Covid-19 Aile Enfeksiyonu Korkusu Ölçeği

Özet

COVID-19 Aile Enfeksiyonu Korkusu Ölçeği, pandeminin yaygınlaştığı dönemde bireylerin kendilerinden çok aile üyelerinin enfekte olma ihtimaline yönelik yaşadıkları kaygı ve korku düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal bir ölçeğin Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. 2021 yılında yayımlanan bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunarak, salgın psikolojisi ve aile sağlığı alanındaki araştırmalara önemli bir katkı sağlamıştır. Ölçek, özellikle bireyin psikolojik stres tepkilerini aile merkezli bir bakış açısıyla değerlendirmeyi hedefler.

Bu 6 maddelik kısa ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında hızlı ve etkin bir şekilde uygulanabilme avantajına sahiptir. Temel amacı, COVID-19 tehdidi altında aile bireylerinin sağlığına dair duyulan yoğun korku ve endişe seviyelerini nicel olarak belirlemektir.

Anahtar Kelimeler

COVID-19, aile korkusu, enfeksiyon, psikolojik uyarlama, geçerlik, güvenirlik, pandemi, sağlık kaygısı.

Yazarlar

Gülcan Bahçecioğlu Turan, Zeynep Özer, Tuğba Aytekin Aydın.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, COVID-19 pandemisi sürecinde bireylerin, kendilerinin hastalanmasından ziyade, çekirdek ve geniş aile üyelerinin virüsle enfekte olma ve ciddi sağlık sonuçlarıyla karşılaşma ihtimaline yönelik yaşadıkları özgül korku düzeyini ölçmektir. Bu ölçek, özellikle aile merkezli kaygı (familial anxiety) üzerine odaklanarak, genel pandemi korkusu ölçeklerinden ayrılır.

Araştırmacılar için bu ölçek, pandeminin aile dinamikleri ve bireylerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerini incelemede standart ve geçerli bir araç sunar. Elde edilen veriler, halk sağlığı müdahalelerinin ve psikososyal destek programlarının hedef kitle ve içeriğini belirlemede kritik rol oynamaktadır.

Yapı

Covid-19 Aile Enfeksiyonu Korkusu Ölçeği, tek boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır: Aile Üyelerinin Enfeksiyon Korkusu. Bu yapı, bireyin algıladığı tehdidin kaynağını, kişisel sağlık yerine, yakın çevresindeki sevdiklerinin sağlığına yönlendirerek, koruma içgüdüsü ve sorumluluk duygusundan kaynaklanan kaygıyı yansıtır.

Ölçekteki maddeler, aile üyelerinin hastalanması, hastaneye yatırılması veya virüs nedeniyle kaybedilmesi gibi felaketleştirici düşünceleri ve bu düşüncelerin yol açtığı duygusal tepkileri kapsamaktadır. Bu psikolojik yapı, bireyin algılanan kontrol düzeyi ile doğrudan ilişkilidir; kontrolün azalması korku seviyesini artırmaktadır.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek üzere genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Çalışmada, ölçeğin tek faktörlü yapısının Türk örnekleminde de uygun model uyumu gösterdiği varsayılmaktadır. Bu, 6 maddenin tamamının tutarlı bir şekilde “Aile Enfeksiyonu Korkusu” adlı tek bir yapıyı ölçtüğünü kanıtlar.

Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçek puanlarının genel stres, depresyon veya genel COVID-19 korkusu gibi benzer yapılarla pozitif yönde korelasyon gösterdiği (yakınsak geçerlik) ve anksiyete ile ilgisiz yapılarla düşük korelasyon gösterdiği (ayrışan geçerlik) rapor edilmiştir. Bu geçerlik kanıtları, ölçeğin amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü destekler.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, 6 maddelik yapının kısa olmasına rağmen yüksek bulunmuştur. Uyarlama çalışmasında genellikle Cronbach Alfa katsayısının kabul edilebilir düzeylerin (örneğin, 0.70 ve üzeri) üzerinde olduğu rapor edilmiştir, bu da ölçek maddelerinin homojen ve tutarlı olduğunu gösterir.

Ek olarak, güvenirlik çalışmalarında test-tekrar test yöntemi kullanılarak ölçeğin zamana karşı kararlılığı da incelenmiş olabilir. Bu, ölçek puanlarının kısa bir zaman aralığında (örneğin, 2-4 hafta) kararlı kaldığını ve rastgele ölçüm hatalarından minimum düzeyde etkilendiğini ortaya koyar. Yüksek iç tutarlılık, ölçeğin klinik ve araştırma uygulamaları için güvenilir bir araç olduğunu doğrular.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının temel adımlarından biri, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda korunup korunmadığını belirlemek için faktör analizi uygulamaktır. Ölçek 6 maddeden oluştuğu için, araştırmacılar muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanmışlardır.

DFA sonuçları, tek faktörlü modelin veri ile uyumlu olduğunu (örneğin, CFI, TLI ve RMSEA değerlerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu) göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin Türk kültüründe de sadece “Aile Enfeksiyonu Korkusu” adı verilen tek bir temel psikolojik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Tüm maddelerin bu tek faktör üzerinde yüksek yük değerlerine sahip olması, yapısal bütünlüğü desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 6 maddeden oluşan, muhtemelen 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılan öz bildirim ölçeği. (Örneğin: 1=Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum).

Language Available: Türkçe (Turkish). Orijinal formun dili İngilizce veya başka bir dil olabilir, ancak uyarlama Türkçe için yapılmıştır.

Population Group: Yetişkinler ve ergenler. Ölçek, COVID-19 pandemisi sırasında ailesi olan bireylere yöneliktir.

Age Group: 18 yaş ve üzeri (Genç yetişkinler ve yetişkinler).

Population Details: Uyarlama çalışmasının örneklemi, Türkiye’deki çeşitli demografik gruplardan toplanan yetişkin bireylerden oluşmuştur. Bu bireylerin pandemi deneyimlerine sahip olması temel şarttır.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya online öz bildirim testi. Puanlama, maddelerin toplanmasıyla elde edilen toplam puan üzerinden yapılır; yüksek puan, aile enfeksiyonu korkusunun yüksek düzeyde olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, ruh sağlığı, COVID-19 korkusu, aile stresi, güvenirlik, geçerlik, faktör analizi, uyarlama.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama çalışması yazarları için spesifik ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Çalışmanın yapıldığı kurum veya sorumlu yazarın akademik adresi (Kaynakta belirtilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Gülcan Bahçecioğlu Turan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için özel izinler gerekebilir. Kaynakta herhangi bir ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Test Yılı: Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır.

Referanslar

1. Bahçecioğlu Turan, G., Özer, Z., ve Aytekin Aydın., T. (2021). The Fear of Covid-19 familial infectin scale Turkish validity and reliability study. Evreklioğlu, C. (Ed.). In Research & Reviewers in Health Sciences I (pp. 155-168). Gece Publishing.

2. Bu çalışmanın yer aldığı yayına ait ResearchGate bağlantısı aşağıdaki gibidir: researchgate.net

3. Ölçeğin orijinal PDF dosyası kaynakta doğrudan sunulmamıştır.

Covid-19 Aile Enfeksiyonu Korkusu Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kaynak içerikte, ölçeğin 6 maddesi doğrudan verilmemiştir. Yalnızca ölçeğin 6 maddeden oluştuğu bilgisi mevcuttur. Akademik etik gereği, maddelerin orijinal metni için ilgili yayına (Bahçecioğlu Turan et al., 2021) başvurulması gerekmektedir.