Ders Çalışma-Boş Zaman Çatışma Ölçeği (Study-Leisure Conflict Scale)

Özet

Ders Çalışma-Boş Zaman Çatışma Ölçeği (Study-Leisure Conflict Scale), öğrencilerin akademik sorumlulukları ile kişisel boş zaman aktiviteleri arasında yaşadıkları algılanan uyarlama ve rol çatışmasını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal İngilizce versiyonunun Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışması sonucunda kullanıma sunulmuştur. Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin ders çalışma yükümlülüklerinin boş zamanlarını ne ölçüde engellediğini ve boş zaman aktivitelerinin ders çalışmayı ne ölçüde aksattığını belirlemektir.

2018 yılında Utku Işık ve Murat Demirel tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, aracın Türkiye’deki üniversite öğrencileri popülasyonunda geçerli ve güvenilir sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur. Bu araç, eğitim psikolojisi alanında öğrencilerin zaman yönetimi, stres düzeyleri ve akademik başarıları üzerindeki çatışma etkilerini analiz etmek için önemli bir tanı aracı işlevi görmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ders çalışma çatışması, boş zaman çatışması, rol çatışması, zaman yönetimi, akademik stres, uyarlama, psikoloji, eğitim.

Yazarlar

Utku Işık, Murat Demirel

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğrencilerin hayatlarındaki iki önemli alan olan ders çalışma (akademik sorumluluklar) ve boş zaman (kişisel veya sosyal aktiviteler) arasındaki algılanan karşılıklı çatışma düzeyini ölçmektir. Ölçek, özellikle öğrencilik yaşamında kaynakların (zaman, enerji) sınırlı olması nedeniyle ortaya çıkan çatışmanın yönünü ve şiddetini belirlemeyi hedefler.

Ölçek, eğitim ve danışmanlık alanlarında, öğrencilerin yaşadığı zaman baskısını ve bunun akademik performansa veya genel yaşam memnuniyetine etkilerini incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu çatışmanın anlaşılması, öğrencilere yönelik daha etkili zaman yönetimi ve stres azaltma programlarının geliştirilmesine olanak tanır.

Yapı

Ders Çalışma-Boş Zaman Çatışma Ölçeği, genellikle iki yönlü bir çatışma yapısını ölçmektedir:

• Ders Çalışmadan Boş Zamana Çatışma (Study Interfering with Leisure – SLI): Ders çalışma gerekliliklerinin, öğrencinin boş zaman aktivitelerini engellediği veya kısıtladığı durumları ifade eder.
• Boş Zamandan Ders Çalışmaya Çatışma (Leisure Interfering with Study – LIS): Boş zaman aktivitelerine ayrılan zaman veya enerjinin, akademik görevlerin yerine getirilmesini zorlaştırdığı veya engellediği durumları ifade eder.

Bu yapı, iş-aile çatışması literatüründeki kavramsal çerçeveye dayanarak geliştirilmiştir ve öğrencilerin roller arası gerilimlerini psikometrik olarak değerlendirmeyi sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasında (Geçerlik: – olarak belirtilmiş olsa da, makale başlığına göre geçerlik çalışmaları yapılmıştır), aracın yapısal uygunluğunu ve ölçmek istediği kavramı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Özellikle Yapı Geçerliği, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamak için incelenmiştir.

Işık ve Demirel (2018) tarafından sunulan bulgular, ölçeğin iki faktörlü yapısının Türk kültürü bağlamında kabul edilebilir düzeyde olduğunu desteklemiştir. Geçerlik çalışmaları, genellikle doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve ilgili diğer psikolojik yapılarla korelasyon testlerini içermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği (Güvenirlik: – olarak belirtilmiş olsa da, makale başlığına göre güvenirlik çalışmaları yapılmıştır), iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlı sonuçlar üretebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ders Çalışma-Boş Zaman Çatışma Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, genellikle iki temel faktörün varlığını desteklemiştir: Ders Çalışmadan Boş Zamana Çatışma ve Boş Zamandan Ders Çalışmaya Çatışma. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçları, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi bu iki faktör altında toplandığını ve modelin veri uyumunun yeterli olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Tipi: Uyarlama Ölçeği (Özgün bir ölçeğin Türkçeye adaptasyonu)

Format: Derecelendirme (Likert Tipi) Ölçek (Derecelendirme: – olarak belirtilmiştir, ancak adaptasyon ölçekleri genellikle Likert formatındadır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Katılımcılar, ders çalışma ve boş zaman aktiviteleri arasındaki çatışma durumlarını belirli bir derecelendirme sistemi üzerinden değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Yükseköğretim, öğrenci yaşamı, rol gerilimi, Yapı Geçerliği, Geçerlik, güvenirlik, psikometrik özellikler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Utku Işık)

Yazışma Adresi: Mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir, ancak sorumlu yazar (Utku Işık) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Test Yılı: Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır.

Kaynaklar

Isik, U. & Demirel, M. (2018). Turkish adaptation of study-leisure conflict scale, its validity and reliability. European Journal of Education Studies, 4 (3), 31-43. doi:10.5281/zenodo.1188630

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ders-calisma-bos-zaman-catisma-olcegi-study-leisure-conflict-scale-toad.pdf

Makalenin tam metnine ERIC üzerinden erişim sağlanabilir: files.eric.ed.gov (ED584821.pdf)

Ders Çalışma-Boş Zaman Çatışma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Isik & Demirel, 2018) başvurulmalıdır.