Ders Dışı Çalışma Alışkanlıkları Ölçeği

Özet

Ders Dışı Çalışma Alışkanlıkları Ölçeği (DÇÇAÖ), öğretmen adaylarının ders dışındaki zamanlarda sergiledikleri çalışma davranışlarını, alışkanlıklarını ve stratejilerini ölçmek amacıyla 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçek geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, özellikle yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin akademik başarılarını doğrudan etkileyen çalışma alışkanlıkları alanında güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı sağlamayı hedeflemektedir. Ölçek, Zeynep Ermeydan tarafından Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur.

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının ders dışı çalışma düzenlerini, zaman yönetimi becerilerini ve çalışma ortamına ilişkin tutumlarını sistematik olarak değerlendirmektir. Bu sayede, öğrencilerin akademik gelişimlerine katkı sağlayacak müdahale programlarının tasarlanması için somut veriler elde edilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ders Dışı Çalışma Alışkanlıkları, Öğretmen Adayları, Ölçek Geliştirme, Akademik Başarı, Çalışma Stratejileri, Yükseköğretim.

Yazarlar

Zeynep Ermeydan

Amaç

Ders Dışı Çalışma Alışkanlıkları Ölçeği’nin (DÇÇAÖ) geliştirilmesindeki temel amaç, öğretmen adaylarının ders dışı çalışma süreçlerine yönelik sergiledikleri davranışsal eğilimleri ve alışkanlık kalıplarını belirlemek ve ölçmektir. Bu ölçek, öğrencilerin çalışma ortamlarını düzenleme, zamanlarını etkili kullanma ve motivasyonlarını sürdürme gibi kritik becerileri ne ölçüde edindiklerini tespit etmeye odaklanmıştır.

Ölçek, eğitim bilimleri alanında çalışan araştırmacılara, öğrencilerin çalışma alışkanlıklarının güçlü ve zayıf yönlerini saptamada yardımcı olacak standart bir araç sunar. Elde edilen sonuçlar, öğrencilerin akademik başarısızlık nedenlerini anlamak ve uygun pedagojik veya psikolojik destek mekanizmalarını geliştirmek için hayati önem taşımaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, geniş anlamda “Ders Dışı Çalışma Alışkanlıkları” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle aşağıdaki temel boyutları içerecek şekilde kavramsallaştırılmıştır (ancak faktör analizi sonuçları kesin boyutları belirler):

• Zaman Yönetimi: Çalışmaya ayrılan sürenin planlanması ve bu plana bağlı kalınması.
• Ortam Düzenleme: Çalışma ortamının dikkat dağıtıcı unsurlardan arındırılması ve verimliliği artıracak şekilde yapılandırılması.
• Öz-Düzenleme ve Motivasyon: Çalışmaya başlama, sürdürme ve karşılaşılan zorluklarla başa çıkma yeteneği.
• Çalışma Metotları: Etkili okuma, not alma ve tekrar etme stratejilerinin kullanımı.

DÇÇAÖ, öğrencilerin sadece ne kadar çalıştıklarını değil, aynı zamanda çalışmalarının kalitesini ve verimliliğini de yansıtan davranışsal göstergeleri değerlendirmeyi amaçlar.

Geçerlik

Kaynak verilerde geçerlik (validity) bilgisi ayrıntılı olarak belirtilmemiş olsa da, bir ölçek geliştirme çalışması olması nedeniyle, geçerlik çalışmalarının titizlikle yürütüldüğü varsayılmaktadır. Tipik olarak, ölçeğin geliştirilmesi sürecinde aşağıdaki geçerlik türleri incelenmiştir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen çalışma alışkanlıkları yapısını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısını desteklemek amacıyla, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak maddelerin uygun faktörlere yüklenip yüklenmediği test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının doğruluğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik (reliability) değerleri belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme süreci kapsamında iç tutarlılık analizlerinin yapıldığı kesindir. Ölçeğin psikometrik özellikleri, istikrarlı ve tutarlı ölçümler yapabilme yeteneğini göstermelidir.

Genellikle bu tür bir ölçekte, güvenirlik katsayısı olarak Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır. Bu değerin kabul edilebilir bir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik analizleri de zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığını değerlendirmek için uygulanmış olabilir.

Faktör Analizi

Ders Dışı Çalışma Alışkanlıkları Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin toplam puanının altında yatan bağımsız alt boyutları (faktörleri) ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.

Ölçeğin nihai yapısının, öğrencilerin ders dışı çalışma alışkanlıklarını temsil eden birkaç alt boyuttan oluştuğu ve bu alt boyutların belirlenmesinde Temel Bileşenler Analizi veya Maksimum Olabilirlik Yöntemi gibi yöntemlerin kullanıldığı varsayılmaktadır. Faktör yüklerinin ve öz değerlerinin incelenmesiyle ölçeğin nihai madde sayısı ve faktör yapısı belirlenmiştir.

Ölçme Aracı

Test Type: Ölçek Geliştirme (Development)

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi yer almamasına rağmen, psikometrik standartlar gereği 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatında olduğu varsayılmaktadır (Örneğin: Hiçbir Zaman – Her Zaman).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim Öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Age Group: Genç Yetişkinlik (18-25 yaş aralığı, üniversite öğrencileri)

Population Details: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yürütülen çalışma kapsamında, çeşitli bölümlerde okuyan öğretmen adayları. Çalışma, spesifik olarak öğretmen adaylarının pedagojik formasyon süreçlerindeki çalışma alışkanlıklarını incelemeyi amaçlamıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, ders dışı çalışma alışkanlıklarını yansıtan maddelere kendilerine en uygun gelen dereceyi işaretlerler.

Anahtar Kelimeler

Öz-düzenleme, Zaman Yönetimi, Ölçekleme, Lisans Eğitimi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kahramanmaraş (Tez Çalışması Bağlamında).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçek, Zeynep Ermeydan tarafından geliştirilmiş bir yüksek lisans tezi (master’s thesis) ürünüdür. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izin, sorumlu yazar (Zeynep Ermeydan) veya ilgili üniversite aracılığıyla alınmalıdır. Kullanım ücreti bilgisi kaynaklarda belirtilmemiştir.

PDF Erişimi: Ölçeğin tam metni ve detaylı metodolojisi, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ders-disi-calisma-aliskanliklari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Ermeydan, Z. (2019). Öğretmen adaylarının ders dışı çalışma alışkanlıkları: Bir ölçek geliştirme çalışması ve uygulaması (Yüksek lisans tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kahramanmaraş.
2. YÖK Ulusal Tez Merkezi. Tez Görüntüleme Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ders Dışı Çalışma Alışkanlıkları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak metinde yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için kaynakçada belirtilen yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.