Değer Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği (DETÖ)

Özet

Değer Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği (DETÖ), bireylerin değer eğitimi süreçlerine ve bu eğitimin gerekliliğine dair sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Ölçek, Filiz Çetin tarafından 2018 yılında gerçekleştirilen kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışması sonucunda literatüre kazandırılmıştır. DETÖ, özellikle eğitim bilimleri ve sosyal araştırmalar alanında, değerlerin öğretimi ve benimsetilmesi konularındaki bireysel eğilimleri belirlemek için kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Değer eğitimi, tutum ölçeği, DETÖ, psikometrik araç, tutum, sosyal araştırma, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Filiz Çetin

Amaç

DETÖ’nün temel amacı, bireylerin değerler eğitimine karşı gösterdikleri olumlu veya olumsuz tutum düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu tutumlar, değerlerin okullarda veya diğer eğitim kurumlarında öğretilmesine, değerlerin toplumsal faydasına ve bireysel gelişimdeki rolüne yönelik inanç ve duygusal eğilimleri kapsamaktadır. Ölçek, özellikle öğretmen adaylarının veya eğitimcilerin bu konudaki algılarını saptamak için tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi, eğitim sistemlerinde değerler eğitiminin artan önemine paralel olarak, bu sürecin başarısını etkileyen en önemli faktörlerden biri olan birey tutumlarını bilimsel yöntemlerle inceleme ihtiyacından doğmuştur.

Yapı

Değer Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği (DETÖ), psikolojideki tutum kavramının çok boyutlu yapısını temel almaktadır. Tutum, bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilim bileşenlerini içerir. Bu bağlamda DETÖ, katılımcıların değer eğitimine dair bilgi düzeylerini (bilişsel), bu eğitime yönelik hislerini (duygusal) ve bu eğitimi destekleme veya reddetme eğilimlerini (davranışsal) ölçmeyi hedefler.

Ölçeğin alt boyutları (faktörleri), değer eğitiminin farklı yönlerine odaklanabilir; örneğin, eğitimin gerekliliği, uygulama yöntemlerinin etkinliği veya değerlerin aktarılmasındaki engeller gibi yapısal bileşenleri yansıtabilir. Yapısal geçerlik çalışmaları, ölçeğin hangi spesifik psikolojik alt yapıları ölçtüğünü detaylandırmaktadır.

Geçerlik

Filiz Çetin (2018) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin geçerliği titizlikle incelenmiştir. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini gösteren kritik bir psikometrik özelliktir. Çalışmada kullanılan geçerlik yöntemleri şunlardır:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen değer eğitimine yönelik tutum alanını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısına uygunluğunu test etmek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin hangi boyutlar altında toplandığını ortaya koyar.

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan akademik makale, ölçeğin geçerlik kriterlerini sağladığını göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçme aracının ölçüm sonuçlarının tutarlılık ve kararlılık derecesini ifade eder. DETÖ’nün güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla benzer sonuçlar üretme yeteneğini incelemiştir.

Çetin’in çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı, yani Cronbach’s alpha değerleri, ölçeğin genelinin ve alt faktörlerinin yeterli düzeyde güvenirliğe sahip olduğunu göstermiştir. Yüksek Cronbach’s alpha değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda uyumlu olduğunu teyit eder. Kaynak içerikte spesifik güvenirlik değerleri sunulmamıştır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin temel adımlarından biri olan Faktör Analizi, DETÖ’nün yapı geçerliğini sağlamak amacıyla kullanılmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun hangi temel boyutlar (faktörler) altında toplandığını belirlemiştir.

Araştırmada büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak ölçeğin nihai faktör yapısı belirlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak varsayılan tek veya çok faktörlü yapısını istatistiksel olarak desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: Kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ancak tutum ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ancak değer eğitimi konusu göz önüne alındığında, genellikle eğitim fakültesi öğrencileri, öğretmenler veya lise/üniversite öğrencileri üzerinde uygulanmıştır.

Yaş Grubu: Kaynak içerikte belirtilmemiştir (Genellikle ergenlik dönemi ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Spesifik demografik detaylar (örneklem büyüklüğü, coğrafi konum) makalenin tam metninde yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama (Self-report) yöntemiyle uygulanır. Katılımcılar, kendilerine sunulan her bir ifadeye ne derece katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik ölçüm, Likert ölçeği, eğitim psikolojisi, tutum ölçümü, güvenirlik katsayısı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Filiz Çetin (Gazi Üniversitesi ile ilişkili olduğu varsayılmaktadır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Makalenin yayın yılına göre).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle telif hakkı sahibinin (Filiz Çetin) iznine tabidir. Ticari amaçlı kullanım için ücret gerekebilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
deger-egitimine-yonelik-tutum-olcegi-deto-toad.pdf

Kaynaklar

• Çetin, F. (2018). Değer Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği (DETÖ) geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 22(193), 323-341.

Değer Eğitimine Yönelik Tutum Ölçeği (DETÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, orijinal makalenin tam metninde (Çetin, 2018) bulunmaktadır.

Bu bölüm, ölçeğin maddelerinin listeleneceği alandır ve orijinal kaynakta maddeler mevcut değildir.