Ciddi Boş Zaman Kariyeri Ölçeği

Özet

Ciddi Boş Zaman Kariyeri Ölçeği (CBZKÖ), bireylerin belirli bir Ciddi Boş Zaman etkinliğine olan derin bağlılıklarının ve bu bağlılık sürecinde kaydettikleri ilerlemenin Psikometrik olarak ölçülmesini amaçlayan bir araçtır. Ölçek, özellikle bireylerin boş zaman aktivitelerini bir Kariyer yapısı içinde nasıl deneyimlediklerini, bu süreçteki aşamaları, zorlukları ve kişisel başarıları değerlendirmek üzere geliştirilmiştir. Durhan, Özdemir ve Karaküçük (2020) tarafından yapılan çalışma, ölçeğin Türkçe kültürüne uygunluğunu, yapısal bütünlüğünü ve güvenilirliğini ortaya koyan bir geliştirme ve doğrulama çalışmasıdır. Bu araç, boş zaman araştırmaları alanında, bireysel gelişim ve motivasyon konularında önemli veriler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ciddi Boş Zaman, Boş Zaman Kariyeri, Geçerlik, Güvenirlik, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Kariyer, Türk Çalışmaları.

Yazarlar

Tebessüm Ayyıldız Durhan, Alparslan Serhat Özdemir, Serdar Karaküçük

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Ciddi Boş Zaman kavramının temelini oluşturan alt boyutları ve bireyin bu alandaki ilerlemesini ölçebilecek Türkçe bir araç sunmaktır. Bu kariyer yaklaşımı, boş zaman aktivitesine uzun süreli, yüksek çaba gerektiren ve özdeşleşmeye dayalı bir katılımı içerir. Ölçek, uygulayıcılara ve araştırmacılara, katılımcıların boş zaman faaliyetlerini ne derece ciddi bir kariyer olarak algıladıklarını ve bu süreçte hangi aşamada bulunduklarını belirleme imkanı sağlamaktadır.

Ölçek, literatürdeki boş zaman kavramının sadece eğlence odaklı olmadığını, aynı zamanda kişisel gelişim ve uzmanlaşma sağlayan yapılar içerdiğini göstermeyi hedeflemektedir. Bu nedenle, bireylerin boş zaman aktivitelerine yatırdıkları zaman, enerji ve kaynakların seviyesini ölçmek, ölçeğin birincil amaçlarından biridir.

Yapı

Ciddi Boş Zaman Kariyeri, Robert Stebbins tarafından geliştirilen ve boş zaman faaliyetlerinin profesyonel veya yarı-profesyonel bir meslek gibi deneyimlendiği bir çerçeveyi ifade eden bir yapıdır. Bu yapı, genellikle altı ana boyutta incelenir: sürekli azim, kariyer aşamalarında ilerleme, benzersiz ve dayanıklı faydalar, güçlü özdeşleşme, özel bir ahlaki yapı ve grup üyeliği.

CBZKÖ, bu kariyer aşamalarının ve karakteristik özelliklerinin katılımcılar tarafından ne ölçüde benimsendiğini ölçmektedir. Ölçeğin alt boyutları, muhtemelen bireyin başlangıçtan uzmanlığa doğru ilerlemesini, özverisini ve aktiviteye duyduğu bağlılığın derinliğini temsil eden faktörlerden oluşmaktadır. Yapısal geçerlik çalışmaları, ölçeğin teorik olarak beklenen bu çok boyutlu yapıyı yansıtıp yansıtmadığını test etmiştir.

Geçerlik

Ciddi Boş Zaman Kariyeri Ölçeği’nin Geçerlik çalışması, Durhan, Özdemir ve Karaküçük (2020) tarafından detaylıca yürütülmüştür. Bu çalışma, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamaya odaklanmıştır.

Yapılan analizler arasında genellikle yapı geçerliği (Construct Validity) öne çıkmaktadır. Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) teknikleri kullanılarak ölçeğin faktör yapısı incelenmiş, maddelerin ilgili alt boyutlara yüklenimleri kontrol edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen boyutsal yapıyı koruduğunu ve Türk örnekleminde geçerli olduğunu göstermiştir. Ancak spesifik faktör yükleri ve uyum indeksleri için kaynak makaleye başvurulmalıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik (Reliability) değerlendirmesi, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verip vermediğini ve iç tutarlılığını incelemiştir. Durhan ve arkadaşları (2020), ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısını hesaplamışlardır.

Yayınlanan çalışmada, ölçeğin genel Cronbach Alfa değerinin ve alt boyutlarının Alfa değerlerinin kabul edilebilir seviyelerin üzerinde olduğu bildirilmiştir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve testin ölçme hatasının düşük olduğunu göstermektedir. Test-tekrar test güvenirliği gibi diğer güvenirlik yöntemlerinin kullanılıp kullanılmadığı bilgisi için kaynak makaleye danışılmalıdır.

Faktör Analizi

Ciddi Boş Zaman Kariyeri Ölçeği’nin geliştirme sürecinde faktör analizi kritik bir rol oynamıştır. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak ve gereksiz veya uygun olmayan maddeleri elemek için kullanılmıştır.

Araştırmacılar, muhtemelen Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanarak maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını belirlemişlerdir. Ardından, elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem grubunda da geçerli olup olmadığını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, modelin veriyle uyumunu gösteren uyum indeksleri (RMSEA, CFI, GFI vb.) ile raporlanmıştır. Bu analizler, ölçeğin Ciddi Boş Zaman kariyerinin farklı yönlerini (örneğin, azim, özdeşleşme, sosyal faydalar) ayrıştırabildiğini kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır (Kesin bilgi için referans makaleye bakınız).

Language Available: Türkçe

Population Group: Boş zaman aktivitelerine ciddi düzeyde katılım gösteren yetişkinler veya üniversite öğrencileri (Örneklem detayları için makaleye bakınız).

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üzeri)

Population Details: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli boş zaman etkinliklerine (spor, sanat, hobi vb.) aktif olarak katılan bireyler üzerinde standardize edilmiştir. Spesifik örneklem büyüklüğü ve demografik dağılım, 2020 tarihli çalışmada mevcuttur.

Test Methodology: Öz-bildirim ölçeği (Self-report questionnaire). Katılımcılar, boş zaman aktivitelerine yönelik tutum ve davranışlarını yansıtan ifadelere ne derece katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Ciddi Boş Zaman, Kariyer Gelişimi, Boş Zaman Çalışmaları, Psikometrik Özellikler, Faktör Analizi, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynaklarda belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Tebessüm Ayyıldız Durhan: [email protected]

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi (Makale yayınlandığı tarihteki sorumlu yazar adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ciddi Boş Zaman Kariyeri Ölçeği’nin geliştirme ve geçerlik/güvenirlik çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya bilimsel araştırmalarda kullanımı için izinler, sorumlu yazar Tebessüm Ayyıldız Durhan ile iletişime geçilerek alınmalıdır. Kullanım ücreti bilgisi sağlanmamıştır, ancak akademik amaçlı kullanımlar genellikle yazarların izniyle ücretsiz olabilmektedir.

Orijinal makaleye erişim için kullanılan DOI bağlantısı şudur: https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.41728.

Kaynaklar

1. Durhan, T. A., Özdemir, A. S., ve Karaküçük, S. (2020). Ciddi Boş Zaman Kariyeri Ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish Studies – Social, 15(3), 953-963. DOI: 10.29228/TurkishStudies.41728

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ciddi-bos-zaman-kariyeri-olcegi-toad.pdf

Ciddi Boş Zaman Kariyeri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen 2020 tarihli kaynak makaleye başvurulması gerekmektedir.