Dayanışma Eğilim Ölçeği

Özet

Dayanışma Eğilim Ölçeği (DEÖ), Duygu Sarmusak tarafından 2011 yılında hazırlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, ilköğretim öğrencilerinin sosyal sorumluluk ve yardımseverlik gibi dayanışma odaklı davranışlara ne derece eğilimli olduklarını belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, öğrencilerin empatik eğilimleri ve algıladıkları öğretmen tutumlarının ahlaki değer yargılarına etkisini inceleyen daha geniş bir araştırmanın parçası olarak kullanılmıştır. Toplam 12 maddeden oluşan DEÖ, 4’lü Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Dayanışma, Yardımseverlik, Sosyal Sorumluluk, Ahlaki Değer Yargıları, Psikolojik Ölçekler, İlköğretim Öğrencileri.

Yazarlar

Duygu Sarmusak

[quads id=5]

Amaç

Dayanışma Eğilim Ölçeği’nin temel amacı, ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin farklı sosyal ve insani durumlarda göstermeye eğilimli oldukları yardımseverlik ve dayanışma davranışlarını sistematik olarak ölçmektir. Bu ölçek, bireylerin zor durumdaki kişilere, sosyal kurumlara veya doğal afetzedelere yönelik pro-sosyal davranış motivasyonlarını değerlendirmek için geliştirilmiştir.

Ölçek, aynı zamanda, öğrencilerin ahlaki gelişim süreçlerini ve bu süreçte empatik kapasitelerinin rolünü anlamaya yönelik akademik çalışmalara veri sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu sayede, eğitim bilimleri alanında sosyal sorumluluk gelişimini destekleyici programların etkinliği değerlendirilebilir.

Yapı

Ölçek, temel olarak Dayanışma Eğilimi yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin sadece zor durumda olanlara karşı sempati duyması (empati) değil, aynı zamanda bu sempatiyi somut yardım eylemlerine dönüştürme isteği ve motivasyonunu kapsar. Maddeler, hem kişisel düzeydeki (arkadaşa yardım etme) hem de toplumsal düzeydeki (bağış yapma, kuruluşlarda görev alma) dayanışma biçimlerini içermektedir.

Dayanışma Eğilimi, literatürde genellikle pro-sosyal davranış ve fedakârlık kavramlarıyla yakından ilişkilidir. Ölçek, öğrencilerin zorluk karşısında kayıtsız kalmama ve aktif olarak destek olma yönündeki içsel eğilimlerini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans tezinde, geçerlik çalışmalarına dair ayrıntılı bulgular kaynak içerikte doğrudan sunulmamıştır. Ancak, ölçek geliştirme standartları gereği, yapısal geçerliğin belirlenmesi için genellikle içerik geçerliği ve faktör analizi çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Geçerlik çalışmalarının detayları için tezin orijinal metnine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Dayanışma Eğilim Ölçeği’nin (DaEÖ) güvenirlik düzeyi, madde analizine dayalı olarak hesaplanan Cronbach Alfa iç-tutarlılık katsayısı ile değerlendirilmiştir. Elde edilen güvenirlik katsayısı yüksek bir düzeyde olup, ,8344 olarak rapor edilmiştir.

Bu değer, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve iç tutarlılığının güçlü olduğunu göstermektedir. Sosyal bilimler araştırmalarında 0.80 üzeri değerler, ölçeğin güvenilirliğinin yüksek kabul edildiği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Güvenirlik analizine ek olarak, ölçeğin yapısal doğruluğunu tespit etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yönteminin kullanıldığı belirtilmiştir. Ancak, faktör yükleri, öz değerler veya kaç faktör elde edildiğine dair detaylı bulgular, kaynak içerikte sunulmamıştır. Ölçeğin 12 maddeden oluşması, genellikle tek boyutlu bir yapıyı veya az sayıda faktörden oluşan basit bir yapıyı işaret edebilir; ancak bu, tezin orijinal metni incelenmeden kesinleştirilemez.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 12 maddelik, 4’lü Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Language Available: Türkçe

Population Group: İlköğretim Öğrencileri

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle ilköğretim çağı)

Population Details: Ölçek, öğrencilerin empatik eğilimleri ve ahlaki değer yargıları üzerine yapılan bir yüksek lisans tezi kapsamında kullanılmıştır.

Test Methodology: 4’lü Likert formatı kullanılmıştır. Derecelendirme şu şekildedir: 1 = hiçbir zaman; 2 = nadiren; 3 = bazen; 4 = çoğu zaman. Yüksek puanlar, yüksek dayanışma eğilimine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Cronbach Alfa, İç Tutarlılık, Ahlak Gelişimi, Pro-sosyal Davranış, Eğitim Psikolojisi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değil.

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Dayanışma Eğilim Ölçeği, Duygu Sarmusak tarafından 2011 yılında Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için tez yazarı ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım veya ücret bilgisi mevcut değildir.

Ölçeğin geliştirildiği yıl: 2011.

Tezin tam metnine YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilmektedir: tez.yok.gov.tr

Kaynaklar

Sarmusak, D. (2011). İlköğretim öğrencilerinin empatik eğilimleri ve algıladıkları öğretmen tutumlarının öğrencilerin ahlakî değer yargılarına etkisi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: dayanisma-egilim-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Dayanışma Eğilim Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Dayanışma Eğilim Ölçeği toplam 12 maddeden oluşmaktadır. Cevaplar 4’lü Likert ölçeği üzerinden (1=hiçbir zaman – 4=çoğu zaman) derecelendirilir.

1. Doğal afetlerde yardım toplayan kuruluşlara bağış yaparım.
2. Sorunu olan arkadaşlarımın sorunlarını dinler ve onlara destek olurum
3. Arkadaşım ders defterini unutmuşsa ona yazmasını için kâğıt veririm.
4. Şehit aileleri için ilgili vakıflara bağış yapmak isterim
5. Yemeği olmayan arkadaşımla yemeğimi paylaşırım
6. Almak istediği şey için parası yetmeyen arkadaşıma para veririm.
7. Otobüse binerken zorlanan engelli ya da yaşlılara yardım ederim.
8. Zor durumda olan insanlara yardım etmek isterim.
9. Para kazandığım zaman fakirlere yardım etmek isterim
10. Hastalanmış bir arkadaşımın durumunu öğretmene bildiririm.
11. Başka ülkelerdeki yardıma muhtaç insanlara yardım etmek isterim
12. Yardım kuruluşlarında görev almak isterim.