Öğretmeye Yönelik Hedef Yönelimi Ölçeği

Özet

Öğretmeye Yönelik Hedef Yönelimi Ölçeği (ÖHYYÖ), öğretmenlerin mesleki gelişimlerine ve öğretme süreçlerine yönelik sahip oldukları hedef yönelimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal olarak yabancı dilde geliştirilmiş olup, 2016 yılında Yıldızlı, Saban ve Baştuğ tarafından Türkçe konuşulan popülasyonlarda kullanılmak üzere uyarlama çalışması yapılmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel bağlama uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini Türk eğitim sistemi bağlamında değerlendirmeyi amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmeye Yönelik Hedef Yönelimi, Öğretmen Motivasyonu, Akademik Başarı, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

H. Yıldızlı, A. Saban, M. Baştuğ

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin öğretim faaliyetlerini yönlendiren ve motive eden temel hedef yönelimlerini belirlemektir. Bu yönelimler genellikle ustalık (mastery) hedefleri ve performans hedefleri gibi kategorilere ayrılır. Öğretmenlerin hangi tür hedeflere odaklandığının anlaşılması, mesleki gelişim programlarının ve eğitim politikalarının şekillendirilmesinde kritik öneme sahiptir.

Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türkçe konuşan öğretmenler üzerindeki geçerliliğini ve güvenilirliğini test ederek, Türkiye’deki araştırmacılara eğitim psikolojisi alanında sağlam bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir. Ölçek, öğretmenlerin mesleki zorluklara, öğrenci performansına ve kişisel yeterlilik algılarına yaklaşımlarını sistematik olarak değerlendirme imkanı sunar.

Yapı

Öğretmeye Yönelik Hedef Yönelimi Ölçeği, sosyal bilişsel motivasyon teorisine dayanmaktadır ve bireylerin başarı durumlarına yaklaşımlarını belirleyen hedef yönelimi yapısını ölçer. Bu yapı, öğretmenlerin neden belirli öğretim stratejilerini seçtiğini, zorluklarla nasıl başa çıktığını ve mesleki yeterliliklerini nasıl algıladığını açıklar.

Tipik olarak ölçülen alt boyutlar arasında; öğrenmeye yönelik çaba gösterme ve yeterliliği artırmaya odaklanan ustalık yönelimi (Mastery Goal Orientation) ve başkalarından daha iyi görünmeye veya olumsuz değerlendirmelerden kaçınmaya odaklanan performans yönelimi (Performance Goal Orientation) bulunmaktadır. Ölçek, bu farklı motivasyonel eğilimlerin düzeyini tespit etmeyi amaçlar.

Geçerlik

Ölçeğin uyarlama çalışmasında, yapı geçerliliğinin incelenmesi için genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Yıldızlı ve arkadaşları (2016), orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe veri setinde korunup korunmadığını incelemişlerdir. Bu süreç, maddelerin teorik olarak öngörülen yapıları ne ölçüde temsil ettiğini göstermektedir. Çalışmada, ölçeğin yapısal modelinin iyi uyum indekslerine sahip olduğu ve hedef yönelimi boyutlarını başarılı bir şekilde ayırt ettiği belirtilmiştir.

Uyarlama çalışmasının detaylı geçerlik bulguları, ölçeğin Türkçe formunun öğretmenlerin hedef yönelimlerini geçerli bir şekilde ölçtüğünü destekler niteliktedir. Ek olarak, araştırmacılar genellikle ölçüt bağımlı geçerlik gibi ek kanıtlar sunarak ölçeğin psikometrik sağlamlığını pekiştirirler, bu da ölçek puanlarının ilgili dış değişkenlerle beklenen yönde ilişkili olduğunu gösterir.

Güvenirlik

Öğretmeye Yönelik Hedef Yönelimi Ölçeği’nin Türkçe formunun iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek iç tutarlılık değerleri (genellikle .70 ve üzeri) elde edildiğini rapor etmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama raporunda ayrıca, ölçeğin zaman içinde ne kadar stabil olduğunu gösteren test-tekrar test güvenilirliği bulgularına da yer verilmiş olabilir. Bu tür güvenilirlik analizleri, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verme yeteneğini doğrulayarak, ölçüm hatasını minimize etme kapasitesini ortaya koyar.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısının belirlenmesi, uyarlama sürecinin kritik bir adımıdır. Orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe versiyonunda da sürdürülüp sürdürülmediği, genellikle faktör analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) ile incelenir. Bu analizler, öğretmen hedef yöneliminin alt boyutlarının birbirinden ayrışmasını ve teorik modele uygunluğunu sağlar.

2016 tarihli çalışmada, ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığı rapor edilmiştir. Bu, ölçeğin teorik temellerinin kültürel bağlamda da geçerli olduğunun önemli bir göstergesidir ve ölçeğin çok boyutlu yapısının korunarak kullanılabileceğini işaret eder.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta kesin derecelendirme bilgisi yer almamakla birlikte, uyarlama makalesinde bu bilginin mevcut olduğu varsayılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Çalışan Yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra eden yaş grubu)

Population Details: Türkiye’deki farklı eğitim kademelerinde (ilköğretim, ortaokul, lise) görev yapan öğretmenler örneklemi üzerinde uyarlanmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Mesleki Motivasyon, Hedef Teorisi, Derecelendirme, Uyarlama Çalışması, Psikometri.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Kaynakta belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Yıldızlı, Saban ve Baştuğ tarafından 2016 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle orijinal yayıncının ve uyarlama yazarlarının referans gösterilmesi gerekmektedir. Kullanım izinleri ve telif hakları için ilgili makale yayıncısıyla (İlköğretim Online) veya yazarlarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Kaynaklar

Yıldızlı, H., Saban, A. ve Baştuğ, M. (2016). Öğretmeye Yönelik Hedef Yönelimi Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması. İlköğretim Online, 15 (4), 1254-1267. DOI: 10.17051/io.2016.62664

Orijinal makalenin linki: http://ilkogretim-online.org.tr/vol15say4/v15s4m11.pdf

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretmeye-yonelik-hedef-yonelimi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Öğretmeye Yönelik Hedef Yönelimi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme bilgileri için Yıldızlı, Saban ve Baştuğ (2016) tarafından yayımlanan orijinal uyarlama makalesine başvurulmalıdır.