Değişime Karşı Tutum Ölçeği

Öz

Değişime Karşı Tutum Ölçeği (DKTÖ), Ş. Seren tarafından 2005 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin değişim olgusuna yönelik tutumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek geliştirme çalışması, özellikle kalite belgesi almış hastanelerde değişim ile örgüt kültürü arasındaki ilişkinin incelenmesi bağlamında yürütülmüştür. Ölçek, bireylerin örgütsel değişimlere karşı gösterdikleri direnç veya kabul düzeylerini belirlemeye odaklanan çok boyutlu bir yapı ölçmeyi hedefler.

Geliştirme sürecinde, başlangıçta 57 maddelik geniş bir havuz oluşturulmuş; ardından ölçeğin psikometrik özelliklerini belirlemek üzere kapsam geçerliği ve iç tutarlılık analizleri yapılmıştır. Bu çalışmalar, DKTÖ’nün bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek güçlü bir psikometrik araca sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Değişime Karşı Tutum, Ölçek Geliştirme, Örgüt Kültürü, Hastane Yönetimi, Psikolojik Yapı, İç Tutarlılık, Kapsam Geçerliği.

Yazarlar

Seren, Ş.

[quads id=5]

Amaç

Değişime Karşı Tutum Ölçeği’nin (DKTÖ) birincil amacı, bireylerin örgütsel ve çevresel değişimlere yönelik algı, duygu ve davranışsal eğilimlerini kapsayan tutumlarını sistematik olarak ölçebilecek, Türkçe geçerliliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir enstrüman oluşturmaktır. Ölçek, özellikle sağlık sektöründe (kalite belgesi alan hastaneler) çalışan personelin değişim süreçlerine adaptasyonunu ve direncini incelemek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, değişim yönetim stratejilerinin etkinliğini artırmak amacıyla, çalışanların değişim konusundaki genel eğilimlerini ve potansiyel direnç noktalarını tespit etme imkanı sunmaktadır. Bu sayede, değişim süreçleri daha etkili bir şekilde planlanabilir ve yönetilebilir.

Yapı

Ölçek, “Değişime Karşı Tutum” adı verilen karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin değişime dair inançlarını (bilişsel bileşen), duygusal tepkilerini (duygusal bileşen) ve değişime yönelik eyleme geçme eğilimlerini (davranışsal bileşen) içerir.

Ölçek geliştirme sürecinde, bu tutumun gözlenebilir tüm özelliklerini temsil eden maddelerin kapsamda yer alması temel prensip olarak benimsenmiştir. Ölçeğin, bireylerin yeniliklere karşı ne kadar açık veya kapalı olduklarını, değişimi bir tehdit mi yoksa bir fırsat mı olarak algıladıklarını belirleyen alt boyutlardan oluştuğu varsayılmaktadır.

Geçerlik

DKTÖ’nün geçerlik çalışmaları kapsamında öncelikle Kapsam Geçerliği (Content Validity) incelenmiştir. Kapsam Geçerliği, bir ölçme aracındaki maddelerin, ölçülmek istenen davranış alanını yeterli düzeyde temsil edip etmediğini gösteren kritik bir göstergedir.

Bu amaçla, ölçek maddelerinin uygunluğunu ve alana özgü temsil gücünü değerlendirmek üzere geniş bir uzman görüşüne başvurulmuştur. Davranış bilimleri, hemşirelikte yönetim, halk sağlığı ve psikoloji alanlarında uzman toplam 14 kişiden oluşan bir heyetin görüşleri alınmış ve bu görüşler doğrultusunda madde havuzu revize edilerek ölçeğin kuramsal yapıyı doğru bir şekilde kapsadığı doğrulanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerinde, özellikle İç Tutarlılık (Internal Consistency) yüksek öneme sahiptir. Ölçek geliştirme çalışmalarında, özellikle Likert tipi ölçekler için maddelerin homojenliğini ve aracın güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısından yararlanılmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, her bir madde puanının toplam ölçek puanı ile uygun düzeyde korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, ölçeği oluşturan alt boyutların tamamının ölçeğin geneliyle ilişkili olduğu ve her bir alt boyutun ayrı ayrı güvenilir olduğu ortaya konulmuştur. Bu bulgular, Değişime Karşı Tutum Ölçeği’nin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve tutarlı ölçümler yapabildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte Faktör Analizi’ne dair spesifik istatistiksel sonuçlar (örneğin, döndürme yöntemi, açıklanan varyans yüzdesi) yer almamasına rağmen, güvenirlik analizlerinin alt boyutların varlığını ve güvenilirliğini vurgulaması, ölçek geliştirme sürecinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) çalışmalarının yapıldığını güçlü bir şekilde düşündürmektedir.

Standart ölçek geliştirme metodolojisine göre, 57 maddelik başlangıç havuzundan tahmini 20-25 maddelik son forma ulaşmak için, faktör analizinin maddelerin indirgenmesi, ölçeğin boyutlarının belirlenmesi ve yapısal geçerliğin kanıtlanması amacıyla kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, değişim tutumunun hangi temel bileşenlerden oluştuğunu (örneğin, değişime açıklık, değişime direnç, değişimin faydasına inanma) ortaya çıkarmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Likert tipi ölçek (Güvenirlik analizlerinden çıkarılmıştır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle örgütsel bağlamda çalışan profesyoneller (Sağlık çalışanları/Hastane personeli).

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Kalite belgesi alan hastanelerde görev yapan personel üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, başlangıçta 57 maddelik bir havuz oluşturularak geliştirilmiştir. Uzman görüşleri ile kapsam geçerliği sağlanmış ve Cronbach Alfa analizi ile iç tutarlılık doğrulanmıştır. Nihai formun madde sayısı 20-25 civarında beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Tutumsal Değişim, Örgütsel Gelişim, Psikometri, Ölçekleme, Cronbach’s Alpha, İç Tutarlılık, Tez Çalışması.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Tez çalışmasının yürütüldüğü kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2005

İzinler ve Ücret: Ölçek, bir doktora tezi kapsamında geliştirildiğinden, akademik ve araştırma amaçlı kullanımları için genellikle yazardan izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım ücretleri hakkında bilgi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: degisime-karsi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Seren, Ş. (2005). Değişime Karşı Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi ve kalite belgesi alan hastanelerde değişim ile örgüt kültürü arasındaki ilişkinin incelenmesi (Doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
2. Ulusal Tez Merkezi Kaynağı: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Değişime Karşı Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu akademik kaynak özetinde, ölçeğin nihai maddeleri (itemleri) listelenmemiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yazarın doktora tezine (Seren, 2005) başvurulması gerekmektedir.