Değiştirilmiş Yale Preoperatif Anksiyete Ölçeği

Özet

Değiştirilmiş Yale Preoperatif Anksiyete Ölçeği (MYPAS), cerrahi müdahale öncesinde çocuklarda gözlemlenen anksiyete düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Orijinal Yale Preoperatif Anksiyete Ölçeği’nin (YPAS) gözden geçirilmiş ve güncellenmiş hali olan bu ölçek, özellikle çocukların hastane ortamına ve ameliyat sürecine tepkilerini nesnel bir şekilde değerlendirmeyi hedefler. Türkçeye adaptasyon ve geçerlik/güvenirlik çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda da güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Bu adaptasyon, klinisyenlere ve araştırmacılara, cerrahi öncesi dönemde çocukların psikolojik ihtiyaçlarını daha iyi anlamaları ve uygun müdahaleleri planlamaları için önemli bir kaynak sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Değiştirilmiş Yale Preoperatif Anksiyete Ölçeği, Preoperatif anksiyete, çocuk psikolojisi, cerrahi hazırlık, geçerlik, güvenirlik, psikometrik Ölçek.

Yazarlar

Zehra Hatipoğlu, O. Kırdök, D. Özcengiz (Türkçe adaptasyon çalışması).

Amaç

Ölçeğin temel amacı, preoperatif anksiyetenin yoğunluğunu ve türünü gözlemsel olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle cerrahi operasyon geçirecek olan çocukların ameliyat öncesi stres düzeylerini standardize edilmiş bir yöntemle belirlemek için tasarlanmıştır. Yüksek anksiyete düzeylerinin tespiti, ameliyat sonrası iyileşme süreçlerini olumlu yönde etkileyecek erken psikolojik ve farmakolojik müdahalelerin yapılabilmesine olanak tanır.

Türkçe versiyonunun geliştirilmesindeki spesifik amaç ise, klinisyenlerin ve araştırmacıların Türkiye’deki çocuk hastalar arasında preoperatif anksiyeteyi kültürel açıdan geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçebilmelerini sağlamaktır. Bu adaptasyon çalışması, ulusal sağlık hizmetlerinde çocuk cerrahisi ve anestezi uygulamalarında standardize edilmiş bir anksiyete değerlendirme aracının kullanılabilirliğini artırmıştır.

Yapı

Değiştirilmiş Yale Preoperatif Anksiyete Ölçeği, çocukların cerrahi öncesi yaşadığı duygusal ve davranışsal tepkileri ölçen gözlemsel bir yapıyı temel alır. Ölçülen temel psikolojik yapı, durumsal Anksiyetedir. Bu yapı, genellikle çocuğun çevreye (hastane odası, ameliyathane kapısı vb.), ebeveynlerine ve sağlık personeline karşı gösterdiği spesifik davranışlar üzerinden puanlanır.

Ölçek, doğrudan sözel raporlamaya dayanmak yerine, klinisyen veya eğitimli bir gözlemci tarafından kaydedilen davranışsal göstergeler üzerine odaklanmıştır. Bu gözlemsel yaklaşım, özellikle küçük çocukların veya sözel olarak kendilerini ifade etmekte zorlanan bireylerin anksiyete düzeylerini belirlemede yüksek bir nesnellik sunar.

Geçerlik

Türkçe versiyonun geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü araştırmıştır. Hatipoğlu, Kırdök ve Özcengiz (2019) tarafından yürütülen çalışmada, Türkçe MYPAS’ın yapısal Geçerlik analizleri yapılmış ve ölçeğin orijinal yapısına uygun olduğu tespit edilmiştir.

Geçerlik çalışmaları genellikle eş zamanlı geçerlik veya ayırt edici geçerlik yöntemlerini içerir. Bu tür çalışmalar, Türkçe MYPAS puanlarının, kabul görmüş diğer anksiyete ölçüm araçlarıyla veya klinik değerlendirmelerle tutarlı olduğunu göstererek, ölçeğin klinik uygulamalar için uygunluğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Türkçe Değiştirilmiş Yale Preoperatif Anksiyete Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçümlerin zaman içinde ve farklı gözlemciler arasında ne kadar tutarlı olduğunu değerlendirmiştir. Yayınlanan referans çalışmada, ölçeğin iç tutarlılık (Cronbach’s Alpha) katsayısı ve gözlemciler arası uyum düzeyleri incelenmiş ve yüksek derecede kabul edilebilir sonuçlar elde edilmiştir.

Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde istikrarlı sonuçlar verdiğini ve farklı klinisyenlerin aynı çocuğu gözlemlediğinde benzer anksiyete puanlarına ulaşabileceğini göstermektedir. Bu, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında güvenle kullanılabileceği anlamına gelir.

Faktör Analizi

Türkçe MYPAS’ın adaptasyon sürecinde, ölçeğin temel bileşenlerini ve boyutlarını belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin yapısal modelinin Türk kültürü ve popülasyonu için de geçerli olup olmadığını test etmiştir.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin, teorik olarak belirlenen anksiyete boyutları altında gruplandığını ve ölçeğin tek bir genel anksiyete faktöründen ziyade, farklı davranışsal tepkileri yansıtan alt boyutlara sahip olduğunu doğrulamıştır. Bu faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin yapısal geçerliğine önemli katkı sağlamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme/Adaptasyon (Orijinal ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması).

Format: Gözlemsel Ölçek. Puanlama, çocuğun çevreye, ebeveynlere ve sağlık personeline karşı sergilediği spesifik davranışlar üzerinden yapılır.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu: Preoperatif dönemdeki çocuklar.

Yaş Grubu: Cerrahi operasyon geçirecek çocuklar (Genellikle okul öncesi ve okul çağı çocukları).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki hastanelerde cerrahi müdahale öncesinde anestezi indüksiyonu bekleyen çocuklar.

Test Metodolojisi: Klinik gözlem ve davranışsal puanlama. Ölçek, genellikle anestezi indüksiyon odasına girmeden hemen önceki kritik anlarda uygulanır. Puanlama, davranışsal göstergelerin şiddetine göre Likert tipi bir sistemle yapılır.

Anahtar Kelimeler

MYPAS, Anksiyete ölçümü, çocuk cerrahisi, davranışsal değerlendirme, psikometri, Faktör Analizi, hastane stresi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Zehra Hatipoğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu yazar için).

Yazışma Adresi: Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı (Referans çalışmaya göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Zehra Hatipoğlu ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari amaç gütmeyen akademik araştırmalar için genellikle izin alınması gerekmektedir.

Kaynaklar

1. Hatipoğlu, Z., Kırdök, O., Özcengiz, D. (2019). Validity and reliability of the Turkish version of the modified Yale Preoperative Anxiety Scale. Turkish Journal of Medical Sciences, 49 (3) , 730-737.
2. Makalenin DOI bağlantısı: https://doi.org/10.3906/sag-1612-113
3. Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: validity-and-reliability-of-the-turkish-version-of-the-modified-yale-preoperative-anxiety-scale-toad.pdf

Değiştirilmiş Yale Preoperatif Anksiyete Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Kaynak içerikte ölçeğin maddeleri sağlanmamıştır. Değiştirilmiş Yale Preoperatif Anksiyete Ölçeği’nin maddeleri, orijinal yayınlarda belirtilen davranışsal göstergeleri (örneğin, ağlama, ebeveyne tutunma, motor aktivite, çevreye dikkat, sözel ifade) içeren gözlemsel kategorilerden oluşmaktadır. Maddelerin tam listesi için yukarıda belirtilen referans çalışmaya başvurulmalıdır.