Okul Müdürlerinin Okullarda Değişime Karşı Direnişleri Giderme Yaklaşımları Ölçeği

Özet

Bu ölçek, ilköğretim okulu müdürlerinin, öğretmen görüşlerine göre okullarda ortaya çıkan değişime karşı direnişi giderme yaklaşımlarını belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, okul yöneticilerinin değişimi yönetme stratejilerini (baskı ve zor kullanma, iletişim, katılım ve yer alma, eğitim) ölçmeyi hedeflemektedir. Çalışma, İlknur Yelken tarafından 2011 yılında Uşak ilinde yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında oluşturulmuştur ve yöneticilerin direnişi çözme yöntemlerini dört alt boyutta incelemektedir.

Ölçek, öğretmenlerin müdürlerinin davranışlarını 5’li Likert formatında değerlendirmesine dayanmaktadır (1= hiç katılmıyorum, 5= tamamen katılıyorum). Ölçeğin yapı geçerliği, ileri düzey istatistiksel teknikler kullanılarak doğrulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Okul müdürü, Değişime Karşı Direniş, Değişim Yönetimi, Eğitim Yönetimi, Ölçek Geliştirme, İlköğretim, Yönetim Yaklaşımları.

Yazarlar

İlknur Yelken

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ilköğretim okulu müdürlerinin, eğitim sisteminde veya okul düzeyinde gerçekleşen yeniliklere karşı öğretmenler tarafından gösterilen direnci gidermek için hangi yönetim yaklaşımlarını tercih ettiklerini belirlemektir. Bu, okul yöneticilerinin değişim sürecindeki etkinliklerini öğretmen algıları üzerinden değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçek, müdürlerin kullandığı spesifik stratejileri (baskı, iletişim, katılım, eğitim) ayrıştırarak, her bir yaklaşımın değişimin başarılı bir şekilde uygulanmasındaki rolünü anlamlandırmayı amaçlamaktadır.

Yapı (Construct)

Ölçek, okul müdürlerinin değişime karşı direnişi giderme stratejileri olarak kavramsallaştırılan dört temel boyutu ölçmektedir. Bu boyutlar, müdürlerin çatışma ve direnç durumlarında kullandığı yönetsel davranışları temsil eder. Toplamda 32 maddeden oluştuğu anlaşılan bu yapı, yöneticinin yasal gücünü kullanmasından, öğretmenleri dinleyerek sorun çözmeye kadar geniş bir yelpazedeki tepkilerini kapsar.

• İlköğretim okulu müdürlerinin değişime karşı direnişi baskı ve zor kullanma yaklaşımını kullanarak çözmesi (10 madde).
• İlköğretim okulu müdürlerinin değişime karşı direnişi iletişim yaklaşımını kullanarak çözmesi (11 madde).
• İlköğretim okulu müdürlerinin değişime karşı direnişi katılım ve yer alma yaklaşımını kullanarak çözmesi (7 madde).
• İlköğretim okulu müdürlerinin değişime karşı direnişi eğitim yaklaşımını kullanarak çözmesi (4 madde).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği (ÖGGİOMDKDGYBÖ), faktör analizi tekniği kullanılarak sınanmıştır. Bu analizler, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı kuramsal yapıyı ne derece doğru bir şekilde yansıttığını göstermektedir.

Verilerin faktör analizine uygunluğunu belirlemek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett testleri uygulanmıştır. Test sonuçlarının faktör analizi yapmaya imkan vermesi üzerine, ölçeğin temel faktörlerini tespit etmek için Temel Bileşenler Analizi, bağımsız alt faktörlerini belirlemek için ise Varimax Dik Döndürme Yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntemler, her bir ölçeğin tek boyutlu olup olmadığını ve kuramsal yapılarla ne ölçüde örtüştüğünü incelemek için kullanılmıştır.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliğini sağlamak amacıyla geliştirme sürecinde öncelikle uzman görüşlerine başvurulmuştur. Uzmanlardan gelen öneri ve eleştiriler doğrultusunda bazı maddeler revize edilmiş veya ölçekten çıkarılmıştır.

Ölçme aracının iç tutarlılığını belirlemek için elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiş ve yaygın olarak kullanılan Cronbach’s Alpha Modeli uygulanarak madde analizi gerçekleştirilmiştir. Bu yöntem, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Faktör Analizi

Yapı geçerliği çalışmalarında, Temel Bileşenler Analizi (TBA) ve Varimax Dik Döndürme Yöntemi (VDDY) kullanılmıştır. TBA, faktör analizi ile birlikte kavramların kuramsal yapılarını karşılaştırmada sıkça kullanılan bir yöntem olup, ölçme araçlarının yapı geçerliğini saptama yoludur.

VDDY, ölçeğin birbirinden bağımsız alt faktörlerini belirlemek için uygulanmıştır. Bu yöntem, basit yapıya ve anlamlı faktörlere ulaşmada etkilidir; faktör yükleri matrisinin sütunlarına öncelik vererek daha az değişkenle faktör varyanslarının yüksek olmasını sağlamıştır.

Araç (Instrument)

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim Okulu Öğretmenleri (Müdürlerin davranışlarını değerlendiren grup)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş

Popülasyon Detayları: İlköğretim okulu öğretmenleri görüşlerine dayalı olarak Uşak ili örneği üzerinde çalışılmıştır.

Test Metodolojisi: Öğretmen görüşlerine dayalı özdeğerlendirme (yönetici davranışlarının değerlendirilmesi).

Anahtar Kelimeler

Okul Yönetimi, Değişim, Direnç Giderme Yaklaşımları, Temel Bileşenler Analizi, Yüksek Lisans Tezi, Varimax.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez Kurumu)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım ve izinler için sorumlu yazar İlknur Yelken ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Referanslar

1. Yelken, İ. (2011). İlköğretim okulu müdürlerinin öğretmen görüşlerine göre değişime karşı direnişi giderme yaklaşımları: Uşak ili örneği (Yüksek lisans tezi). Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak.
2. Ek Kaynak Linki (YÖK Ulusal Tez Merkezi): tez.yok.gov.tr
3. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: okul-mudurlerinin-okullarda-degisime-karsi-direnisleri-giderme-yaklasimlari-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Okul Müdürlerinin Okullarda Değişime Karşı Direnişleri Giderme Yaklaşımları Ölçeği Maddeleri

Ölçek Alt Boyutları ve Örnek Maddeler:

• İlköğretim okulu müdürlerinin değişime karşı direnişi baskı ve zor kullanma yaklaşımını kullanarak çözmesi( 10 m): Değişime karşı direniş gösteren öğretmenlere karşı yasal gücünü hissettirir.

• İlköğretim okulu müdürlerinin değişime karşı direnişi iletişim yaklaşımını kullanarak çözmesi( 11 m): Eğitim sisteminde gerçekleşen yeniliklere ayak uydurmakta zorlanan öğretmenleri dinler ve sorunlarını çözmeye çalışır.

• İlköğretim okulu müdürlerinin değişime karşı direnişi katılım ve yer alma yaklaşımını kullanarak çözmesi( 7 m): Okulda olası değişim girişimlerinde öğretmenlerin ilgi ve gereksinimlerini de hesaba katar.

• İlköğretim okulu müdürlerinin değişime karşı direnişi eğitim yaklaşımını kullanarak çözmesi( 4 m): Değişime direnme olasılığı karşısında öğretmenleri değişime motive etmek için ödül mekanizması kullanır.