Devamsızlık Eğilimi Ölçeği

Özet

Devamsızlık Eğilimi Ölçeği (DEÖ), üniversite öğrencilerinin akademik süreçlere karşı geliştirdikleri devamsızlık eğilimlerini sistematik olarak belirlemek amacıyla 2016 yılında geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, öğrencilerin derslere katılmama motivasyonlarını, akademik sorumluluktan kaçınma davranışlarını ve bu eğilimin altında yatan psikolojik faktörleri ölçmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, üniversite öğrencilerinin devamsızlık eğilimlerinin saptanması ve bu eğilimlerin nedenlerinin incelenmesi için sağlam psikometrik temele sahip tek boyutlu bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Devamsızlık Eğilimi Ölçeği, üniversite öğrencileri, devamsızlık, ölçek geliştirme, akademik katılım, psikometrik özellikler.

Yazarlar

A. Salih Şimşek, Cengiz Uğurlu, Hakan Usta

Amaç

Devamsızlık Eğilimi Ölçeği’nin temel amacı, yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin derslere katılmama yönündeki eğilimlerinin derecesini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında, öğrenci başarısızlığını veya akademik motivasyon eksikliğini inceleyen araştırmacılar için tasarlanmıştır.

Ölçek geliştirme çalışması, bu eğilimin sadece basit bir davranışsal eylemden ibaret olmadığını, altında yatan çeşitli bilişsel ve duygusal faktörlerin bulunduğunu varsayarak, bu faktörleri tek bir yapı altında toplamayı hedeflemiştir. Böylece eğitim yöneticileri ve akademisyenler, devamsızlık risk grubundaki öğrencileri erken tespit edebilir ve uygun müdahale programlarını geliştirebilir.

Yapı

Ölçek, literatürde “Devamsızlık Eğilimi” (DEÖ) olarak tanımlanan, bireyin akademik yükümlülüklerinden kasten veya motivasyon eksikliği nedeniyle uzak durma eğilimini ölçen psikolojik bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle akademik öz düzenleme becerileri ve öğrenci bağlılığı ile ters orantılıdır.

Yapılan faktör analizi sonuçlarına göre, Devamsızlık Eğilimi Ölçeği, devamsızlık eğilimini kapsamlı bir şekilde temsil eden 28 maddeden oluşan ve tek bir boyutta toplanan bir yapı sergilemektedir. Bu tek boyutlu yapı, devamsızlığın genel bir eğilim olarak ele alınmasının akademik bağlamda en uygun model olduğunu göstermiştir.

Geçerlik

Devamsızlık Eğilimi Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ölçmek istediği yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Ölçek geliştirme çalışmasının detayları, Şimşek ve arkadaşları (2016) tarafından yayımlanan orijinal makalede yer almaktadır.

Genellikle bu tür geliştirme çalışmalarında, yapı geçerliğini sağlamak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılır. Ölçeğin tek boyutlu yapısının, ilgili literatürle uyumlu olduğu ve akademik devamsızlık eğilimini geçerli bir biçimde ölçtüğü raporlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, maddelerin iç tutarlılığını ve ölçeğin zamana karşı istikrarını değerlendirmek için incelenmiştir. Orijinal çalışmada, ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa değeri) yüksek bulunarak, 28 maddenin devamsızlık eğilimi yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğü teyit edilmiştir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle uyumlu olduğunu ve aynı temel yapıyı ölçmeye hizmet ettiğini göstermektedir. Detaylı güvenirlik istatistikleri, ilgili akademik yayında (Şimşek et al., 2016) mevcuttur.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde gerçekleştirilen Faktör Analizi, Devamsızlık Eğilimi Ölçeği’nin psikometrik yapısını belirlemiştir. Analiz sonucunda, ölçeğin 28 maddeden oluştuğu ve bu maddelerin tamamının tek bir faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu tek faktör, “Genel Devamsızlık Eğilimi” olarak adlandırılabilir. Bu monolitik yapı, devamsızlık davranışının farklı alt boyutlardan ziyade, genel bir eğilim olarak ele alınabileceğini desteklemektedir.

Araç

Test Tipi: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 28 maddelik, tek boyutlu derecelendirme ölçeği (Derecelendirme formatı orijinal kaynakta belirtilmemiş olsa da, tipik olarak Likert tipi kullanılır).

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Nüfus Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Yükseköğretim seviyesindeki gençler ve genç yetişkinler (yaklaşık 18-25 yaş).

Nüfus Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan bir anket formu. Öğrencilerden, devamsızlık eğilimi ile ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Yükseköğretim, öğrenci performansı, akademik motivasyon, psikometrik araç, öz bildirim ölçeği, tek boyutlu yapı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: A. Salih Şimşek: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Devamsızlık Eğilimi Ölçeği, akademik araştırma ve eğitim amaçlı kullanıma açıktır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar A. Salih Şimşek ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Test Geliştirme Yılı: 2016

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı sonuçları, Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi’nde (KEFAD) yayımlanmıştır. Orijinal makalenin PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: kefad.ahievran.edu.tr.

Ölçeğin uygulama formu da ayrıca PDF olarak mevcuttur. Orijinal PDF buradan indirilebilir: devamsizlik-egilimi-olcegi-deo-toad.pdf

Kaynaklar

Şimşek, A. Uğurlu, C. ve Usta, H. (2016). Üniversite öğrencilerinin devamsızlık eğilimlerinin belirlenmesi: Ölçek geliştirme çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 17(1), 297-311.

Devamsızlık Eğilimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri orijinal kaynakta listelenmediği için, bu bölüm boş bırakılmıştır. Maddeler için orijinal referansa başvurulması gerekmektedir.

• Maddeler, orijinal kaynakta (Şimşek, Uğurlu ve Usta, 2016) detaylı olarak sunulmuştur.