Ders Çalışma Yaklaşımı Ölçeği

Özet

Ders Çalışma Yaklaşımı Ölçeği, bireylerin akademik materyalleri öğrenirken kullandıkları bilişsel ve motivasyonel stratejileri ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi, M. B. Yılmaz ve F. Orhan tarafından 2011 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin yurt dışı literatürde kabul görmüş teorik yapısını Türk eğitim bağlamına taşımayı hedeflemiştir.

Ölçek, öğrencilerin öğrenme süreçlerine derinlemesine mi (anlama odaklı), yüzeysel mi (ezber odaklı) yoksa stratejik mi (başarı odaklı) yaklaştıklarını belirleyerek eğitim psikolojisi alanında önemli bir tanı aracı işlevi görmektedir. Türkçe formun geçerlik ve güvenirlik analizleri, yükseköğretim öğrencileri örnekleminde ölçeğin kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Ders çalışma yaklaşımı, öğrenme stratejileri, eğitim psikolojisi, psikometrik araç, uyarlama, öğrenme yaklaşımları, yükseköğretim.

Yazarlar

M. Betül Yılmaz, F. Orhan

Amaç

Ders Çalışma Yaklaşımı Ölçeği’nin temel amacı, öğrencilerin öğrenme faaliyetlerine yönelik benimsedikleri niteliksel yaklaşımları tespit etmektir. Bu yaklaşım farklılıkları, öğrencilerin bir konuyu derinlemesine analiz etme, bilgileri ilişkilendirme ve anlamlandırma düzeylerini yansıtır. Ölçek, öğrencilerin akademik başarılarını etkileyen temel bilişsel ve duyuşsal eğilimleri ölçerek, eğitimcilerin öğrenme güçlüklerini teşhis etmesine ve uygun pedagojik müdahaleleri geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlar.

Ölçek aynı zamanda, öğrencilerin not alma veya sınav geçme gibi dışsal hedeflere ne kadar odaklandığını (stratejik yaklaşım) veya sadece materyali ezberlemeye ne kadar odaklandığını (yüzeysel yaklaşım) belirleme konusunda da kritik bilgiler sunar. Bu ayrım, öğrenme ortamlarının kalitesini değerlendirmede de kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, öğrenme yaklaşımları teorisi çerçevesinde, öğrencilerin öğrenme motivasyonları ve kullandıkları stratejilerin etkileşimini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Uluslararası literatürde kabul gören bu yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur: Derin Yaklaşım, Yüzeysel Yaklaşım ve Stratejik Yaklaşım. Derin Yaklaşım, materyali gerçekten anlama, yeni bilgilerle mevcut bilgileri ilişkilendirme ve eleştirel düşünme motivasyonunu yansıtır.

Yüzeysel Yaklaşım ise, sadece minimum gereklilikleri yerine getirme, ezberleme ve bilgiyi bağlamından kopararak öğrenme eğilimini gösterir. Son olarak, Stratejik Yaklaşım yüksek not alma ve başarı elde etme gibi dışsal ödüllere odaklanan organize ve planlı çalışma yöntemlerini kapsar. Türkçe adaptasyon çalışması, bu üç boyutlu yapının Türk kültüründe de geçerli olup olmadığını incelemiştir.

Geçerlik

Ders Çalışma Yaklaşımı Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Yılmaz ve Orhan (2011) tarafından detaylıca incelenmiştir. Yapı geçerliğini saptamak amacıyla, genellikle faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen alt boyutlara uygun şekilde kümelenip kümelenmediğini doğrular. Adaptasyon sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe örneklemde de korunduğu yönünde kanıtlar sunulmuştur.

Ayrıca, ölçeğin diğer akademik performans göstergeleri (örneğin, not ortalaması) ile olan korelasyonları (ölçüt bağıntılı geçerlik) araştırılmıştır. Bu çalışmalar, ölçeğin gerçekten de ölçmeyi amaçladığı ders çalışma yaklaşımlarını doğru bir şekilde ölçtüğünü gösteren güçlü kanıtlar sağlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliğinin belirlenmesi, Türkçe formun tutarlılığını ve istikrarını göstermek için hayati öneme sahiptir. Yılmaz ve Orhan (2011) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Bu katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının her birinde ve toplam puanda kabul edilebilir düzeyde yüksek çıkmıştır, bu da maddelerin birbiriyle tutarlı olduğunu göstermektedir.

İç tutarlılık analizlerinin yanı sıra, ölçeğin zamana bağlı istikrarını belirlemek için test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları da yapılmış olabilir. Yüksek güvenilirlik değerleri, ölçeğin ölçüm hatasını minimize ettiğini ve farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar vereceğini garanti eder.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyon çalışmasında, ölçeğin çok boyutlu yapısını incelemek ve doğrulamak için hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerinden faydalanılmıştır. Bu analizler, Ders Çalışma Yaklaşımı Ölçeği’nin orijinal yapısındaki derin, yüzeysel ve stratejik öğrenme yaklaşımlarını temsil eden faktörlerin Türk öğrencileri arasında da geçerli olduğunu göstermiştir.

Yapılan Faktör Analizi sonuçları, maddelerin beklenen faktörlere yüksek yükler verdiğini ve faktörler arası korelasyonların teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliğine dair sağlam psikometrik kanıtlar sunmaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Orijinal ölçeğe bağlı olarak, genellikle 4 veya 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır (Örneğin: “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri

Age Group: Genellikle 18-25 yaş aralığındaki üniversite öğrencileri.

Population Details: Üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören, lisans düzeyindeki öğrenciler. Örneklem büyüklüğü adaptasyon çalışmasının sağlamlığını belirler.

Test Methodology: Bireysel veya grup halinde uygulanan, öz bildirim temelli kağıt-kalem veya dijital formattaki bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci başarısı, akademik performans, bilişsel stratejiler, Psikometri, öğrenme motivasyonu, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: M. Betül Yılmaz)

Correspondence Address: Yıldız Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe adaptasyon çalışması 2011 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya ticari olmayan araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar M. Betül Yılmaz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Yılmaz, M. B. ve Orhan, F. (2011). Ders Çalışma Yaklaşımı Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 36(159), 69-83.

The original PDF can be downloaded here: ders-calisma-yaklasimi-olcegi-toad.pdf

Ders Çalışma Yaklaşımı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için ilgili makalenin incelenmesi veya sorumlu yazar (M. Betül Yılmaz) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.