Derse Katılmama Durumundaki Zaman Yönelimi Ölçeği

Özet

Derse Katılmama Durumundaki Zaman Yönelimi Ölçeği (DKDZ YÖ), öğrencilerin sınıf içi aktivitelere katılmaktan kaçınma eğilimlerinin altında yatan bilişsel ve zaman yönelimi boyutlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle eğitim bağlamında öğrencilerin geçmiş, şimdiki ve gelecekteki zaman perspektiflerinin, derse katılım ve akademik motivasyon davranışları üzerindeki etkilerini tespit etmeyi hedefler.

Ölçeğin geliştirme süreci, Eryılmaz ve Dereli (2011) tarafından yürütülmüş olup, sonuçları psikometrik özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Bu araç, öğrencilerin katılım engellerini anlamak ve bu engellere yönelik rehberlik stratejileri geliştirmek isteyen eğitim psikologları ve araştırmacılar için önemli bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Zaman Yönelimi, Derse Katılım, Öğrenci Davranışları, Ölçek Geliştirme, Akademik Başarı, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Ali Eryılmaz, Erol Dereli.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin derse aktif olarak katılmama veya pasif kalma durumlarına yol açan psikolojik zaman boyutlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu tespit, öğrencilerin katılım eksikliğinin altında yatan zaman perspektifine bağlı motivasyonel faktörleri ortaya çıkarmayı amaçlar. Elde edilen veriler, eğitimcilerin öğrencilerin katılım sorunlarına yönelik daha etkili ve bireyselleştirilmiş müdahale stratejileri geliştirmesine olanak tanır.

Ölçek, öğrencilerin kısa vadeli (haz odaklı) veya uzun vadeli (gelecek odaklı) düşünce eğilimlerinin, sınıf içi katılım gerektiren görevlerden kaçınma davranışlarıyla nasıl ilişkilendiğini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Derse Katılmama Durumundaki Zaman Yönelimi Ölçeği, bireylerin olayları ve kararları değerlendirirken odaklandıkları psikolojik zaman boyutunu, yani zaman perspektifini ölçer. Bu yapı, genellikle Philip Zimbardo’nun çalışmalarına dayanan ve geçmiş, şimdi ve gelecek boyutlarını içeren çok faktörlü bir yapıdır. Ancak bu ölçek, bu genel yapının spesifik olarak sınıf içi etkileşimlerden kaçınma bağlamında nasıl tezahür ettiğini inceler.

Ölçek, öğrencilerin katılım gerektiren durumlarda anlık rahatlama (şimdiye dönük, hedonistik) arayışını veya uzun vadeli akademik sonuçları (geleceğe dönük) göz ardı etme eğilimlerini saptamaya odaklanarak, katılım davranışını etkileyen bilişsel zaman çerçevelerini ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesi olan Eryılmaz ve Dereli (2011) çalışmasında detaylı olarak sunulmuştur. Ölçek geliştirme süreçlerinde temel olarak Yapı Geçerliği (Construct Validity) kanıtları aranmıştır. Bu kapsamda, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü göstermek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır.

Kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan makale, ölçeğin amaçlanan psikolojik yapıyı ölçmede yeterli geçerliğe sahip olduğunu göstermektedir. Ölçeğin maddelerinin, zaman yönelimi ve derse katılmama eğilimi arasındaki teorik ilişkiyi desteklediği faktör yükleri ve model uyum indeksleri aracılığıyla kanıtlanmıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin ölçtüğü yapıyı tutarlı ve kararlı bir şekilde ölçme yeteneğini ifade eder. Ölçeğin güvenirlik çalışmalarında, maddelerin iç tutarlılığını ölçmek amacıyla genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir iç tutarlılık değeri, ölçekteki maddelerin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Geliştirme makalesinde (Eryılmaz & Dereli, 2011), ölçeğin alt boyutları veya toplam puanı için elde edilen Cronbach Alfa değerleri rapor edilmiştir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışmalarının da yapılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Derse Katılmama Durumundaki Zaman Yönelimi Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü incelemek için Faktör Analizi yöntemleri (Açımlayıcı Faktör Analizi ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin zaman yönelimi yapısını yansıtan teorik alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığını belirlemeyi amaçlamıştır.

Zaman yönelimi kuramının çok boyutlu doğası göz önüne alındığında, ölçeğin de “derse katılmama durumunda geçmişe dönük kaygı”, “şimdiye dönük kaçınma” veya “geleceğe dönük ilgisizlik” gibi alt faktörlere ayrıldığı varsayılmaktadır. Faktör analizleri, ölçeğin ölçtüğü yapının teorik çerçeve ile uyumlu olduğunu göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert tipi derecelendirme ölçeği (Örneğin, 5’li veya 6’lı Likert formatı kullanılmış olabilir).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (İlköğretim ve Ortaöğretim seviyesindeki öğrenciler)

Age Group: Genç ve Ergenlik dönemi (Yaklaşık 10-18 yaş aralığı)

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrenci örneklemi üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Questionnaire). Katılımcılar, sınıf içi katılım ve zaman algılarıyla ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Zaman Algısı, Öğrenme Psikolojisi, Akademik Motivasyon, Ölçek Geliştirme, Ali Eryılmaz, Erol Dereli.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Ali Eryılmaz)

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek 2011 yılında Eryılmaz ve Dereli tarafından geliştirilmiş ve yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için gerekli izinler ve olası ücret bilgileri hakkında sorumlu yazar Ali Eryılmaz ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Eryılmaz, A., Dereli, E.(2011). Derse Katılmama Durumundaki Zaman Yönelimi Ölçeğinin psikometrik özellikleri. İlköğretim Online, 10(3), 1178-1190.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine buradan ulaşılabilir: derse-katilmama-durumundaki-zaman-yonelimi-olcegi-toad.pdf

Derse Katılmama Durumundaki Zaman Yönelimi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler ve derecelendirme detayları için lütfen Eryılmaz ve Dereli (2011) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurunuz.