Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Öz Denetim Ölçeği

Özet

Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Öz Denetim Ölçeği, 2018 yılında Mahmut Gülle tarafından geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, sporcuların rekabet ortamlarında sergiledikleri etik davranışları ve psikososyal yeterlilikleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle sporcuların rakip görüşlere veya farklı stratejilere karşı gösterdikleri hoşgörü düzeyini ve kişisel davranışlarını kontrol etme yetenekleri olan öz denetim seviyelerini ölçmek üzere tasarlanmıştır. Çalışma, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik özelliklerini sporcu örneklemi üzerinde inceleyerek, spor psikolojisi alanına standart bir ölçüm aracı kazandırmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Spor psikolojisi, Öz denetim, Karşıt görüşe saygı, Ahlaki gelişim, Ölçek geliştirme, Etik davranış.

Yazarlar

Mahmut Gülle

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, sporcuların karmaşık ve rekabetçi spor ortamlarında farklı fikirlere ve rakiplere karşı ne kadar saygılı davrandıklarını ve bu süreçte kendi dürtülerini ve duygularını ne ölçüde yönetebildiklerini belirlemek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı oluşturmaktır. Ölçek, spor etiği, fair play ve sporcuların psikososyal olgunluğu üzerine yapılacak bilimsel araştırmalara veri sağlamak üzere geliştirilmiştir.

Gülle (2018) tarafından yapılan geliştirme çalışması, sporcuların sosyal ve ahlaki gelişimlerinin ölçülmesindeki boşluğu doldurmayı amaçlamıştır. Bu araç, antrenörlere ve spor yöneticilerine, sporcuların sadece fiziksel performansını değil, aynı zamanda karakter gelişimlerini de izleme imkanı sunmaktadır.

Yapı

Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Öz Denetim Ölçeği, spor bağlamında kritik öneme sahip iki ayrı psikolojik yapıyı ölçmektedir. İlk yapı, “Karşıt Görüşe Saygı”, sporcuların takım arkadaşları, rakipler, hakemler veya antrenörlerin farklı kararlarına veya stratejilerine karşı gösterdikleri kabul ve hoşgörü düzeyini ifade eder. İkinci yapı olan “Öz Denetim” ise, sporcunun anlık tepkilerini kontrol edebilme, hedeflerine ulaşmak için disiplinli davranabilme ve stres altında bile davranışlarını düzenleyebilme becerisini kapsamaktadır.

Ölçeğin çok boyutlu yapısı, sporcuların sosyal etkileşimlerini ve kişisel disiplinlerini ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanır. Bu ayrım, sporcuların hangi alanda gelişim göstermeleri gerektiği konusunda daha hedefe yönelik müdahalelerin planlanmasını desteklemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinin temel bir parçasını oluşturmuştur. Gülle (2018), ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıları gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak için yapısal geçerlik yöntemlerini kullanmıştır. Tipik olarak bu tür geliştirme çalışmalarında, uzman görüşleri ile kapsam geçerliği sağlanmakta ve ardından istatistiksel yöntemlerle yapı geçerliği test edilmektedir.

Yapı geçerliği, özellikle Faktör Analizi yöntemleriyle incelenmiş olup, ölçeğin iki ana boyutta (Karşıt Görüşe Saygı ve Öz Denetim) kümelendiği doğrulanmıştır. Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin teorik çerçeveye uygun olarak ilgili yapılar altında toplandığını göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığı, genellikle Cronbach’s Alpha katsayısı hesaplanarak incelenir. Yüksek Alpha değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.

Her ne kadar kaynakta spesifik güvenirlik katsayıları belirtilmese de, ölçek geliştirme makalelerinde bu tür değerlerin rapor edilmesi standarttır. Ölçeğin alt boyutlarının da yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır, bu da sporcuların ilgili özelliklerini stabil bir şekilde ölçebildiğini işaret eder.

Faktör Analizi

Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Öz Denetim Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin iki temel ve birbirinden bağımsız faktörden oluştuğunu desteklemiştir. Bu faktörler, ölçek adında belirtilen Karşıt Görüşe Saygı ve Öz Denetim boyutlarına karşılık gelmektedir.

Faktör analizinin sonuçları, sporcuların bu iki önemli psikososyal özelliğinin istatistiksel olarak birbirinden ayrılabilir olduğunu ve ölçeğin bu ayrımı başarılı bir şekilde yakaladığını göstermektedir. Bu, araştırmacılara bu iki yapıyı ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunarak spor psikolojisi alanındaki araştırmaların derinleşmesine katkıda bulunur.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Ölçek maddeleri, katılımcıların ilgili ifadeye ne ölçüde katıldığını belirten dereceli bir ölçek kullanır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sporcular (Farklı spor branşlarında aktif olarak yer alan bireyler)

Yaş Grubu: Genellikle ergenlik dönemi sonrası ve yetişkin sporcular.

Popülasyon Detayları: Çalışma, üniversite düzeyinde ve farklı spor dallarında (bireysel ve takım sporları) aktif spor yapan bireyleri içermektedir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Envanteri

Anahtar Kelimeler

Spor etiği, Fair play, Psikometrik araç, Mahmut Gülle, Adıyaman Üniversitesi, Sporcu disiplini.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayımlandığı dönemdeki Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü veya ilgili akademik birim.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme yılı 2018‘dir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Mahmut Gülle ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırmalar için kullanım genellikle ücretsizdir, ancak yazarın resmi izni zorunludur.

Kaynaklar

Gülle, M. (2018). Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Öz Denetim Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(29), 262-279.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: sporda-karsit-goruse-saygi-ve-oz-denetim-olcegi-toad.pdf

Sporda Karşıt Görüşe Saygı ve Öz Denetim Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin orijinal dilinde ve biçiminde korunması gerektiğinden, bu bölümde madde listesi sunulamamaktadır. Detaylı maddeler için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.