Narver ve Slater pazar Yönelimi Ölçeği

Özet

Narver ve Slater Pazar Yönelimi Ölçeği, ilk olarak John C. Narver ve Stanley F. Slater tarafından 1990 yılında geliştirilen ve şirketlerin pazar yönelimi düzeyini ölçmeyi amaçlayan klasik bir aracın uyarlama çalışmasıdır. Bu özel giriş, B. Yenilmez’in 2000 yılında Türkiye’deki sigorta ve bankacılık sektörlerinde gerçekleştirdiği yüksek lisans tezine dayanmaktadır. Ölçek, kurumsal kültürün üç temel bileşenini (Müşteri Yönelimi, Rakip Yönelimi ve Fonksiyonlar Arası Koordinasyon) değerlendirerek organizasyonel etkinliği ve performansı anlamayı hedefler.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin (MARKOR) Türkçe diline ve Türkiye’deki spesifik iş çevrelerine kültürel ve dilsel adaptasyonunu sağlamayı amaçlamıştır. Ölçek, özellikle yönetim ve strateji alanlarında organizasyonların pazar odaklılık derecelerini belirlemek için önemli bir araç olarak kabul edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Pazar Yönelimi, Narver ve Slater Ölçeği, Pazarlama, Kurumsal Kültür, Uyarlama, Bankacılık Sektörü, Sigorta Sektörü, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

John C. Narver, Stanley F. Slater (Orijinal Geliştiriciler), B. Yenilmez (Uyarlayan).

Amaç

Ölçeğin temel amacı, uygulandığı organizasyonların pazar yönelimi derecesini ampirik olarak saptamaktır. Bu ölçüm, bir şirketin pazarlama felsefesini ne ölçüde benimsediğini ve bu felsefeyi operasyonel süreçlerine entegre ettiğini belirlemeye yardımcı olur. Pazar yönelimi, kurumsal performansı ve karlılığı doğrudan etkileyen kritik bir kültürel özellik olarak görülmektedir.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, ölçeğin Türkçe versiyonunun Türkiye’deki sigorta ve bankacılık sektörlerindeki geçerlik ve güvenirlik koşullarını test etmektir. Bu sayede, Türk yöneticilerin pazar odaklılık algılarının uluslararası standartlarda ölçülebilmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, pazar yönelimi kavramını üç ana boyutta ele alan çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Bu boyutlar, bir organizasyonun pazar odaklılığını tanımlayan temel kültürel bileşenlerdir ve MARKOR kısaltmasıyla da bilinir:

• Müşteri Yönelimi: Mevcut ve potansiyel müşterilerin ifade edilmiş ve edilmemiş ihtiyaçlarını anlamaya odaklanma ve bu ihtiyaçları karşılamak için gerekli bilgileri toplama, yayma ve kullanma.
• Rakip Yönelimi: Rakip firmaların kısa vadeli güçlü ve zayıf yönleri ile uzun vadeli stratejilerini sürekli olarak izleme, analiz etme ve bu bilgilere yanıt verme kapasitesi.
• Fonksiyonlar Arası Koordinasyon: Pazarla ilgili bilgilerin (müşteri ve rakip bilgileri) tüm departmanlar arasında etkin bir şekilde yayılması ve bu bilgilerin kullanılarak ortak bir değer yaratma çabası için iş birliği yapılması.

Geçerlik

Kaynak referansta geçerlik bilgileri spesifik olarak belirtilmemiştir. Ancak, B. Yenilmez’in 2000 tarihli yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilen bir uyarlama çalışması olduğu için, ölçeğin yapı geçerliğinin (Construct Validity) incelenmiş olması gerekmektedir. Bu kapsamda, çeviri ve kültürel adaptasyon süreçlerinin yanı sıra, ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığı doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gibi yöntemlerle test edilmiş olmalıdır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgisi kaynakta eksiktir. Uyarlama çalışmalarında güvenirlik, maddelerin iç tutarlılığını ölçmek amacıyla sıklıkla Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak rapor edilir. Güvenilir bir ölçek için, genel ölçek ve alt boyutların Cronbach Alfa değerlerinin genellikle 0.70 veya üzerinde olması beklenir. Yenilmez’in çalışmasında, özellikle sigorta ve bankacılık sektörlerindeki yanıtlayıcılar üzerinden elde edilen verilerin iç tutarlılık düzeyleri bu standartlara göre değerlendirilmiştir.

Faktör Analizi

Orijinal Narver ve Slater ölçeği, teorik olarak Müşteri Yönelimi, Rakip Yönelimi ve Fonksiyonlar Arası Koordinasyon olmak üzere üç temel faktörden oluşmaktadır. Yenilmez’in (2000) çalışmasında, bu üç faktörlü yapının Türkiye’deki kurumsal örneklemde de istatistiksel olarak anlamlı ve ayrık faktörler olarak ortaya çıkıp çıkmadığı incelenmiştir. Bu amaçla, faktör analizi yöntemleri kullanılarak ölçek maddelerinin ilgili latent yapılara (gizil faktörlere) yüklenimleri analiz edilmiştir.

Araç Bilgisi

Test Türü: Uyarlama

Format: Orijinal ölçek, genellikle 7 noktalı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanır (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 7=Kesinlikle Katılıyorum). Uyarlamada da benzer bir formatın kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu: Kurumsal Yöneticiler ve Çalışanlar (Organizasyonel Düzeyde Değerlendirme).

Yaş Grubu: Yetişkin (Kurumsal Çalışma Yaşamı İçindeki Bireyler).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki sigorta ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösteren organizasyonların üst ve orta düzey yönetim personeli.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-Report) anketi; organizasyonel düzeyde pazar yönelimi algısının ölçülmesi. Puanlama, alt boyutların ortalaması alınarak yapılır ve toplam skor, genel pazar yönelimi seviyesini gösterir.

Anahtar Kelimeler

MARKOR, Müşteri Odaklılık, Rekabet Odaklılık, Fonksiyonlar Arası Koordinasyon, Likert Ölçeği, Örgütsel Performans, Stratejik Yönetim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (B. Yenilmez’in tez çalışması için).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinali (Narver ve Slater, 1990) akademik araştırmalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Yenilmez’in yüksek lisans tezi kapsamında yapılan uyarlamanın kullanımı için tez sahibinden izin alınması önerilir. Ölçeğin Türkçe uyarlama yılı 2000’dir.

Ücret bilgisi: Ölçeğin akademik ve ticari olmayan amaçlarla kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya danışmanlık amaçlı kullanımlarda orijinal yayıncıdan (Narver & Slater) lisans veya izin almak gerekebilir.

Kaynaklar

1. Yenilmez, B. (2000). Pazar yönelimi kavramı: Türkiye’de sigorta ve bankacılık sektöründe pazar yönelimi ölçeklerini karşılaştıran bir araştırma (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
2. Narver, J. C., & Slater, S. F. (1990). The effect of a market orientation on business profitability. Journal of Marketing, 54(4), 20-35. (Orijinal Ölçek Çalışması).

Narver ve Slater Pazar Yönelimi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu akademik girişe esas teşkil eden kaynakta ölçeğin maddeleri yer almamaktadır. Ölçek, Narver ve Slater tarafından geliştirilen orijinal 15 maddelik (veya kısaltılmış versiyonlarda daha az maddelik) MARKOR ölçeğine dayanmaktadır. Orijinal ölçek, pazar yöneliminin Müşteri Yönelimi, Rakip Yönelimi ve Fonksiyonlar Arası Koordinasyon olmak üzere üç alt boyutunu ölçen ifadeler içerir.