Dayanıklılık Ölçeği

Özet

Dayanıklılık Ölçeği, Argon ve Kaya (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan, bireylerin uzun vadeli hedeflere ulaşma yolundaki azim ve tutarlılığını ölçmeyi amaçlayan 8 maddelik, 5’li Likert tipi bir ölçektir. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin iki faktörlü yapısını (İlginin Sürekliliği ve Çabada Azim) destekleyen güçlü psikometrik kanıtlar sunmaktadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri, ölçeğin Türkçe kültüründe kullanıma uygun olduğunu göstermiştir. Ölçek, özellikle eğitim ve iş yaşamında başarıyı öngörmede önemli bir kişilik özelliği olan azim yapısını değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dayanıklılık, Azim, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Çabada Azim, İlginin Sürekliliği.

Yazarlar

Turgut Argon, Ayça Kaya

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin uzun süreli hedeflere yönelik gösterdikleri tutarlılığı ve zorluklar karşısında sergiledikleri yılmazlık ve azmi ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu çalışma özelinde ise, orijinal ölçeğin Türkçe diline uyarlanması ve Türk kültürüne uygun psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) belirlenmesi amaçlanmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin eğitim bilimleri alanında ve diğer ilgili disiplinlerde kullanılmasına olanak sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojide genellikle azim (grit) veya dayanıklılık (resilience) olarak adlandırılan yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki temel alt boyutta incelenir: İlginin Sürekliliği (Consistency of Interest) ve Çabada Azim (Perseverance of Effort). İlginin Sürekliliği, bireyin uzun vadeli hedeflere bağlılığını ve dikkatini dağıtacak yeni fikirlere karşı direncini ifade ederken; Çabada Azim, zorluklar ve engeller karşısında gösterilen çalışma isteğini, kararlılığı ve yılmazlığı temsil eder.

Uyarlama çalışmasında elde edilen faktör yapısı, orijinal ölçeğin iki temel bileşeninin Türkçe versiyonda da korunduğunu ve ölçeğin bu çok boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamlı bir şekilde yürütülmüştür. İlk olarak kapsam geçerliği incelenmiş; KMO değeri ve Bartlett katsayısının kabul edilebilir düzeylerin üzerinde olması, ölçeğin kapsam geçerliğini sağladığını göstermiştir. Bu bulgular, verinin faktör analizi için uygun olduğunu işaret etmektedir.

Yapı geçerliğini test etmek amacıyla iki ayrı çalışma grubu kullanılmıştır. Birinci çalışma grubu üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış, ikinci çalışma grubu üzerinde ise modelin doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, AFA ile ortaya konan iki faktörlü modelin uyum değerlerinin istatistiksel olarak istenen seviyede olduğunu teyit ederek, ölçeğin yapı geçerliğini desteklemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği çeşitli istatistiksel yöntemlerle belirlenmiştir. Başvurulan yöntemler arasında Cronbach Alpha katsayısı hesaplaması, madde toplam korelasyonlarının incelenmesi ve Alt-Üst %27’lik gruplar arasındaki farkın hesaplanması bulunmaktadır. Cronbach Alpha katsayısı, ölçeğin iç tutarlılığının yeterli düzeyde olduğunu göstermiştir.

Madde toplam korelasyonlarının da kabul edilebilir seviyede olduğu görülmüştür. Ayrıca, ölçeğin ayırt ediciliğini gösteren Alt-Üst %27’lik gruplar arasındaki farkın anlamlı çıkması, ölçeğin güvenilirliğine dair ek kanıt sunmaktadır. Ölçeğin geneli ile alt boyutları arasında da beklenen düzeyde pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir.

Faktör Analizi

Yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda, orijinal ölçek yapısına uygun olarak iki faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Bu faktörler, ölçeğin temel bileşenlerini temsil etmek üzere “İlginin Sürekliliği” ve “Çabada Azim” olarak isimlendirilmiştir.

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), bu iki faktörlü modelin yapısal uyumunu ikinci bir örneklem üzerinde test etmiştir. DFA bulguları, modelin veri ile uyumunun (fit indices) istenen istatistiksel kriterleri karşıladığını ve dolayısıyla ölçeğin yapısal geçerliğini desteklediğini göstermiştir. Bu sonuçlar, uyarlama çalışmasının başarılı olduğunu ve iki boyutlu yapının Türkçe versiyonda korunduğunu teyit etmektedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama Ölçeği

Format: “Dayanıklılık Ölçeği” 8 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi bir araçtır. Derecelendirme formatı: 1 (Hiç bana göre değil) ile 5 (Tam bana göre) arasında değişmektedir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve/veya Öğrenci grupları.

Age Group: Belirtilmemiştir.

Population Details: Geçerlik çalışmaları için iki farklı çalışma grubu kullanılmış olup, detaylı demografik bilgiler kaynak referansta yer almaktadır.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale).

Anahtar Kelimeler

Psikoloji, Eğitim Bilimleri, Kişilik Özellikleri, Faktör Analizi, Psikometri, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: Ayça Kaya ([email protected])

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2017 yılında tamamlanmıştır. Çalışma, 26. Uluslararası Eğitim Bilimleri Kongresi’nde bildiri sunumu olarak yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle yazar izni gereklidir. İzin ve kullanım koşulları hakkında detaylı bilgi için sorumlu yazar Ayça Kaya ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Uyarlama çalışmasının sunulduğu kongrenin bağlantısı: 2017.ices-uebk.org

Kaynaklar

• Argon, T. & Kaya, A. (2017, 20-21-22-23 Nisan). Dayanıklılık Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik Çalışması (Bildiri Sunumu). 26. Uluslararası Eğitim Bilimleri Kongresi, Side-Antalya, Türkiye.

Dayanıklılık Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

1. Yeni fikirler ve projeler bazen beni önceki fikirlerden uzaklaştırır. (İlginin Sürekliliği)
2. Engeller beni yıldırmaz. (Çabada Azim)
3. Belli bir fikre ya da projeye kısa bir süreliğine odaklanabilirim; ancak daha sonra ilgimi kaybederim. (İlginin Sürekliliği)
4. Çok çalışkan biriyim. (Çabada Azim)
5. Sık sık bir hedef belirlerim; fakat daha sonra farklı bir hedef peşinden gitmeyi tercih ederim. (İlginin Sürekliliği)
6. Tamamlanması birkaç aydan fazla süren projelere odaklanmakta zorluk çekerim. (İlginin Sürekliliği)
7. Başladığım işi bitiririm. (Çabada Azim)
8. Gayretli biriyim. (Çabada Azim)