COVİD-19 HANEHALKI ÇEVRE ÖLÇEĞİ

Özet

COVİD-19 Hanehalkı Çevre Ölçeği, 2020 yılında küresel pandemi döneminde ailelerin ve hanehalkı üyelerinin yaşamış olduğu çevresel ve sosyal değişimleri değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle sokağa çıkma kısıtlamaları ve sosyal izolasyonun arttığı dönemlerde, bireylerin ev içinde geçirdiği zamanın artmasıyla birlikte hanehalkı içerisindeki çatışma ve birlik-beraberlik durumlarının düzeyini belirlemeyi hedefler.

Araştırmacılar, pandeminin getirdiği stres faktörlerinin aile içi etkileşimler üzerindeki etkilerini ölçmek için bu aracı kullanmışlardır. Ölçek, aile içi dinamiklerdeki değişimleri; boş zamanların değerlendirilmesi ve mali konular gibi kritik yaşam alanları üzerinden inceleyerek, hanehalkı sisteminin kriz koşullarına adaptasyonunu anlamaya katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

COVID-19, Hanehalkı Çevresi, Aile İçi Çatışma, Birlik-Beraberlik, Pandemi, Psikometrik Ölçek, Sosyal İzolasyon

Yazarlar

Öztürk, M. S., Yılmaz, N., Demir Erbil, D., Hazer, O.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, COVID-19 pandemisi sürecinde bireylerin evde geçirdikleri sürenin artmasıyla birlikte hanehalkı içerisindeki sosyal ve psikolojik atmosferde meydana gelen değişimleri ölçmektir. Bu araç, zorunlu karantina ve kısıtlama dönemlerinde aile üyeleri arasındaki etkileşim yoğunluğunun artışının, mevcut hanehalkı dinamiklerini ne yönde (pozitif veya negatif) etkilediğini tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, özellikle kriz dönemlerinde aile sistemlerinin nasıl işlediğini, hangi alanlarda (mali konular, ortak aktiviteler, boş zaman değerlendirme) çatışma yaşandığını veya birlik sağlandığını nicel olarak ortaya koymak için geliştirilmiş önemli bir uyarlama çalışmasıdır.

Yapı

COVİD-19 Hanehalkı Çevre Ölçeği, temel olarak hanehalkı çevresi ve aile dinamiği yapılarını ölçmektedir. Ölçülen bu yapı, bireylerin algıladığı kadarıyla hanehalkı üyeleri arasındaki ilişki kalitesini, özellikle de kısıtlı yaşam alanlarında ortaya çıkan gerilim ve uyum durumlarını değerlendirir.

Ölçek maddeleri, hanehalkı üyelerinin ortak yaşam alanlarındaki kritik etkileşim konularına odaklanarak, pandemi koşullarının neden olduğu stres altında sosyal ve duygusal yakınlaşmayı veya uzaklaşmayı belirleyen boyutları kapsar. Bu, hem çatışma düzeyini hem de aile içi beraberlik düzeyini aynı anda inceleme olanağı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak çalışmasında (Öztürk et al., 2020), uyarlama sürecinin bir parçası olarak geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Ancak, bu ölçek girişinde spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, yapı geçerliği veya ölçüt bağımlı geçerlik değerleri) doğrudan belirtilmemiştir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe kültürüne uygunluğunu ve orijinal yapıyı koruyup korumadığını belirlemek amacıyla dilsel ve yapısal geçerlik analizlerini içermelidir. Okuyucuların detaylı geçerlik analizlerine, kaynak makalenin tamamına başvurarak erişmeleri gerekmektedir. Makalenin DOI adresi aşağıda Kaynaklar bölümünde sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı) bu veri setinde yer almamaktadır. Bir psikometrik aracın güvenilirliği, iç tutarlılık, test-tekrar test veya eşdeğer formlar yöntemiyle belirlenir.

Bu uyarlama çalışmasının metodolojik standartlara uygun olarak gerçekleştirildiği varsayılırsa, ölçek maddelerinin kendi içinde tutarlı olduğunu gösteren iç tutarlılık analizlerinin yapılmış olması beklenir. Güvenirlik sonuçlarının ayrıntıları için, ölçeğin yayımlandığı akademik makalenin metodoloji bölümünün incelenmesi önemlidir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı ve boyutsallığı hakkında detaylı bilgiler, ilgili akademik yayında (Öztürk et al., 2020) sunulmuştur. Bu ölçek, muhtemelen hanehalkı çevresindeki çatışma ve birlik boyutlarını ayırt eden alt faktörler içermektedir.

Faktör analizinin (Açıklayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemek amacıyla kullanılarak, ölçeğin kavramsal olarak temsil ettiği psikolojik yapıları doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Yetişkin Popülasyonu (Hanehalkı Üyeleri)

Yaş Grubu: 18 yaş ve üstü yetişkinler

Popülasyon Detayları: COVID-19 pandemisi sırasında hanehalkı ortamında yaşayan ve aile içi dinamikler hakkında raporlama yapabilecek bireyler.

Test Metodolojisi: Kendini Değerlendirme Ölçeği (Self-Report Scale). Bireylerden, belirtilen konular hakkındaki mevcut durumlarını pandemi öncesi duruma göre kıyaslayarak derecelendirmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Aile Stresi, Sosyal İzolasyon, Hanehalkı Yönetimi, Psikometri, Kriz Dönemi Etkileri

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: M. Serhat Öztürk

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Telif Hakkı: Ölçek, 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için gerekli izinlerin alınması ve telif haklarına uyulması amacıyla sorumlu yazar M. Serhat Öztürk ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ücret bilgisi mevcut değildir; yazarla iletişime geçilmelidir.

Kaynaklar

Öztürk, M. S., Yılmaz, N., Demir Erbil, D., & Hazer, O. (2020). Covid-19 pandemi döneminde hanehalkındaki çatışma ve birlik-beraberlik durumunun incelenmesi. Turkish Studies, 15(4), 295-314. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.44424

Makalenin tam metnine aşağıdaki link üzerinden ulaşılabilir: turkishstudies.net

Ölçeğin orijinal PDF dökümanları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• covid-19-hanehalki-cevre-olcegi-toad.pdf
• covid-19-hanehalki-cevre-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

COVİD-19 HANEHALKI ÇEVRE ÖLÇEĞİ Maddeleri

Derecelendirme Seçenekleri: Öncesinden çok daha az / Öncesinden biraz daha az / Öncesiyle aynısı / Öncesinden biraz daha fazla / Öncesinden çok daha fazlası / Bu bizim evde hiç olmaz / Cevap vermemeyi tercih ederim

• Boş zamanları nasıl değerlendirdiğiniz hakkında (ör. TV izlemek, hobiler, oyunlar, egzersiz yapma)
• Mali konular hakkında (ör. Harcamalar, satın almalar, fatura ödeme)
• Boş zamanları birlikte geçirerek (örneğin, hobiler, televizyon izleme, oyun oynamak, sosyal medya)