağılımı ve büyüklüğü, ölçeğin genellenebilirliği açısından önemlidir ve tam detaylar orijinal makalede yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Öğrencilerden, sunulan ifadelere ne sıklıkta veya ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir. Cevaplama süresi kısa ve uygulama yöntemi toplu veya bireysel olabilir.

Anahtar Kelimeler

Konuşma Fobisi, Eğitim Psikolojisi, Öz Bildirim Ölçeği, Sosyal Kaygı, Akademik Performans, Likert Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Tazegül Demir

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Tazegül Demir için mevcut iletişim adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta belirtilmemiştir, ancak yazarın akademik kurum bilgileri orijinal makalede bulunabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Hakkı: Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle orijinal yayıncı ve yazarların etik kurallarına uygun olarak kullanılabilir. Ticari kullanımlar için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Akademik araştırmalar için genellikle ücretsizdir, ancak kullanım koşulları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmelidir.

Geliştirme Yılı: 2014.

PDF Kaynağı: Ölçeğin tam metnine ve uygulama yönergelerine ait orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: ortaokul-ogrencileri-icin-konusma-kaygisi-olcegi-toad.pdf

Orijinal makalenin yayınlandığı Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi’ndeki bağlantı: dergiler.ankara.edu.tr

Referanslar

• Demir, T. ve Melanlıoğlu, D. (2014). Ortaokul Öğrencileri İçin Konuşma Kaygısı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 47(1), 103-124.

[quads id=5]

Ortaokul Öğrencileri İçin Konuşma Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, telif hakkı veya kaynak kısıtlamaları nedeniyle bu özet metinde sunulmamaktadır. Ölçek maddelerinin tam listesi ve puanlama yönergeleri için lütfen Tazegül Demir ve Derya Melanlıoğlu’nun 2014 yılında yayımlanan orijinal makalesine başvurunuz.