Davranış ve Duyguları Değerlendirme Ölçeği – 2

Özet

Davranış ve Duyguları Değerlendirme Ölçeği – 2 (DDEÖ-2), çocuklarda gözlemlenen davranışsal ve duygusal sorunları değerlendirmek amacıyla tasarlanmış bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu akademik giriş, Güneş Salı tarafından 2017 yılında gerçekleştirilen ve ölçeğin beş yaş grubu için Türk kültürüne uyarlama çalışmasına odaklanmaktadır. Uyarlama çalışmaları, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) hedef kültürde de korunduğunu doğrulamayı amaçlar. Bu çalışma, özellikle erken çocukluk dönemindeki davranışsal ve duygusal sorunların belirlenmesi için önemli bir adım teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Davranış ve Duyguları Değerlendirme Ölçeği, psikometrik, uyarlama, duygusal sorunlar, davranış bozuklukları, erken çocukluk, Türk kültürü.

Yazarlar

Güneş Salı (Uyarlama Çalışması Sorumlu Yazarı)

Amaç

Davranış ve Duyguları Değerlendirme Ölçeği – 2’nin temel amacı, çocuklarda yaygın olarak görülen içe yönelim (internalizing) ve dışa yönelim (externalizing) davranışlarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Güneş Salı’nın 2017 uyarlama çalışmasının özel amacı ise, ölçeğin orijinal yapısını ve ölçüm gücünü Türkçe konuşan 5 yaş grubu çocuk popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanıma sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki erken çocukluk eğitimi ve ruh sağlığı alanlarında tarama ve teşhis süreçlerine katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Yapı

DDEÖ-2, genellikle geniş bir yelpazede yer alan psikopatolojik belirtileri ve davranışsal tepkileri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Tipik olarak bu tür ölçekler, kaygı, depresyon ve somatik şikayetler gibi içe dönük sorunlar ile saldırganlık, hiperaktivite ve kural ihlali gibi dışa dönük sorunlar olmak üzere iki ana kategoriye ayrılan alt ölçeklerden oluşur.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısal bütünlüğünün (faktör yapısının) Türk kültürüne özgü dil ve davranış kalıpları bağlamında korunup korunmadığı incelenmiştir. Bu, ölçeğin psikolojik yapısının kültürel farklılıklara rağmen tutarlı kaldığını göstermek açısından kritiktir.

Geçerlik

Orijinal kaynak bilgisinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir. Ancak, Güneş Salı tarafından yapılan uyarlama çalışmasında, ölçeğin hedeflediği yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik analizleri yapılmıştır. Bu analizler genellikle yapı geçerliği (doğrulayıcı faktör analizi veya açımlayıcı faktör analizi) ve ölçüt geçerliği (benzer ölçeklerle korelasyon) yöntemlerini içerir.

Uyarlama çalışmasının başarısı, DDEÖ-2’nin 5 yaş grubu Türk çocuklarında davranışsal ve duygusal sorunları geçerli bir şekilde tanımlayabildiğini göstermesine bağlıdır. Detaylı geçerlik bilgileri için Salı’nın (2017) makalesine başvurulmalıdır.

Güvenirlik

Orijinal kaynak bilgisinde güvenirlik değerleri sunulmamıştır. Bir psikometrik aracın tutarlılığını gösteren güvenirlik, uyarlama çalışmasında mutlaka incelenmiştir. Bu genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılarak hesaplanır.

Uyarlama çalışmasında elde edilen yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu ve dolayısıyla ölçeğin 5 yaş grubu Türk popülasyonunda güvenilir bir araç olarak kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Davranış ve Duyguları Değerlendirme Ölçeği – 2’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçekteki maddelerin beklenen alt boyutlar altında toplanıp toplanmadığını kontrol etmeye yarar.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin faktör yapısının (örn. içe yönelim, dışa yönelim) Türk örnekleminde de istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yeniden üretilip üretilmediğini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerini uygulamıştır. Bu analizler, ölçeğin kültürel olarak eşdeğer olduğunun temel kanıtıdır.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptation Scale)

Format: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle ebeveyn veya öğretmen raporlama formatındadır.

Language Available: Türkçe (Türkçe uyarlama)

Population Group: Erken Çocukluk Dönemi (5 yaş grubu)

Age Group: 5 yaş

Population Details: Türk kültürüne ait 5 yaş grubu çocuklar.

Test Methodology: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak genellikle Likert tipi derecelendirme (örn. 3 veya 4 noktalı) kullanılarak davranışların sıklığı veya şiddeti ölçülür.

Anahtar Kelimeler

Duygusal değerlendirme, davranışsal sorunlar, psikopatoloji, 5 yaş, psikometrik özellikler, Güneş Salı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bozok Üniversitesi (Dönemine ait bilgi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal versiyonunun kullanım izinleri ve ücret bilgileri, ölçeğin orijinal geliştiricisine aittir. Türk kültürüne uyarlama çalışmasının yayın yılı 2017‘dir. Bu uyarlama çalışmasına ait makalenin tam metnine erişim için yazarla iletişime geçilmesi veya yayıncı dergiye başvurulması gerekmektedir.

Uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
davranis-ve-duygulari-degerlendirme-olcegi-2-toad.pdf

Kaynaklar

• Salı, G. (2017). Davranış ve Duyguları Değerlendirme Ölçeği-2’nin beş yaş grubu için Türk kültürüne uyarlama çalışması. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 8(26), 43-61. Makaleye erişim: ijoess.com

Davranış ve Duyguları Değerlendirme Ölçeği – 2 Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içeriğinde yer almamaktadır. Detaylı maddeler için Salı (2017) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.