Denetim Tutum Ölçeği

Özet

Denetim Tutum Ölçeği, 2016 yılında Uğurlu ve Usta tarafından geliştirilmiş bir Psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin kurumsal veya sosyal ortamlarda karşılaştıkları Denetim mekanizmalarına veya kontrol süreçlerine yönelik sahip oldukları genel eğilimleri ve tepkileri, yani Tutum‘larını ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle çalışma ortamlarında demografik özelliklerin ve denetime yönelik tutumların çalışanların psikolojik refahı üzerindeki etkilerini, örneğin Tükenmişlik düzeylerini ne ölçüde yordadığını inceleyen araştırmalar bağlamında kullanılmıştır.

Ölçek, doğrudan bir özellik ölçümü yerine, bireylerin denetim algısına dair sübjektif değerlendirmelerini ortaya koyarak, örgütsel davranış ve personel yönetimi alanlarındaki araştırmalara katkı sağlamaktadır. Ölçeğin geliştirilme süreci, ilgili makalede detaylıca açıklanmıştır. İlgili makaleye bu bağlantı üzerinden erişilebilir: efdergi.ibu.edu.tr.

Anahtar Kelimeler

Denetim Tutumu, Örgütsel Davranış, Tükenmişlik, Tutum, Ölçek Geliştirme, Psikometrik, Kontrol Mekanizmaları.

Yazarlar

Uğurlu, C. T., Usta, H. G.

Amaç

Denetim Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin (özellikle profesyonel veya akademik ortamlardaki çalışanların/öğrencilerin) denetim veya kontrol mekanizmalarına karşı geliştirdikleri olumlu veya olumsuz Tutum‘ları nicel olarak belirlemektir. Bu tutumların belirlenmesi, bireysel psikolojik sonuçlar (örneğin stres veya Tükenmişlik) ile örgütsel değişkenler arasındaki ilişkinin anlaşılmasına olanak tanır.

Ölçek, aynı zamanda demografik değişkenlerin (cinsiyet, yaş, eğitim seviyesi vb.) denetim tutumlarını ne şekilde etkilediğini ve bu tutumların psikolojik yordayıcı güçlerini tespit etmek için bir araç olarak hizmet etmektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, literatürdeki bu boşluğu doldurmaya yönelik atılmış bir adımdır.

Yapı

Denetim Tutum Ölçeği, psikolojideki temel kavramlardan olan bireysel Tutum yapısı üzerine kurulmuştur. Ölçülen yapı, bireyin dışarıdan gelen kontrol ve gözetim eylemlerine (denetime) karşı sergilediği bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerin bütünüdür. Bu yapı, genellikle ya denetimi destekleyici ve yapıcı bulan bir tutum (olumlu) ya da denetimi kısıtlayıcı ve baskıcı gören bir tutum (olumsuz) olarak iki uçta incelenir.

Ölçek, bireyin denetimin gerekliliğine, faydasına ve uygulama biçimine dair inançlarını ve duygusal tepkilerini yakalamayı amaçlar. Bu yapı, örgütsel psikoloji ve yönetim bilimleri açısından, çalışan bağlılığı, performans ve stres yönetimi gibi kritik konularla yakından ilişkilidir.

Geçerlik

Kaynak metinde geçerlik bilgisi bulunmamakla birlikte, standart bir Ölçek Geliştirme çalışmasında (Uğurlu & Usta, 2016), ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösteren geçerlik çalışmalarının yapılmış olması beklenir. Tipik olarak bu çalışmalar; yapı geçerliği (faktör analizi ile), ölçüt bağımlı geçerlik (ilgili dış kriterlerle korelasyon) ve kapsam geçerliği (uzman görüşleri) testlerini içerir.

Okuyucuların detaylı geçerlik sonuçlarına ulaşabilmesi için, Uğurlu ve Usta’nın 2016 tarihli makalesinin tamamının incelenmesi gerekmektedir. Makale, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nin 16. cildinde yayınlanmıştır.

Güvenirlik

Kaynak metinde güvenirlik bilgisi verilmemiştir. Ancak, geliştirme aşamasındaki Psikometrik bir araçta, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) gibi güvenirlik analizlerinin sunulması zorunludur. İç tutarlılık analizi, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ölçeğin güvenilirliğine dair veriler (örneğin, test-tekrar test güvenirliği veya eşdeğer formlar güvenirliği), ölçeğin zaman içinde ve farklı koşullarda ne kadar stabil sonuçlar verdiğini belirlemek için kritik öneme sahiptir. Bu veriler, orijinal araştırma makalesinde yer almaktadır.

Faktör Analizi

Denetim Tutum Ölçeği’nin kaç faktörden oluştuğu bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, ölçeğin bir Ölçek Geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla açımlayıcı (Exploratory Factor Analysis – EFA) ve/veya doğrulayıcı faktör analizinin (Confirmatory Factor Analysis – CFA) uygulanmış olması gerekmektedir.

Faktör analizi, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını ve bu boyutların teorik olarak öngörülen denetim tutumu yapısını ne ölçüde temsil ettiğini ortaya koyar. Bu analizler, ölçeğin nihai yapısının ve puanlamasının temelini oluşturur.

Araç

Test Type: Geliştirme tipi bir tutum ölçeği (Developmental Attitude Scale)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak Likert tipi derecelendirme (örneğin, 5’li veya 7’li) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışanlar veya üniversite öğrencileri (Araştırmanın bağlamına göre, tükenmişlik ve demografik özelliklerin incelendiği bir örneklem grubu).

Age Group: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Population Details: Orijinal çalışma, demografik özellikler ve tutumun Tükenmişlik üzerine yordayıcılık etkisini incelediği için, ölçek özellikle çalışma hayatında veya yoğun denetim altında olan gruplar için uygundur.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan, kağıt-kalem veya dijital ortamda doldurulabilen anket formatı.

Anahtar Kelimeler

Uğurlu, Usta, Denetim Algısı, Örgütsel Psikoloji, Geçerlik, Güvenirlik, Denetim, Tutum.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için orijinal makalenin yazarlarından izin alınması tavsiye edilir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda, kaynak gösterme zorunluluğu bulunmaktadır. Ölçeğin orijinal makalesine tam metin olarak erişim mümkündür.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: denetim-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Uğurlu, C. T. ve Usta, H. G. (2016). Demografik özellikler ve tutumun tükenmişlik üzerine yordayıcılık etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 305-318.

• Makale Bağlantısı: http://efdergi.ibu.edu.tr/index.php/efdergi/article/view/1846

Denetim Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır. Detaylı maddelere, yukarıda referansı verilen Uğurlu ve Usta (2016) çalışmasının tam metninden ulaşılması gerekmektedir.

Denetim Tutum Ölçeği’nin tam maddeleri, ölçeğin Ölçek Geliştirme aşamasında kullanılan ve faktör analizinden geçen nihai formunu temsil etmektedir. Kullanıcıların, ölçeği uygulamadan önce orijinal makaleyi inceleyerek puanlama yönergelerini ve madde içeriğini doğrulamaları şiddetle tavsiye edilir.