Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Ebeveyn Tutum Ölçeği

Özet

Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Ebeveyn Tutum Ölçeği, ebeveynlerin çocuklarının okul dışındaki sportif etkinliklere katılımına ilişkin inanç, değerlendirme ve destek düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. 2015 yılında Yılmaz ve Güven tarafından geliştirilen bu ölçek, ebeveynlerin tutumlarını üç temel alt boyutta (Kişisel Gelişim, Akademik Algı ve Sosyal Destek) incelemektedir. Ölçek, toplam 17 maddeden oluşmakta ve 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır. Bu ölçek, sportif aktivitelere katılımın çocuğun akademik başarısı ve kişisel gelişimi üzerindeki etkilerine dair ebeveyn algılarını belirlemede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn tutumu, ders dışı spor, sportif etkinlik, psikometri, ölçek geliştirme, akademik algı, sosyal destek.

Yazarlar

Aynur Yılmaz, Ömer Güven

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ebeveynlerin çocuklarının ders dışı sportif aktivitelere katılımına yönelik mevcut tutumlarını sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu tutumların belirlenmesi, spor bilimleri ve eğitim psikolojisi alanında çocukların spora katılım motivasyonlarını ve sporun faydalarını destekleyen veya engelleyen ebeveyn tutumlarını anlamak için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, özellikle ebeveynlerin sporun çocuğun karakter gelişimi, sosyal becerileri ve okul performansı üzerindeki etkilerine dair sahip oldukları pozitif veya negatif algıları ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Elde edilen veriler, ebeveyn eğitim programlarının geliştirilmesine ve spor katılımını artırmaya yönelik stratejilerin oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.

Yapı

Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Ebeveyn Tutum Ölçeği, çok boyutlu bir yapı ölçmektedir. Bu yapı, ebeveynlerin spora verdikleri değeri ve bu değerin çocuğun hayatına yansımasını içermektedir. Ölçek, faktör analizi sonucunda belirlenen üç ana alt boyuttan oluşmaktadır:

• Kişisel Gelişim: Sportif faaliyetlerin çocuğun ahlaki, fiziksel ve sosyal gelişimine yaptığı katkılara dair pozitif inançları kapsar.
• Akademik Algı: Sportif faaliyetlerin çocuğun ders çalışma süresini kısıtlayarak veya yorgunluğa neden olarak akademik başarısını olumsuz etkileyeceği yönündeki algıları ölçer.
• Sosyal Destek: Ebeveynin, çocuğu ders dışı spor aktivitelerine bizzat teşvik etme, destekleme ve yönlendirme eğilimini ifade eder.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Yılmaz & Güven, 2015), ölçeğin ölçmek istediği yapıyı doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini gösteren çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Her ne kadar kaynak metinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, ölçek bir geliştirme çalışması ürünü olduğu için, yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla genellikle açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri kullanılmıştır.

Özellikle alt boyutların teorik olarak beklendiği gibi ayrışması (Kişisel Gelişim, Akademik Algı, Sosyal Destek), ölçeğin yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, maddelerin ilgili alt boyutlarla yüksek korelasyon göstermesi de ölçeğin iç tutarlılığını desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verme yeteneğini ifade eder. Yılmaz ve Güven’in (2015) çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.

Ölçek geliştirme sürecinde genellikle test-tekrar test güvenirliği gibi diğer yöntemler de kullanılabilir, ancak temel olarak üç alt boyutun her biri için ayrı ayrı yüksek iç tutarlılık katsayılarının raporlanması beklenir. Bu, ölçeğin tutumları kararlı bir biçimde ölçtüğünü kanıtlar.

Faktör Analizi

Ölçek, ders dışı sportif etkinliklere yönelik ebeveyn tutumlarının çok boyutlu doğasını ortaya koymak amacıyla faktör analizine tabi tutulmuştur. Bu analiz sonucunda 17 maddelik ölçek, toplamda üç farklı faktör (alt boyut) altında toplanmıştır:

1. Kişisel Gelişim (11 Madde): Bu alt boyut, en fazla maddeye sahiptir ve sporun etik değerler, disiplin, sorumluluk gibi alanlardaki gelişimine odaklanır.
2. Akademik Algı (3 Madde): Sporun akademik performansa olumsuz etkileri hakkındaki endişeleri yansıtan maddeleri içerir.
3. Sosyal Destek (3 Madde): Ebeveynin çocuğuna sağladığı aktif katılım teşviki ve desteği ölçer.

Bu üç faktörlü yapı, ebeveynlerin sportif aktivitelere bakış açısının sadece destekleyici olmaktan ibaret olmadığını, aynı zamanda potansiyel akademik riskleri değerlendirme ve kişisel faydaları önceliklendirme gibi karmaşık bileşenleri içerdiğini göstermektedir.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme (Development) / Tutum Ölçeği

Format: Ölçek toplam 17 maddeden oluşur ve 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeveynler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Okul çağındaki çocukların ebeveynleri)

Popülasyon Detayları: Ölçek, çocukları ders dışı sportif etkinliklere katılan veya katılma potansiyeli olan ebeveynleri hedef almıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-report scale). Katılımcılar, her maddeye 1 (tamamen katılmıyorum) ile 5 (tamamen katılıyorum) arasında bir değer vererek tutumlarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn tutumu, spor psikolojisi, çocuk gelişimi, tutum ölçümü, ders dışı aktiviteler, faktör analizi, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Aynur Yılmaz (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: 2015

İzinler ve Kullanım Ücreti: Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Sorumlu yazarın e-posta adresi iletişim için mevcuttur.

Referanslar

Yılmaz, A. ve Güven, Ö. (2015). Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Ebeveyn Tutum Ölçeği. Niğde Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(2), 244-259.

Makalenin orijinal yayınına şu bağlantıdan ulaşılabilir: dergi.nigde.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: ders-disi-sportif-etkinliklere-yonelik-ebeveyn-tutum-olcegi-toad.pdf

Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Ebeveyn Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 3 alt boyut ve 17 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert (1= tamamen katılmıyorum, 5=tamamen katılıyorum) şeklindedir.

• Kişisel Gelişim (11 m): Ders dışı spor aktiviteleri çocuğumun ahlaki gelişimine katkı sağlar.
• Akademik Algı (3 m): Ders dışı spor aktiviteleri çocuğumun akademik-okul başarısını olumsuz olarak etkiler.
• Sosyal Destek (3 m): Çocuğumu ders dışı spor aktivitelerine teşvik ederim.